Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

QUẢN LÝ ĐỔI MỚI TRONG DOANH NGHIỆP - Coggle Diagram

- - - - Ví dụ: iPhone của Apple và thiết kế smartphone cảm ứng
        
        Trước năm 2007, điện thoại di động chủ yếu dùng bàn phím vật lý (Nokia, BlackBerry) và màn hình nhỏ.
        
        iPhone ra mắt năm 2007 giới thiệu màn hình cảm ứng đa điểm toàn bộ mặt trước, bỏ bàn phím vật lý, giao diện icon trực quan, hỗ trợ App Store.
    - - Ví dụ: Bộ xử lý Intel
        
        Giai đoạn đầu: Thập niên 1970–1980, mỗi thế hệ chip Intel (8086, 80286, 80386…) tăng tốc độ xử lý và số transistor rất nhanh.
        
        Giai đoạn phát triển mạnh: Thập niên 1990–2000, hiệu suất CPU tiếp tục tăng vượt bậc, đáp ứng tốt nhu cầu của các phần mềm ngày càng phức tạp (Pentium, Pentium Pro, Core Duo).
        
        Giai đoạn hiện nay: Hiệu suất kỹ thuật đơn lõi tăng rất chậm do giới hạn vật lý của transistor (nhiệt độ, kích thước gần mức nguyên tử).
  - - - Ví dụ: Trước năm 2020, thị trường xe điện tại Việt Nam vẫn còn rất trẻ và đầy bất định. Nhu cầu của người tiêu dùng còn mơ hồ, nhiều người lo ngại về quãng đường di chuyển, độ bền pin và sự tiện lợi khi sạc. Công nghệ chưa ổn định với các tiêu chuẩn pin, trạm sạc khác nhau giữa các hãng, chưa có quy chuẩn thống nhất. Cạnh tranh cũng chưa định hình rõ, nhiều doanh nghiệp chỉ đang thử nghiệm mô hình kinh doanh. Đây là giai đoạn các doanh nghiệp phải chấp nhận rủi ro cao, đầu tư nghiên cứu và xây dựng niềm tin cho khách hàng để mở đường cho sự phát triển của thị trường.
    - - Ví dụ: Trong vài năm gần đây, ví điện tử như Momo, ZaloPay, ShopeePay phát triển nhanh chóng, liên tục bổ sung tính năng mới như quét mã QR, thanh toán hoá đơn, mua vé xem phim, hoàn tiền… Thị trường thay đổi liên tục do công nghệ bảo mật, AI và Big Data được áp dụng, trong khi nhu cầu thanh toán không tiền mặt của người tiêu dùng tăng mạnh. Doanh nghiệp trong lĩnh vực này buộc phải đổi mới sản phẩm và dịch vụ liên tục để duy trì lợi thế cạnh tranh.
  - - - Ví dụ: Trong đại dịch COVID-19, Starbucks đã thể hiện rõ tính linh hoạt khi nhanh chóng điều chỉnh mô hình kinh doanh để thích ứng với bối cảnh mới. Công ty mở rộng dịch vụ mua mang đi, triển khai đặt hàng qua ứng dụng di động, bổ sung mô hình drive-thru và điều chỉnh chuỗi cung ứng nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng tại nhà. Nhờ những thay đổi kịp thời này, Starbucks vừa duy trì được doanh thu trong giai đoạn khủng hoảng vừa tạo ra thói quen tiêu dùng mới cho khách hàng sau dịch.
- - - - Ví dụ: Apple là ví dụ tiêu biểu cho việc áp dụng chiến lược lưỡng toàn để thoát khỏi khúc mắc quản lý đổi mới. Khi iPhone ra đời, Apple phải vừa duy trì doanh thu từ mảng máy tính Mac (thị trường truyền thống), vừa đầu tư mạnh vào smartphone và hệ sinh thái di động (thị trường mới nổi). Họ đồng thời khai thác thị trường cũ bằng cách nâng cấp MacBook, iMac và khám phá thị trường mới bằng R&D, marketing cho iPhone, kết nối cả hai qua hệ sinh thái đồng bộ macOS – iOS – iCloud. Nhờ đó, Apple duy trì vị thế dẫn đầu ở cả hai thị trường, tránh bị lệ thuộc vào chỉ một mô hình kinh doanh.
