Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
🌬️ Esophagus & Motility Disorders 🍴 - Coggle Diagram
🌬️
Esophagus & Motility Disorders
🍴
✨
GI System Intro
🔄
عملکرد اصلی
: هضم و جذب مواد مفید 🍲➡️، دفع مواد زائد 🚽.
میکروبیوم (Microbiota)
: مجموعه میکروبهای GI 🦠.
عملکرد: هموستاز، نظم سیستم ایمنی 🛡️.
اختلال: کبد چرب، آلرژی، IBD (بیماری التهابی روده)، دیابت، بیماریهای اتوایمیون 🤯.
مکانیسم بلع (Deglutition)
:
فرایند هماهنگ (Orchestrated) 🎶.
غذا ➡️ خرد شدن با دندان 🦷، مخلوط با بزاق 💧، تبدیل به لقمه قابل بلع 🍡.
زبان و عضلات بوکال 🗣️ ➡️ ورود به مری (<1 ثانیه) 🚀.
همزمان: حرکت اپیگلوت، حلق به بالا و جلو ⬆️.
📏
Esophagus
🍴
آناتومی
:
طول: 18-25 سانتیمتر 📏 (متغیر با قد 📐).
عضلات: فوقانی (1/3 تا 1/2) مخطط 💪، تحتانی (1/2 تا 2/3) صاف 😌.
مجاورتها: قوس آئورت 💖 قوس، Left Bronchus 🌬️، دهلیز چپ (Left Atrium) 🫀 (در نارسایی قلبی فشار بیشتری وارد میکند).
تنگیهای فیزیولوژیک: در محلهای مجاورت مری با این ارگانها 🤏.
عبور از دیافراگم: در موازات دنده 10، از مجرای هیاتوس (Hiatus) 🚪.
Histology
:
GERD
➡️ Retepags (زائدههای لامینا پروپریا) بلند میشوند 📈، لایه Stratum Germinativum (عمقی) فعال و ضخیم میشود (50% افزایش قطر) 💥.
غدد زیرمخاطی (Submucosal Glands): ترشح آب، بیکربنات (نقش بافر 🛡️)، موکوس (نقش لغزندهکننده) 💧.
Muscularis Propria
:
لایه داخلی: عضلات حلقوی (Circular) ⭕.
لایه خارجی: عضلات طولی (Longitudinal) 📏.
شبکه عصبی مینتریک (Myenteric Plexus/Auerbach's Plexus): خودکار (Autonomic) ⚙️، حرکات پریستالتیک را در بخشهای دیستال (صاف) کنترل میکند 🚀.
اپیتلیوم: سنگفرشی مطبق غیر کراتینه (Stratified Squamous) 🧱. (برخلاف سایر بخشهای GI که استوانهای هستند).
Sphincters
:
UES (Upper Esophageal Sphincter)
: عضلات مخطط 1 سانتیمتری، معمولاً بسته 🔒.
وظیفه: جلوگیری از ورود هوا 🌬️ و بازگشت غذا ⏪.
عضلات تشکیل دهنده
:muscle::skin-tone-2:: Inferior constrictor, Cricopharyngeus
LES (Lower Esophageal Sphincter)
: 3-4 سانتیمتر عضلات صاف، معمولاً منقبض 🔒.
وظیفه: جلوگیری از بازگشت مواد مضر معده (اسید، پپسین) 💥🚫.
تقویتشده با: انقباض دیافراگم (Diaphragmatic Pinch) 🤏.
🗣️
Esophageal Symptoms
🤒
Heartburn (Pyrosis)
: سوزش سردل، بعد از ریفلاکس، پشت جناغ 💔🔥.
Regurgitation
: برگشت غذا/اسید به دهان ⏪🍔 (با خم شدن یا خوابیدن).
Dysphagia (اختلال بلع)
: احساس گیر کردن غذا 🛑 (ارگانیک یا فانکشنال).
Odynophagia
: بلع دردناک 😖. (نکته: در ازوفاژیت ناشی از قرص، شایعتر از دیسفاژی).
Water Brush
: پر شدن ناگهانی دهان از مایع قلیایی (بزاق)، در پاسخ به ریفلاکس اسید (Acid Clearing) 💧⬆️.
Globus Sensation
: احساس توده در گلو 🎈 (بدون ارتباط با بلع) ➡️ علت عموماً جدی و ارگانیک نیست.
Chest Pain
: درد قفسه سینه غیرقلبی 💔❌. (نکته: همیشه ابتدا علل قلبی را رد کنید 💖🩺).
🛑
Dysphagia
🍴
طبقهبندی
:
1. Oropharyngeal Dysphagia
:
مشکل در شروع بلع
❌🚀 (غذا در دهان میچرخد 🔄، خروج از بینی 👃， خفگی choking choking).
علل: نورولوژیک (CNS, PNS) 🧠⚡️， اختلال عضلات مخطط 💪❌， انسدادی (تومور، استئوفیت) 🧱.
