Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

Global–Local Health Web - Coggle Diagram

- - - - การใช้เทคโนโลยีในกลุ่มบุคลากรสุขภาพ
        
        Telemedicine เพิ่มขึ้น 1.2–3.5 เท่า ช่วงโควิด-19
        
        3 โรคที่ใช้ telemedicine มากสุด: ความดัน เบาหวาน ซึมเศร้า/จิตเวช
        
        การผ่าตัดหุ่นยนต์ แม้แผลเล็ก ฟื้นตัวไว แต่ต้นทุนสูง
    - - ดันระบบ “Smart Hospital” ให้ทันสมัย
      - ระบบการจัดการยากู้ชีวิต หากยาไม่เพียงพอ รพ.จะรู้และประสาน รพ.ใกล้ๆ ทันที
      - Telemedicine ประหยัดงบยุคโควิด และลดคนแน่นรพ.
    - - • คนไทยนิยมใช้อินเตอร์เน็ตค้นหาข่าวสารสุขภาพ (76%) และติดตามสุขภาพ (35%)
      - •สมาร์ทวอชช่วยเพิ่มการตื่นตัวออกกำลังกาย แต่เพียงใส่ไม่ได้ช่วยลดพฤติกรรมเนือยนิ่งหากขาดนโยบายสนับสนุน
      - •พบปัญหา “ข่าวปลอมสุขภาพ
    - - โครงการถอดรหัสพันธุกรรมคนไทย (genome 5 หมื่นคน) เพื่อรักษาเฉพาะราย
      - ไทยรายงานข้อมูลสุขภาพประชากรได้ 95% สูงเป็นอันดับ 4 จาก 22 ประเทศ
      - เน้นการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ร.บ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA)
    - - ประชาชน 78% ยอมเปิดเผยข้อมูลส่วนตัวหากช่วยลดรถติด/อาชญากรรม
      - สมาร์ทโฮมช่วยผู้สูงอายุใช้ชีวิตอิสระ-อยู่บ้านได้นานขึ้นอีกเฉลี่ย 1.7 ปี
      - กรุงเทพฯ จัดอันดับเมืองโลกต่ำลง (อันดับ 88/141 ในปี 2023)
    - - ยุคโควิด 4 ใน 5 คนยังคงได้ทำงานที่บ้านบางวัน (WFH)
      - คนไทยกว่า 80% ขาดทักษะดิจิทัลเชิงลึก เช่น เขียนโปรแกรม ความปลอดภัยไซเบอร์
      - การทำงานที่บ้านทำให้ลดการเดินทาง เพิ่มเวลาครอบครัว แต่ก็เสี่ยงสุขภาพจากนั่งหน้าจอนาน/เครียด
    - - เด็กไทยใช้อินเตอร์เน็ตเพื่อความบันเทิง โซเชียล มากกว่าการศึกษา (20% เท่านั้นที่ใช้เพื่อเรียน)
      - เด็กภาคเหนือเข้าเน็ต/มีคอมพิวเตอร์ต่ำสุดในประเทศ
    - - 92% ของคนไทยอายุ 6–24 ปี ใช้โซเชียลมีเดียเกือบทุกวัน
      - เด็ก 1 ใน 4 เคยถูก cyberbullying (กลั่นแกล้งในโลกออนไลน์)
      - เด็กวัยรุ่น 77% วิตกกังวลถ้าถูกตัดขาดจากเน็ต
    - - เยาวชนอายุ 15–25 ปี 87.7% เคยเจอโฆษณาเว็บพนันออนไลน์
      - สินค้าเสี่ยงสุขภาพ เช่น บุหรี่ไฟฟ้า เหล้า เกมส์ออนไลน์ โฆษณาผ่าน TikTok, Facebook ฯลฯ สูงและบังคับใช้กฎหมายยาก
      - ข้อมูลด้านบุหรี่ไฟฟ้ามักนำเสนอแต่ข้อดี ขาดความรุนแรงในบทลงโทษและข้อมูลความเสี่ยง
    - - คนไทยใช้อินเตอร์เน็ตเฉลี่ย 7 ชั่วโมงต่อวัน โดย Gen Y (เกิด 1981–2000) ใช้มากสุด
      - ใน 5 กิจกรรมยอดนิยม: สื่อสาร/เมสเสจ (92.2%), ชำระเงินออนไลน์ (83.3%), ช็อปออนไลน์ (83.5%)
      - ปัญหา: การชำระเงินออนไลน์-การโกงออนไลน์และโจรกรรมไซเบอร์สูง มีคดีออนไลน์เฉลี่ย 570 คดี/วัน เสียหาย 80 ล้านบาท/วัน
  - - - เหตุการณ์ยิงหมู่และมาตรการควบคุมอาวุธปืนในไทย
        