    - - Ví dụ: Microsoft từng đối mặt với khúc mắc quản lý đổi mới khi mô hình kinh doanh phần mềm bản quyền truyền thống bị đe dọa bởi xu hướng điện toán đám mây. Nếu chuyển sang đám mây, họ lo ngại mất doanh thu ngắn hạn; nếu giữ mô hình cũ, nguy cơ tụt hậu trước Amazon AWS và Google Cloud là rất lớn. Để thoát khỏi khúc mắc, Microsoft áp dụng chiến lược tổ chức linh hoạt hai tay: tận dụng năng lực sẵn có về phát triển phần mềm và hệ sinh thái khách hàng, đồng thời phát triển năng lực mới như nền tảng Azure Cloud, dịch vụ thuê bao Office 365 và AI tích hợp. Công ty cũng tái cấu hình nguồn lực, chuyển nhân sự và ngân sách từ mảng phần mềm truyền thống sang dịch vụ đám mây. Nhờ đó, Microsoft vừa khai thác lợi thế cũ vừa khám phá cơ hội mới, trở thành một trong những nhà cung cấp dịch vụ đám mây hàng đầu thế giới.
    - - Ví dụ: Trong ngành xi măng – một ngành công nghệ thấp – đổi mới chủ yếu là cải tiến tăng dần dựa trên quy trình như tiết kiệm năng lượng, giảm chi phí nguyên liệu, thay vì tạo ra đột phá sản phẩm. Các doanh nghiệp thường tập trung vào khai thác công nghệ hiện có để tối đa hóa hiệu quả ngắn hạn, ít đầu tư khám phá công nghệ mới hay mô hình kinh doanh khác. Điều này dẫn đến sự trì trệ dài hạn, khiến họ phản ứng chậm trước các yêu cầu mới của thị trường, như xu hướng xi măng “xanh” giảm CO₂, và dễ bị mất lợi thế cạnh tranh.
  - - - Ví dụ: Google khi phát triển dự án xe tự lái Waymo đã đối mặt với nguy cơ bị các mục tiêu kinh doanh hiện tại làm lu mờ vì lĩnh vực này khác xa mảng cốt lõi là tìm kiếm và quảng cáo. Để tránh việc nguồn lực bị phân tán và ưu tiên thấp, Google đã tách Waymo thành một đơn vị độc lập trực thuộc tập đoàn mẹ Alphabet. Dự án nhận được sự bảo trợ trực tiếp từ lãnh đạo cấp cao, đảm bảo ngân sách, quyền tự chủ và được bảo vệ khỏi áp lực lợi nhuận ngắn hạn, giúp Waymo tập trung R&D và phát triển thị trường xe tự lái hiệu quả hơn.
  - - - Ví dụ: Thập niên 1980, IBM là “ông lớn” trong ngành máy tính mainframe, mảng mang lại lợi nhuận ổn định và cần nguồn lực lớn để duy trì. Khi xu hướng máy tính cá nhân (PC) xuất hiện, nhóm phát triển PC của IBM cần vốn và nhân lực nhưng không được ưu tiên, vì ban lãnh đạo cho rằng mainframe đem lại lợi ích chắc chắn hơn, còn PC là thị trường mới với lợi ích chưa rõ ràng. Kết quả, dự án PC của IBM tiến triển chậm, mất cơ hội cạnh tranh vào tay các hãng nhỏ như Compaq và Dell. Đây là ví dụ cho thấy các doanh nghiệp lớn thường ưu tiên nguồn lực cho mảng kinh doanh cũ, vô tình kìm hãm đổi mới.
    - - Ví dụ: Năm 2007, Apple ra mắt iPhone – một sản phẩm điện thoại thông minh tích hợp đầy đủ chức năng nghe nhạc như iPod. Điều này khiến doanh thu iPod sụt giảm nhanh chóng, tạo nên hiện tượng “tự ăn thịt” khi sản phẩm mới đe dọa trực tiếp sản phẩm cốt lõi đang sinh lời. Ban đầu, nội bộ Apple lo ngại iPhone sẽ phá hỏng “con gà đẻ trứng vàng” của công ty. Tuy nhiên, việc chấp nhận sự suy yếu của iPod để tập trung phát triển iPhone đã giúp Apple mở ra kỷ nguyên mới và trở thành một trong những tập đoàn giá trị nhất thế giới.
    - - Ví dụ: Nokia từng là hãng điện thoại lớn nhất thế giới với thành công vượt trội ở các dòng máy bàn phím và hệ điều hành Symbian. Tuy nhận thấy xu hướng smartphone cảm ứng và hệ điều hành mới, nhưng bộ máy quản lý cũ lại trì trệ, không sẵn sàng thay đổi. Cấu trúc tổ chức vốn tối ưu cho điện thoại truyền thống không phù hợp để phát triển công nghệ mới, hệ thống phần thưởng vẫn tập trung cho sản phẩm cũ, còn văn hóa doanh nghiệp thì thiên về an toàn, ngại rủi ro. Sự trì trệ này khiến Nokia chậm ra mắt smartphone cạnh tranh, đánh mất thị phần nhanh chóng vào tay Apple và Samsung. Đây là minh chứng rõ ràng rằng doanh nghiệp cần linh hoạt thiết kế lại tổ chức để thích ứng với chiến lược đổi mới.