Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
การเรียกชื่อของสารประกอบอินทรีย์, นายวีรชัย จะลง ม.6/1 เลขที่16 - Coggle…
การเรียกชื่อของสารประกอบอินทรีย์
ชื่อสามัญ
การเรียกชื่อสารประกอบในสมัยแรกๆไม่กฎเกณฑ์ที่แน่นอน
C2H4 Ethylene
C2H2 Acetylene
C3H6 Propylene
C3H4 Methyl Acetylene
เรียกตามสถานที่ที่พบ หรือ ตามที่มีส่วนสัมพันธ์กับสมบัติของสารนั้นๆ
HCOOH Formic Acid (กรดมด)
CH3COOH Acetic Acid
CH3CH2OH Ethyl Alcohol
ชื่อสารประกอบ HC
โซ่ตรง
ไม่มีกิ่ง
ระบุชื่อตาม IUPAC
การเรียกชื่อสารประกอบHC แบบโซ่ตรงที่ไม่มีกิ่ง หรือที่เรียกว่า แอลเคนปกติ (Normal Alkanes) เป็นวิธีที่ค่อนข้างตรงไปตรงมาและง่ายกว่าแบบมีกิ่งมาก เนื่องจากไม่มีหมู่แอลคิลมาเกาะเป็นกิ่ง จึงไม่จำเป็นต้องระบุตำแหน่งหรือประเภทของหมู่กิ่งใดๆ
มีพันธะคู่
การเรียกชื่อสารประกอบHC โซ่ตรงที่มีพันธะคู่ หรือที่เรียกว่า แอลคีน (Alkenes) มีหลักเกณฑ์ที่คล้ายคลึงกับแอลเคน แต่มีการปรับเปลี่ยนเล็กน้อยเพื่อให้แสดงถึงการมีอยู่ของพันธะคู่ในโมเลกุล
ระบุชื่อตาม IUPAC
มีกิ่ง
การเลือกสายโซ่หลักที่ยาวที่สุด
เริ่มต้นด้วยการหาสายโซ่คาร์บอนที่ยาวที่สุดและต่อเนื่องกันภายในโมเลกุล สายโซ่นี้จะถูกใช้เป็น สายโซ่หลัก และกำหนดชื่อหลักของ
การระบุหมู่แอลคิล
เริ่มนับเลขอะตอมคาร์บอนในสายโซ่หลักจากปลายด้านที่ทำให้ตำแหน่งของหมู่แอลคิลที่มาเกาะมี ตัวเลขน้อยที่สุด เสมอ
การนับเลขตำแหน่งคาร์บอนในสายโซ่หลัก
เป็นกิ่งเมื่อได้สายโซ่หลักแล้ว โดยหมู่แอลคิลเหล่านี้จะมาจากไฮโดรคาร์บอนที่สูญเสียไฮโดรเจนไป 1 อะตอม และลงท้ายด้วย "-yl"
การเขียนชื่อสารประกอบ
ระบุตำแหน่งและชื่อหมู่แอลคิล
เขียนตำแหน่งของหมู่แอลคิล (ตัวเลข) ตามด้วยขีด (-) และชื่อหมู่แอลคิลนั้นๆ
กรณีมีหมู่แอลคิลชนิดเดียวกันมากกว่าหนึ่งใช้คำนำหน้าแสดงจำนวนตาม IUPAC
มีพันธะสาม
การเรียกชื่อสารประกอบไฮโดรคาร์บอนแบบโซ่ตรงที่มีพันธะสาม หรือที่เรียกว่า แอลไคน์ (Alkynes) มีหลักเกณฑ์ที่คล้ายคลึงกับแอลคีนและแอลเคน แต่มีการปรับเปลี่ยนคำลงท้ายเพื่อให้แสดงถึงการมีอยู่ของพันธะสามในโมเลกุล
ระบุชื่อตาม IUPAC
โซ่ปิด
สารประกอบที่อะตอมคาร์บอนต่อกันเป็นวงแหวน (ring) การเรียกชื่อจะคล้ายคลึงกับสารประกอบแบบโซ่ตรง
ไซโคลอัลเคน (Cycloalkanes)
สารประกอบไฮโดรคาร์บอนแบบโซ่ปิดที่มีแต่พันธะเดี่ยวระหว่างอะตอมคาร์บอน
หลักการเรียกชื่อ
เติมคำว่า "ไซโคล-" (cyclo-) ไว้หน้าชื่อของแอลเคนปกติ ที่มีจำนวนคาร์บอนเท่ากับในวงแหวน
สำหรับไซโคลอัลเคนที่ไม่มีหมู่กิ่ง: ไม่ต้องระบุตำแหน่ง
สำหรับไซโคลอัลเคนที่มีหมู่กิ่ง
กรณีมีหมู่กิ่งเดียว: ไม่ต้องระบุตำแหน่งของหมู่กิ่ง เพราะถือว่าอยู่ที่ตำแหน่งที่ 1 เสมอ
กรณีมีหมู่กิ่งมากกว่าหนึ่งชนิด