        ประเทศไทยมีอัตราการครอบครองปืนสูงสุดในอาเซียน และอยู่ลำดับ 13 ของโลก โดยในปี 2017 คนไทยมีปืนถึง 10 ล้านกระบอก เฉลี่ย 15.1 กระบอกต่อประชากร 100 คน
        
        การเสียชีวิตจากปืนในปี 2016 มีจำนวน 3,830 ราย เฉลี่ย 4.45 รายต่อประชากร 100,000 คน มากเป็นอันดับ 11 ของโลก
        
        เหตุการณ์ยิงหมู่ช่วงไม่กี่ปีหลัง ส่งผลต่อความรู้สึกปลอดภัย ส่งผลกระทบทางจิตใจ มีผลถึงภาคท่องเที่ยว เช่น กรณียิงที่ห้างสยามพารากอน (3 ต.ค. 2566), โคราช (ก.พ. 2563), หนองบัวลำภู (ต.ค. 2565)
        
        นอกจากนี้ยังมีกรณียิงในที่สาธารณะบ่อยขึ้น และเป็นที่พูดถึงในโซเชียลมีเดียแม้บางกรณีไม่มีผู้เสียชีวิต
    - - ปรากฏการณ์หมอลาออกกับวิธีแก้ปัญหา
        
        สถิติที่สำคัญ
        
        • สัดส่วนแพทย์ต่อประชากรไทย 1:1,680
        
        ทันตแพทย์ 1:8,057
        
        เภสัชกร 1:4,053
        
        พยาบาลวิชาชีพ 1:353
        
        พยาบาลปฏิบัติการ 1:15,933
        
        สาเหตุ/ปัจจัยที่ทำให้แพทย์ลาออก
        
        งานหนัก
        
        ค่าตอบแทนน้อย
        
        สวัสดิการและคุณภาพชีวิตไม่ดี
        
        วัฒนธรรมองค์กร/บรรยากาศในการทำงาน
        
        การแข่งขันจากเอกชน
    - - ปี 2566 ศูนย์ศึกษาปัญหาการพนันสำรวจพบว่า เยาวชนไทยอายุ 15–25 ปี ใน 19 จังหวัดทั่วประเทศ 42.1%
      - จับเว็บพนันใหญ่และฟอกเงินผ่านการพนันออนไลน์เป็นกระแส เช่น คดีในวงการบันเทิงและเจ้าหน้าที่รัฐ รวมถึงคดีฆาตกรรมต่อเนื่อง (คดี “แอม ไซยาไนด์”)
      - ผลเสียของการพนันออนไลน์มีได้ทั้ง เสพติดจนเครียด เป็นหนี้ เสียสุขภาพจิต เศรษฐกิจในครอบครัวแย่ลง ไปจนถึงการฆ่าตัวตาย
      - งานวิจัยต่างประเทศพบ นักพนันออนไลน์ในยุคใหม่มีทั้งวัยรุ่นและผู้ใหญ่ มีงานประจำ รายได้ดี แต่เป็นโรคเครียด ซึมเศร้า ติดเหล้า เหตุผลที่เล่นพนันมักเพราะเบื่อ เครียด อยากได้เงินเร็วหรือหวังรวย
      - นักพนันออนไลน์ในไทยเพิ่มขึ้นกว่า 135% ใน 2 ปี (จากประมาณ 826,000 คน ปี 2562 เป็น 1.95 ล้านคน ปี 2564)
    - - อุตสาหกรรมก่อสร้างเป็นหนึ่งในสาเหตุหลักของอุบัติเหตุในสถานที่ทำงาน โดยในปี 2019 มีอุบัติเหตุเกี่ยวกับงานก่อสร้าง 11,599 ครั้ง คิดเป็น 12% ของอุบัติเหตุในที่ทำงานทั้งหมด (94,906 ครั้ง)
      - เสียชีวิต จากงานก่อสร้างสูงมากถึง 29% (186 ราย จาก 639 รายทั้งหมด)
      - อุบัติเหตุใหญ่ในปี 2023 ได้แก่
        
        การถล่มของสะพานยกระดับอ่อนนุช–ลาดกระบัง ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตและบาดเจ็บ
        
        เหตุการณ์แท่นหล่อเสาโครงสร้างทางด่วนถล่ม แรงงานพม่าตาย 1 ราย บาดเจ็บ 1 ราย
        
        เหตุการณ์พื้นคอนกรีตถล่ม (สะพานกลับรถบนถนนพระราม 2) ทับรถยนต์หลายคัน มีผู้เสียชีวิต
        
