Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
GUT OBSTRUCTION (ภาวะลำไส้อุดตัน), นางสาวชลดา อัดทะนาค 65121301016 -…
GUT OBSTRUCTION
(ภาวะลำไส้อุดตัน)
ความหมาย
การอุดกั้นของทางเดินอาหารในลำไส้เล็กหรือลำไส้ใหญ่ ทำให้อาหาร น้ำ และก๊าซ ไม่สามารถเคลื่อนผ่านทางเดินอาหารได้ตามปกติ
แบ่งได้เป็น
Mechanical Obstruction = อุดตันจากสิ่งกีดขวางทางกายภาพ (เช่น ก้อนเนื้องอก พังผืด)
Functional Obstruction (Paralytic Ileus) = การเคลื่อนไหวลำไส้ผิดปกติ โดยไม่มีสิ่งกีดขวาง
พยาธิสภาพ
ระยะเริ่มต้น
-ส่วนลำไส้เหนือจุดอุดตันจะขยายตัว (distension) จากการคั่งของอาหาร น้ำ ก๊าซ
-เกิดการคั่งของสารคัดหลั่งในลำไส้ → สูญเสียน้ำและอิเล็กโทรไลต์เข้าสู่ลำไส้
-เพิ่มแรงดันในลำไส้ ทำให้การดูดซึมผิดปกติ
ปล่อยไว้นาน
ความดันในลำไส้เพิ่ม → เลือดไปเลี้ยงผนังลำไส้ลดลง (ischemia)
เสี่ยงลำไส้ขาดเลือดและเน่าตาย (necrosis)
เชื้อแบคทีเรียผ่านผนังลำไส้ → ติดเชื้อในช่องท้อง (peritonitis) → ช็อก
สาเหตุ
2.ลำไส้ใหญ่ (Large Bowel Obstruction)
มะเร็งลำไส้ใหญ่
Volvulus (บิดขั้ว)
Diverticulitis ที่มีการตีบแคบ
Fecal impaction (อุจจาระแข็งอุดตัน)
ลำไส้เล็กอุดตัน (Small Bowel Obstruction)
พังผืด (Adhesion) – สาเหตุพบบ่อยสุด (จากผ่าตัดมาก่อน)
ไส้เลื่อน (Hernia)
มะเร็งลำไส้เล็ก
Intussusception (ลำไส้กลืนกันเอง)
Volvulus (บิดขั้วลำไส้)
Functional Obstruction (Paralytic Ileus)
หลังผ่าตัดใหญ่
การติดเชื้อในช่องท้อง
ความผิดปกติของอิเล็กโทรไลต์ (เช่น Hypokalemia)
อาการและอาการแสดง
อาการสำคัญ
ปวดท้อง บิดเกร็งเป็นพักๆ (colicky pain)
อาเจียน (ยิ่งใกล้ส่วนต้นยิ่งอาเจียนมาก)
ท้องอืด
ท้องผูก / ไม่ถ่ายลมไม่ถ่ายอุจจาระ (obstipation)
การวินิจฉัย
การซักประวัติ
-ปวดท้องบิดเกร็งเป็นพัก ๆ
-อาเจียน
อุดตันส่วนต้น: อาเจียนบ่อยและปริมาณมาก
อุดตันส่วนปลาย: อาเจียนช้ากว่า อาจมีอุจจาระปน
-ท้องอืด (Abdominal distension)
-ไม่ถ่ายอุจจาระ ไม่ถ่ายลม (Obstipation)
เคย ผ่าตัดช่องท้องมาก่อน (เสี่ยงพังผืด)
ไส้เลื่อน
โรคมะเร็งลำไส้
ประวัติท้องผูกเรื้อรัง
การใช้ยา (Narcotics, Anticholinergics → Ileus)
การตรวจร่างกาย
•ตรวจดู (Inspection)
ท้องโป่ง แผลผ่าตัดเก่า ไส้เลื่อน
•ตรวจฟัง (Auscultation)
ระยะแรก: เสียงลำไส้เพิ่ม (High-pitched tinkling bowel sounds) ถ้าเป็น Paralytic Ileus หรือขาดเลือด: เสียงลำไส้หายไป
•ตรวจคลำ (Palpation)
กดเจ็บทั่วไป (ถ้าลำไส้ขยาย) ถ้าขาดเลือดหรือทะลุ → เจ็บมาก กด rebound tenderness
•ตรวจเคาะ (Percussion)
Tympanic (เสียงโปร่ง)
•ตรวจทวารหนัก (Rectal exam)
ตรวจดูการค้างของอุจจาระก้อนแข็ง
มะเร็งลำไส้ใหญ่ส่วนปลาย
การตรวจทางห้องปฏิบัติการ/ภาพถ่าย
CBC: เม็ดเลือดขาวสูง → การติดเชื้อ, ขาดเลือด
Electrolytes: Hypokalemia, Hyponatremia จากอาเจียน/NG suction
BUN/Creatinine: ประเมินภาวะขาดน้ำ
Plain X-ray Abdomen (Upright & Supine)
CT Abdomen (มี contrast)
ultrasound: ในเด็ก (intussusception)
การรักษา
การประเมินและดูแลเบื้องต้น
งดอาหาร/น้ำ (NPO)
ใส่สาย NG tube ดูดน้ำและแก๊ส
ให้น้ำเกลือ IV ชดเชยน้ำ/อิเล็กโทรไลต์
ประเมินสัญญาณชีพ เฝ้าติดตามอาการช็อก
การให้ยาปฏิชีวนะ
หากสงสัยลำไส้ขาดเลือดหรือทะลุ → ยาปฏิชีวนะครอบคลุมเชื้อในช่องท้อง
การรักษาจำเพาะ
ถ้า Mechanical Obstruction (เช่น พังผืด อุดตันแน่นอน) → การผ่าตัด
ถ้า Volvulus → การคลายบิด (detorsion) บางรายทำ colonoscopy
ถ้า Paralytic Ileus → รักษาต้นเหตุ (electrolyte, การติดเชื้อ)
นางสาวชลดา อัดทะนาค 65121301016
อ้างอิง:
Michael A. Schick. (2025). Small Bowel Obstruction.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK448079/