นับเลขอะตอมคาร์บอนในวงแหวนโดยให้หมู่กิ่งมีตำแหน่งรวมกันน้อยที่สุด
เรียงลำดับหมู่กิ่งตามตัวอักษรภาษาอังกฤษ
ใช้คำนำหน้า di-, tri-, tetra- เมื่อมีหมู่กิ่งชนิดเดียวกันมากกว่าหนึ่ง
ไซโคลแอลคีน (Cycloalkenes)
สารประกอบไฮโดรคาร์บอนแบบโซ่ปิดที่มีพันธะคู่ในวงแหวน
นับเลขอะตอมคาร์บอนในวงแหวนโดยให้พันธะคู่มีตำแหน่งที่ 1 และ 2 เสมอ
นับต่อไปในทิศทางที่ทำให้หมู่กิ่งมีตำแหน่งน้อยที่สุด
ระบุตำแหน่งและชื่อหมู่กิ่งตามหลักการเดียวกับแอลคีนแบบโซ่ตรง
ไซโคลแอลไคน์ (Cycloalkynes)
สารประกอบไฮโดรคาร์บอนแบบโซ่ปิดที่มีพันธะสามในวงแหวน
นับเลขอะตอมคาร์บอนในวงแหวนโดยให้พันธะสามมีตำแหน่งที่ 1 และ 2 เสมอ
นับต่อไปในทิศทางที่ทำให้หมู่กิ่งมีตำแหน่งน้อยที่สุด
ระบุตำแหน่งและชื่อหมู่กิ่งตามหลักการเดียวกับแอลไคน์แบบโซ่ตรง
วงแหวนเป็นหมู่กิ่ง
กรณีที่วงแหวนเป็นหมู่กิ่ง
หากจำนวนคาร์บอนในวงแหวน น้อยกว่า จำนวนคาร์บอนในสายโซ่ตรงที่ยาวที่สุด วงแหวนจะถูกเรียกเป็น หมู่ไซโคลแอลคิล (cycloalkyl group)
เรียกชื่อหมู่กิ่งวงแหวนโดยเปลี่ยนคำลงท้ายจาก "-ane" เป็น "-yl"
เรียกชื่อสารประกอบตามหลักการของแอลเคน/แอลคีน/แอลไคน์แบบโซ่ตรง โดยให้สายโซ่ตรงเป็นสายโซ่หลัก
มีหมู่แฮไลด์
สารประกอบอินทรีย์ที่อะตอมไฮโดรเจนอย่างน้อยหนึ่งอะตอมในไฮโดรคาร์บอนถูกแทนที่ด้วยอะตอมของธาตุแฮโลเจน (Halogen)
การเรียกชื่อสารประกอบกลุ่มนี้มีสองระบบหลักที่นิยมใช้ ได้แก่ ระบบ IUPAC และระบบ ชื่อสามัญ
Aromatic HC
สารประกอบอะโรมาติกไฮโดรคาร์บอนคือสารประกอบอินทรีย์ที่มีวงแหวนเบนซีน (Benzene ring) เป็นโครงสร้างหลัก
โมโนซับสติทิวเต็ดเบนซีน (Monosubstituted Benzenes)
เรียกชื่อหมู่แทนที่นำหน้า ตามด้วยคำว่า เบนซีน (benzene)
ไม่จำเป็นต้องระบุตำแหน่งของหมู่แทนที่ด้วยตัวเลข เพราะถือว่าหมู่แทนที่นั้นอยู่ที่ตำแหน่งที่ 1 เสมอ
ไดซับสติทิวเต็ดเบนซีน (Disubstituted Benzenes)
หลักการเรียกชื่อ เมื่อมีหมู่แทนที่สองหมู่บนวงแหวนเบนซีน เราสามารถใช้ได้ทั้งระบบตัวเลขและระบบคำนำหน้าแบบดั้งเดิม (ortho, meta, para)
ระบบตัวเลข (Numerical System
โพลีซับสติทิวเต็ดเบนซีน (Polysubstituted Benzenes)
เบนซีนที่มีหมู่แทนที่ตั้งแต่สามหมู่ขึ้นไปมาเกาะ
ใช้ ระบบตัวเลข เท่านั้น (ไม่สามารถใช้ ortho, meta, para ได้)
วงแหวนเบนซีนเป็นหมู่กิ่ง (Phenyl Group)
วงแหวนเบนซีนไม่ได้เป็นโครงสร้างหลัก แต่เป็นหมู่กิ่งที่เกาะอยู่กับสายโซ่ไฮโดรคาร์บอนที่ยาวกว่า ในกรณีนี้ วงแหวนเบนซีนที่สูญเสียไฮโดรเจนไป 1 อะตอมจะถูกเรียกว่า หมู่ฟีนิล (phenyl group)
วิธีการระบุชื่อตาม IUPAC
9=non-
10=dec-
8=oct-
7=hept-
6=hex-
5=pent-
4=but-
3=prop-
2=eth-
1=meth-
นายวีรชัย จะลง ม.6/1 เลขที่16