        อุบัติเหตุร่วงของเครนระหว่างการก่อสร้างรถไฟฟ้าโมโนเรล (yellow line)
      - ในช่วงปี 2018–2023 มีอุบัติเหตุบนโครงการโครงสร้างพื้นฐานสาธารณะอย่างน้อย 11 รายเสียชีวิต 34 รายบาดเจ็บ (ข้อมูลจากกลุ่มผู้บริโภค)
    - - สามปัญหาหลักที่แรงงานไทยเผชิญคือ “ความยุติธรรม–สงคราม–สุขภาพ
      - ปี 1990 เกิดสงครามอ่าว ส่งผลให้ตลาดแรงงานไทยในตะวันออกกลางซบเซา ไทยจึงขยายส่งแรงงานไปภูมิภาคอื่นด้วย
    - - • การตรวจสอบปี 2023 พบว่า กลุ่มทุนสีเทาจีนแบ่งออกเป็น 3 ประเภทหลัก
        
        ธุรกิจอสังหาฯ/ถือครองทรัพย์สิน: 123 ราย
        
        โรงแรมและรีสอร์ต: 41 ราย
        
        ธุรกิจท่องเที่ยว: 161 ราย
      - ผลกระทบต่อประเทศไทย
        
        เศรษฐกิจ
        
        การเมือง
        
        สังคม
    - - ภาพรวมปัญหา
        
        ปัจจุบัน กลุ่มอาชญากรรมข้ามชาติ (International Mafia) เข้ามาทำกิจกรรมผิดกฎหมายในไทยมากขึ้น เช่น บ่อนผิดกฎหมาย, ค้ายาเสพติด, ฟอกเงิน, ศูนย์คอลเซ็นเตอร์, ค้ามนุษย์ ฯลฯ
        
        • ผลกระทบหลักคือความมั่นคงและเศรษฐกิจของประเทศ รวมถึงความเกี่ยวพันกับเจ้าหน้าที่รัฐและนักการเมืองบางกลุ่ม
      - รูปแบบและประเภทอาชญากรรมข้ามชาติในไทย
        
        กลุ่มเหล่านี้มักเข้ามาโดยใช้วิธีการต่างๆ เช่น ทำทีเป็นนักท่องเที่ยว นักเรียน อาสาสมัคร หรือทำธุรกิจ
        
        มีการสมคบกับคนไทยเป็นตัวกลางในการดำเนินงานผิดกฎหมาย
        
        ตู้ห่าว นักธุรกิจจีนที่ครอบงำธุรกิจท่องเที่ยว-บ่อน-ยาเสพติดในไทย และเกี่ยวพันกับนักการเมืองไทย
    - - • ปี 2020 มีคนไทยป่วยที่อาจเกี่ยวเนื่องกับมลพิษทางอากาศถึง 6.88 ล้านคน โรคหลักคือระบบทางเดินหายใจ รองลงมาคือผิวหนังอักเสบ ตาอักเสบ และโรคหัวใจ–หลอดเลือด รวมถึงอัมพฤกษ์อัมพาต
        
        • ปี 2018 WHO ระบุไทยมีผู้เสียชีวิตจากมลพิษอากาศ 33,456 คน
        
        • ปัญหา PM2.5 รุนแรงทั่วประเทศ โดยเฉพาะกรุงเทพฯ เชียงใหม่ และภาคเหนือ
        
        • PM2.5 สามารถเข้าสู่ร่างกาย กระทบอวัยวะภายใน–ภายนอก สะสมก่อโรคร้ายแรงทั้งโรคทางเดินหายใจ มะเร็ง หัวใจ และหลอดเลือดสมอง
        
        • โรคที่เกี่ยวกับมลพิษทางอากาศสูงสุด คือ โรคทางเดินหายใจ, มะเร็งปอด, หัวใจ, อัมพฤกษ์อัมพาต, COPD
      - ข้อมูลสำคัญและสถิติโรค
        
        • ปี 2023 มีผู้ป่วยที่เกี่ยวกับมลพิษอากาศช่วง 1 ม.ค.–19 มี.ค. ถึง 1.73 ล้านคน ส่วนใหญ่เป็นโรคทางเดินหายใจ ผิวหนังอักเสบ ตาอักเสบ
        
        • ประเทศไทยติดอันดับ 28 โลกด้านมลพิษอากาศ (ข้อมูล IQAir 2019)
        
        • อัตรามะเร็งปอดในไทยเพิ่มขึ้นทุกปี ปี 2020 มีผู้ป่วย 122,104 คน (อัตรา 186.26 ต่อแสนประชากร)
        