اعصاب دخیل: cranial nerves VII, V, IX, X 🧠.
2. Esophageal Dysphagia
:
مشکل در عبور غذا از مری
🚚🛑 (چند ثانیه بعد از بلع).
انواع
:
Mechanical
: انسداد فیزیکی 🧱.
Extrinsic
:
آنومالیهای عروقی
: Aberrant Subclavian Artery (Arteria Lusoria) ✂️.
بزرگی قلب
: Enlarged Aorta 💖, Enlarged Left Atrium 🫀.
تومورها و استئوفیتها
(Osteophytes) گردنی 🦴.
Intrinsic
:
⭕
Rings & Webs
🕸️:
Web
: پرده مخاطی، اغلب در مری فوقانی.
"Schatzki Ring
: شایعترین رینگ، در انتهای مری، مرتبط با GERD و فتق هیاتال.
Steakhouse Dysphagia :!: = گیر کردن استیک در رینگ شاتسکی 🥩.
Strictures
: تنگی مری (< 1.3cm).
Peptic Stricture
: ناشی از ریفلاکس مزمن (GERD).
Caustic Stricture
: بلع مواد سوزاننده (قلیایی).
Pill-Induced Stricture
: قرصها در مری گیر میکنند (آسپرین، تتراسیکلین).
Diverticula
:
Zenker's Diverticulum
: در مری فوقانی. سهگانه آن شامل:
دیسفاژی مکانیکال، بوی بد دهان (Halitosis)، رگورژیتاسیون
.
Epiphrenic
: در مری تحتانی.
Hiatal Hernia
:
Sliding Hiatal Hernia
: جابهجایی مری به سمت بالا ⬆️، از بین رفتن Diaphragmatic Pinch ➡️ مکانیسم ضدریفلاکس مختل میشود. (یکی از علل اصلی GERD).
تومورها
♋ : خوشخیم و بدخیم (کنسر).
Motor
: مشکل در حرکات پریستالتیک ⚙️❌.
عضلات صاف/مخطط (Motor Nuclei) 🧠➡️💪.
نورونهای تحریکی (Excitatory) ➡️ استیلکولین، Substance P 📈.
نورونهای مهاری (Inhibitory) ➡️ VIP, NO 📉.
ارزیابی دیسفاژی
:
نوع غذا: جامدات (Solids) ➡️ مکانیکال. جامدات و مایعات (Solids & Liquids) ➡️ موتور.
سیر بیماری: پیشرونده (Progressive) ➡️ بدخیمی 😈. متناوب (Intermittent) ➡️ خوشخیم 😇.
محل گیر کردن: اوروفارنژیال 🗣️ (دقیق) ➡️ ازوفاژیال 🍴 (ممکن است محل دقیق نباشد).
⚙️
Esophageal Motility Disorders
🚀
پاتوفیزیولوژی
:
Dorsal Vagal Nucleus
🧠➡️ نورونهای حرکتی عضلات صاف (تحریکی/مهاری) ⚡️.
Nucleus Ambiguus
🧠➡️ نورونهای حرکتی عضلات مخطط (استیلکولین) ⚡️.
اختلال در این سیستم عصبی-عضلانی ➡️ اختلال در انقباض (Contraction) و انبساط (Relaxation) 💥.
انواع
:
Achalasia
: 🔑
پاتوفیزیولوژی
: از بین رفتن نورونهای مهاری (Inhibitory Neurons) در شبکه ماینتریک 🧠💔./ loss of ganglion cells
علائم
: عدم شل شدن LES 🔒❌، عدم حرکات پریستالتیک مری (Simultaneous Contractions) ⚙️❌， دیسفاژی 🛑， درد قفسه سینه 💔.
تشخیص
:
Barium Swallow
: نمای Bird Beak (منقار پرنده) 🐦， Rat Tail (دم موش) 🐭， دیلاته شدن مری 🎈.
Manometry
: Golden Standard 🏆 (عدم شل شدن LES و عدم پریستالسیس).
Diffuse Esophageal Spasm - DES
پاتوفیزیولوژی
: انقباضات همزمان و غیردودی (Non-peristaltic) در مری ⚙️❌. LES Relaxation نرمال 🔓.
علائم
: دیسفاژی 🛑， درد قفسه سینه 💔. (intermittent تر از آشالازی).
تشخیص
: Barium Swallow (نمای Corkscrew 🌀 یا Rosary Bead 📿).
Nutcracker Esophagus
:
پاتوفیزیولوژی
: پریستالتیک پرفشار (Hypertensive Peristalsis) 📈💪.
علائم
: دیسفاژی 🛑， درد قفسه سینه 💔. (علل فانکشنال و Visceral Hypersensitivity).
💔
GERD
🔥
تعریف: بازگشت محتویات معده ⏪ به مری که باعث آسیب بافتی یا علائم میشود 💥.
