Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
3 QUY LUẬT CƠ BẢN CỦA PHÉP BIỆN CHỨNG DUY VẬT - Coggle Diagram
3 QUY LUẬT CƠ BẢN
CỦA PHÉP BIỆN CHỨNG DUY VẬT
QUY LUẬT
LƯỢNG - CHẤT
Nội dung
Sự vật là sự thống nhất giữa lượng và chất
Biến đổi
Tăng dần lượng trong giới hạn → đến điểm nút → xảy ra bước nhảy → đổi chất
Chất mới → tạo điều kiện cho lượng mới phát triển
Ý nghĩa
Nhận thức toàn diện lượng và chất.
Tích lũy lượng để thay đổi chất.
Phê phán chủ quan/ bảo thủ.
Vận dụng
Nhận thức
Nhận diện quá trình tích luỹ → bước ngoặt
Dự báo phát triển qua biến đổi lượng nhỏ
Tránh tư duy đơn giản hoá (nhìn bề ngoài mà bỏ qua quá trình bên trong)
Hành động
Thay đổi thói quen lớn = tích luỹ hành vi nhỏ
Ví dụ: Rèn luyện sức khỏe = tập thể dục mỗi ngày → sức khỏe (chất) đổi thay
QUY LUẬT
MÂU THUẪN - ĐẤU TRANH
GIỮA CÁC MẶT ĐỐI LẬP
Ý nghĩa
Phát hiện & phân tích đúng mâu thuẫn
Giải quyết mâu thuẫn theo từng hoàn cảnh cụ thể
Tư duy linh hoạt, toàn diện (tránh phiến diện, máy móc)
Vận dụng
Học tập: Tìm mâu thuẫn nội tại để vượt khó
Công việc: Nhận diện mâu thuẫn tổ chức để điều chỉnh
Cuộc sống: Đối mặt mâu thuẫn nội tâm để trưởng thành
Nội dung
Mọi sự vật phát triển do mâu thuẫn khách quan giữa các mặt đối lập bên trong nó.
Mặt đối lập
Mặt trái ngược (sản xuất - tiêu dùng; giàu - nghèo)
Vừa đối lập, vừa gắn bó, làm tiền đề tồn tại cho nhau
Mâu thuẫn
Thống nhất - đấu tranh - chuyển hóa giữa các mặt đối lập
Thống nhất
Các mặt đối lập gắn bó, quy định lẫn nhau
Ví dụ: Sản xuất ↔ Tiêu dùng luôn đi đôi, thiếu một bên thì bên kia cũng không tồn tại
Đấu tranh
Các mặt đối lập xung đột, bài trừ nhau, mỗi bên đều muốn "thắng"
Ví dụ: Cũ ↔ Mới luôn đấu tranh để thay thế nhau (tư tưởng lỗi thời bị cái tiến bộ thay thế)
Chuyển hóa
Khi đấu tranh đến mức độ gay gắt + đủ điều kiện, các mặt đối lập sẽ biến đổi, làm cho sự vật chuyển sang trạng thái mới
Ví dụ: Học sinh lười ↔ muốn tiến bộ → khi nhận ra được mục tiêu, “lười” dần bị thay thế bằng nỗ lực → học sinh thay đổi
Nguồn gốc, động lực bên trong của phát triển
Mâu thuẫn làm cho sự vật không đứng yên, mà luôn vận động, thay đổi để giải quyết xung đột
Mỗi lần mâu thuẫn được giải quyết → sự vật đạt một trình độ cao hơn
QUY LUẬT
PHỦ ĐỊNH CỦA PHỦ ĐỊNH
Nội dung
🔄 Sự phát triển diễn ra qua các lần phủ định biện chứng, tạo thành chu kỳ phủ định của phủ định → phát triển theo đường xoáy ốc
"xoáy ốc": sự phát triển lặp lại cái cũ, nhưng ở một trình độ cao hơn.
Đặc điểm
Khách quan: do mâu thuẫn bên trong sự vật.
Kế thừa: giữ lại yếu tố tích cực của cái cũ → phát triển cái mới.
2 giai đoạn
1️⃣ Lần phủ định 1 → thay đổi, loại bỏ cái cũ.
2️⃣ Lần phủ định 2 → tạo ra cái mới cao hơn nhưng có yếu tố của cái cũ.
Ví dụ: Học sinh ban đầu lười học → thay đổi để chăm chỉ học hơn (phủ định 1) → sau một thời gian, biết tự học hiệu quả, chủ động (phủ định 2) → phát triển ở trình độ cao hơn.
Ý nghĩa
Giúp nhìn nhận sự phát triển không tuyến tính, mà quanh co – có bước lùi rồi tiến lên
Tránh nhìn phiến diện, tránh bi quan khi gặp khó khăn
Nhấn mạnh vai trò của cái mới tất yếu thắng cái cũ
Khuyến khích kế thừa có chọn lọc – chống lại phủ định sạch trơn
Cần ủng hộ cái mới, tiến bộ, loại bỏ cái bảo thủ, trì trệ
Vận dụng
Nhận thức
Hiểu rằng mọi sự phát triển phức tạp, có bước tiến – bước lùi
Giúp tìm ra sự thật mới, từ bỏ sai lầm, phát triển tư duy đúng đắn
Thực tiễn
🏫 Giáo dục: Giáo viên hướng dẫn học sinh biết sàng lọc kiến thức cũ, phát triển cái mới.
🧪 Nghiên cứu: Biết điều chỉnh giả thuyết, thí nghiệm → kết quả mới tốt hơn.
🧠 Triết học, tư tưởng: Lập luận phát triển từ các trường phái cũ.
⚕️ Y học: Loại bỏ phương pháp cũ, phát triển phương pháp hiện đại hơn.
Khoa học về những quy luật phổ biến của sự vận động và phát triển của tự nhiên, tư duy và xã hội