        5 กลุ่มโรคที่ทำให้เสียชีวิต (ข้อมูล WHO 2018)
        
        โรคติดเชื้อทางเดินหายใจ
        
        มะเร็งปอด
        
        โรคหัวใจขาดเลือด
        
        โรคหลอดเลือดสมอง
        
        โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง (COPD)
    - - ที่มาและแนวคิดของการถ่ายโอนฯ
        
        • ประเทศไทยได้ดำเนินนโยบายกระจายอำนาจ โดยมีการถ่ายโอนภารกิจของ “สถานีอนามัยเฉลิมพระเกียรติ” (รพ.สต.) และศูนย์สุขภาพ ให้กับ “องค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.)” ตามมติ ครม. 15 มี.ค. 2565
        
        • จุดประสงค์คือ อยากให้หน่วยงานท้องถิ่นดูแลระบบสุขภาพขั้นพื้นฐานในพื้นที่ เพื่อให้บริการด้านส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันโรค ดูแลสุขภาพเบื้องต้น ซึ่งตอบโจทย์ประชาชนในแต่ละพื้นที่ได้ตรงจุด
        
        • การถ่ายโอนล็อตใหญ่ (ปีงบประมาณ 2566) มีรพ.สต./ศูนย์สุขภาพ 3,264 แห่ง บุคลากร 23,117 คน
        
        • กระทรวงสาธารณสุข (สธ.) ยังดูแลมาตรฐาน-คุณภาพการรักษา เช่น การรักษาโรค ป้องกันโรค ฟื้นฟูฯ และเวชฉุกเฉิน
        
        • ถึงจะมีข้อดีในแง่งบประมาณเพิ่มและความยืดหยุ่น แต่ปัญหาที่ต้องเจอคือ “ความพร้อมของ อบจ. ในแต่ละจังหวัด สวัสดิการคนทำงาน ปัญหาด้านการเมืองท้องถิ่นฯ”
- - - - เน้นย้ำถึงความสำคัญของการใช้เทคโนโลยีเพื่อเพิ่มผลิตภาพและสร้างโอกาสการทำงานสำหรับผู้สูงอายุ
    - - การพัฒนาระบบสุขภาพและการดูแลระยะยาวเป็นนโยบายแนะนำที่สำคัญเพื่อรองรับสังคมสูงวัย
  - - - การเลือกปฏิบัติและอุปสรรคทางกฎหมายมักขัดขวางไม่ให้ผู้หญิงและวัยรุ่นตัดสินใจเกี่ยวกับสุขภาพทางเพศและอนามัยเจริญพันธุ์ได้อย่างอิสระ
    - - ความเท่าเทียมทางเพศและการเสริมพลังผู้หญิงเป็นสิ่งสำคัญในการแก้ปัญหาการเติบโตหรือลดลงของประชากร
      - ช่องว่างทางเพศในการแบ่งงานบ้านและการสนับสนุนสวัสดิการครอบครัวที่ไม่เพียงพออาจทำให้ผู้หญิงและคู่สมรสไม่ต้องการมีลูกมากขึ้น
      - รัฐบาลควรพิจารณานโยบายเพื่อสร้างสมดุลระหว่างครอบครัวและการทำงาน เพื่อช่วยให้คู่สมรสและบุคคลบรรลุจำนวนลูกที่ต้องการ
    - - การลงทุนในการศึกษาของเยาวชน โดยเฉพาะเด็กหญิง จะส่งผลดีต่อสุขภาพ การศึกษา และการมีส่วนร่วมในกำลังแรงงานของผู้หญิง
  - - - อายุขัยเฉลี่ยเมื่อแรกเกิดทั่วโลกอยู่ที่ 73.3 ปีในปี 2567 เพิ่มขึ้น 8.4 ปีตั้งแต่ปี 2538
      - คาดว่าจะเพิ่มเป็น 77.4 ปีในปี 2597
      - ตั้งแต่ปี 2565 อายุขัยเฉลี่ยกลับมาอยู่ในระดับก่อนโควิด-19 ในเกือบทุกประเทศและเขตพื้นที่
    - - ปลายทศวรรษ 2590 คาดว่ากว่าร้อยละ 50 ของการเสียชีวิตทั่วโลกจะเกิดขึ้นในอายุ 80 ปีขึ้นไป เทียบกับร้อยละ 17 ในปี 2538
      - ปี 2623 ผู้ที่มีอายุ 65 ปีขึ้นไปจะมีจำนวนมากกว่าเด็กอายุต่ำกว่า 18 ปี และภายในปลายทศวรรษ 2620 จำนวนผู้ที่มีอายุ 65 ปีขึ้นไปทั่วโลกคาดว่าจะถึง 2.2 พันล้านคน
    - - ประเทศต่างๆ โดยเฉพาะที่มีประชากรถึงจุดสูงสุดแล้วหรือจะถึงในทศวรรษหน้า ควรพิจารณาใช้เทคโนโลยีเพื่อเพิ่มผลิตภาพ
      - สนับสนุนการเรียนรู้ตลอดชีวิต
      - สร้างโอกาสการทำงานสำหรับผู้สูงอายุ รวมถึงการพัฒนาระบบสุขภาพและการดูแลระยะยาว
  - - - เปลี่ยนจากการประมาณการและคาดการณ์ประชากรสำหรับกลุ่มอายุห้าปีในช่วงเวลาห้าปี ไปสู่กรอบการทำงานที่กำหนดโดยอายุปีเดียวและช่วงเวลาหนึ่งปี
    - - มีการรวบรวมข้อมูลเชิงประจักษ์ระดับประเทศที่เป็นระบบและครอบคลุมมากขึ้นสำหรับองค์ประกอบสามประการของการเปลี่ยนแปลงประชากร (ภาวะเจริญพันธุ์ อัตราการตาย และการย้ายถิ่น)
  - - - ประชากรโลกคาดว่าจะเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง 50-60 ปีข้างหน้า
      - ถึงจุดสูงสุดที่ประมาณ 10.3 พันล้านคนในช่วงกลางทศวรรษ 2080 จาก 8.2 พันล้านคนในปี 2567
      - เริ่มลดลงอย่างช้าๆ เหลือ 10.2 พันล้านคนเมื่อสิ้นศตวรรษ
      - การเปลี่ยนแปลงสำคัญจากการคาดการณ์ของสหประชาชาติเมื่อสิบปีก่อนที่มีความเป็นไปได้เพียง 30% ขนาดประชากรโลกในปี 2643 คาดว่าจะน้อยกว่าที่คาดการณ์ไว้เมื่อสิบปีก่อนถึง 6% หรือประมาณ 700 ล้านคน
    - - อัตราการเจริญพันธุ์ที่ต่ำกว่าที่คาดไว้ในบางประเทศที่มีประชากรจำนวนมาก โดยเฉพาะจีน
    - - กลุ่มที่ประชากรถึงจุดสูงสุดแล้ว (63 ประเทศ)
        
