Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
สารเสพติดและความผิดปกติทางจิตใจ - Coggle Diagram
สารเสพติดและความผิดปกติทางจิตใจ
เกณฑ์การวินิจฉัย Substance Use Disorder (≥2 ข้อใน 12 เดือน)
ใช้มากกว่าที่ตั้งใจ
พยายามเลิกแต่ไม่สำเร็จ
ใช้เวลาหา/ใช้/ฟื้นฟูจากสาร
อยากใช้สารอย่างมาก
หน้าที่เสียหาย
ปัญหาสังคม-สัมพันธ์ซ้ำซาก
ลดกิจกรรมสำคัญลง
ใช้ในสถานการณ์เสี่ยง
ใช้แม้รู้ว่ามีปัญหา
ดื้อยา / Withdrawal
สาเหตุของการใช้สารเสพติด
ปัจจัยทางชีวภาพ
พันธุกรรม
ระบบโดพามีน
บุคลิกภาพเสี่ยง เช่น impulsivity, ADHD
สิ่งแวดล้อม
ปัญหาครอบครัว, กลุ่มเพื่อน, ความยากจน
การเรียนรู้ (Learning)
เห็นสิ่งกระตุ้น = อยากใช้ยาอีก
การป้องกัน
Primary: สร้างภูมิคุ้มกันความรู้
Secondary: คัดกรอง-รักษาเร็ว
Tertiary: ฟื้นฟู ป้องกันเสพซ้ำ
การตรวจสารในปัสสาวะ
ระยะเวลาการตรวจพบแตกต่างกันตามชนิดของยา
ตรวจเพื่อยืนยันการใช้
การรักษา
ระยะ 1: ถอนพิษ (Detox)
ดูแลผลข้างเคียงและ withdrawal
ระยะ 2: ฟื้นฟูสมรรถภาพ
Individual therapy
Group therapy
Family support
Self-help groups
Therapeutic community
Mindfulness-Based Relapse Prevention
ความผิดปกติจากสารแต่ละชนิด
แอลกอฮอล์
ใช้ Benzodiazepine
ภาวะเมา/ถอนพิษ
กัญชา
มีภาวะเมา-ถอนพิษ
อาการ: ตาแดง, เบื่ออาหาร, panic
Long-term: ความจำเสื่อม, ไอเรื้อรัง
แอมเฟตามีน / ยาบ้า
กระตุ้น dopamine/norepinephrine
อาการ: หวาดระแวง, สมองเสื่อม
ผลต่อระบบประสาท/พฤติกรรม/จิตใจ
Cathinone / Bath salts
อาการรุนแรงถึงตาย
กระตุ้น dopamine/serotonin
อาการรุนแรงถึงตาย
โรคพฤติกรรม/บุคลิกภาพที่เกี่ยวข้อง
Gambling Disorder
เล่นพนันเรื้อรัง
สมอง dopamin ทำงานผิดปกติ
Oppositional Defiant Disorder (ODD
ดื้อ ต่อต้าน โทษคนอื่น
เกิดจากพ่อแม่/วิธีเลี้ยงดู/สมอง
Conduct Disorder
ก้าวร้าว ขโมย โกหก
เสี่ยงกลายเป็น antisocial
บุคลิกภาพผิดปกติ (Personality Disorders)
Cluster B: ดราม่า อารมณ์รุนแรง
Antisocial: ไม่สำนึกผิด
Borderline: กลัวถูกทอดทิ้ง
Histrionic: เรียกร้องความสนใจ
Narcissistic: หลงตัวเอง
Cluster C: ขี้กังวล
Avoidant: กลัวปฏิเสธ
Dependent: พึ่งพาผู้อื่น
Obsessive-Compulsive: เจ้าระเบียบจัด
Cluster A: แปลกประหลาด
Paranoid: หวาดระแวง
Schizoid: แยกตัว
Schizotypal: เพ้อฝัน/แปลก