Anti-Reflux Mechanisms
فشار LES (>25 mmHg) 🧱.
Diaphragmatic Pinch
: انقباض دیافراگم روی LES 🤏💪.
Gravity 🌍.
Salivation 💧.
Secondary Peristalsis (حرکات دودی ثانویه) 🚀.
علل ایجاد ریفلاکس
:
شایعترین
: TLESR (Transient LES Relaxation) (شل شدن موقت LES برای خروج گاز) 💨.
ا
Sliding Hiatal Hernia
: جابهجایی LES به داخل قفسه سینه 📦⬆️ ➡️ از بین رفتن Pinch دیافراگم ➡️ تشکیل Acid Pocket (کیسه اسیدی) در سینه 💥.
کاهش کلیرانس اسید (Acid Clearance)
: نقص در بزاق/پریستالسیس ثانویه 💧❌.
عوامل ریسک
: چاقی 🍔， بارداری 🤰， پرخوری شبانه (glutony) 🌙🍽️， تأخیر در تخلیه معده ⏳， نقص پریستالسیس ⚙️❌, gastric hyper secretory (ZES)
عوارض GERD
:
Barrett's Esophagus
: متاپلازی بافت سنگفرشی به بافت استوانهای 🔄. یک ضایعه پیشسرطانی (Pre-cancerous) است ⚠️.
Erosive Esophagitis
: نکروز یا تخریب مخاطی 💥. (در 20% موارد GERD).
Adenocarcinoma
: در انتهای مری، پس از مری بارت 😈. (در کشورهای غربی شایعتر شده است).
علائم خارج مری (Extra-Esophageal Symptoms)
: سرفه مزمن 🗣️咳， لارنژیت/فارنژیت 😷， سینوزیت 🤧， آسم 😮💨， فیبروز ریه 🕸️🫁， پوسیدگی دندان 🦷➡️， اوتیت میانی (Otitis Media) 👂💥.
🛡️
Esophagitis & Cancer
🦠
ازوفاژیتها
:
عفونی
: کاندیدیازیس (Candidiasis) (شایعترین) 🍄، ویروسی (CMV, HSV) 🦠. (در افراد با نقص ایمنی 🛡️).
Eosinophilic Esophagitis (EE)
: ارتشاح ائوزینوفیل در مخاط 🛡️➡️. (همراه با آلرژی و آسم 🤧).
Pill-Induced
: زخم ناشی از قرصهایی که در مری گیر میکنند 💊💥 (آسپرین، ویتامین C، پتاسیم، تتراسیکلین).
استریکچر کاستیک
: تنگی ناشی از بلع مواد سوزاننده (قلیایی) 💥🧱.
Esophageal Cancer
: 😈
اتیولوژی
: سیگار 🚬، الکل 🥃، سوءتغذیه 🍽️❌، غذاهای نمکسود 🧂， مصرف چای داغ ♨️.
انواع پاتولوژی
:
SCC (Squamous Cell Carcinoma)
: شایعترین در ایران 🏆. مربوط به تنه مری (فوقانی/میانی) 🏞️.
علل مستعدکننده: آشالازی ⚙️❌، سلیاک، استریکچر ناشی از مواد سوزاننده.
Adenocarcinoma
: شایعترین در غرب 🏆. مربوط به انتهای مری، در زمینه مری بارت ➡️🔥.
🔍
Diagnostic Approach
💡
مرحله اول
: شرح حال و معاینه فیزیکی (70-80% تشخیص) 🗣️🧑⚕️.
سوالات کلیدی: مشکل در شروع بلع (اوروفارنژیال) یا چند ثانیه بعد (ازوفاژیال)؟ ⏰ نوع غذا (جامد/مایع)؟ 🍔💧 سیر (پیشرونده/متناوب)؟ 📈🔄
مرحله دوم (تصویربرداری)
: 📸
Barium Swallow
: نمای کلی مری 🎬. برای مشکلات مکانیکال، آشالازی ⚙️❌ و دایورتیکولها 🎈.
Endoscopy
: دیدن مستقیم مخاط 👀. برای رینگها ⭕، وبها 🕸️، استریکچرها 🧱، تومورها 😈， بیوپسی 🔬. (برای رد علل ثانویه آشالازی ضروری است).
مرحله سوم (تستهای عملکردی)
: 🧪
Manometry
: Golden Standard برای بیماریهای موتور (Motor) 🏆. اندازهگیری فشار در بخشهای مختلف مری 📊.
24-hour pH Monitoring
: Golden Standard برای GERD 🏆. اندازهگیری pH مری در 24 ساعت (اگر >4% زمان pH <4 بود ➡️ ریفلاکس) ⏰.
(نکته: دردهای غیرقلبی (Non-cardiac chest pain) اغلب ناشی از Visceral Hypersensitivity (ازدیاد حساسیت احشایی) است 😵💫).