        คิดเป็น 28% ของประชากรโลกในปี 2567
        
        แอลเบเนีย บอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา ลิทัวเนีย ปวยร์โตรีโก และมอลโดวามีอัตราการลดลงมากที่สุด
      - กลุ่มที่ประชากรคาดว่าจะถึงจุดสูงสุดระหว่างปี 2568-2597 (48 ประเทศ)
        
        คิดเป็น 10% ของประชากรโลกในปี 2567 กลุ่มนี้รวมถึงบราซิล อิหร่าน ตุรกี และเวียดนาม
      - กลุ่มที่ประชากรมีแนวโน้มจะเติบโตต่อไปจนถึงปี 2597 และอาจถึงจุดสูงสุดในช่วงหลังของศตวรรษนี้หรือหลังปี 2643 (126 ประเทศ)
        
        คิดเป็นกว่า 50% ของประชากรโลก กลุ่มนี้รวมถึงอินเดีย อินโดนีเซีย ไนจีเรีย ปากีสถาน และสหรัฐอเมริกา
    - - อัตราการเจริญพันธุ์ทั่วโลกอยู่ที่ 2.25 คนต่อผู้หญิงหนึ่งคน ลดลงจาก 3.31 คนในปี 2533 กว่าครึ่งหนึ่งของประเทศและเขตพื้นที่ทั่วโลกมีอัตราการเจริญพันธุ์ต่ำกว่าระดับทดแทนที่ 2.1 คนต่อผู้หญิง เกือบหนึ่งในห้าของประเทศและเขตพื้นที่
      - จีน อิตาลี เกาหลีใต้ และสเปน มีอัตราการเจริญพันธุ์ "ต่ำมาก" น้อยกว่า 1.4 คนต่อผู้หญิงตลอดชีวิต ในทางตรงกันข้าม กว่า 1 ใน 10 ของประเทศและเขตพื้นที่ ส่วนใหญ่อยู่ในแอฟริกาตอนใต้ของทะเลทรายซาฮารา มีอัตราการเจริญพันธุ์ 4 คนหรือมากกว่าต่อผู้หญิง