Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
"การพยาบาลผู้ป่วยที่มีความผิดปกติด้านความคิดและการรับรู้" -…
"การพยาบาลผู้ป่วยที่มีความผิดปกติด้านความคิดและการรับรู้"
โรคจิตเภท (Schizophrenia)
โรคจิตที่มีความผิดปกติด้านความคิดเป็นลักษณะเด่น อาการต่อเนื่องนาน 6 เดือนขึ้นไป
เกณฑ์การวินิจฉัยตาม DSM-5
A. มีอาการอย่างน้อย 2 ข้อขึ้นไป โดยต้องมีอย่างน้อย 1 อาการจาก (1)-(3) และนานเกิน 1 เดือน (หรือน้อยกว่าหากรักษาแล้ว):
อาการหลงผิด (Delusion)
อาการประสาทหลอน (Hallucination)
การพูดที่ไม่เป็นระเบียบ (Disorganized speech)
พฤติกรรมที่ไม่เป็นระเบียบอย่างมาก หรือพฤติกรรม Catatonic
อาการด้านลบ (Negative symptoms)
B. ความบกพร่องในการทำหน้าที่อย่างมากในด้านหลักๆ ของชีวิต (เช่น การทำงาน, การเรียน, สัมพันธภาพ)
C. มีอาการต่อเนื่องอย่างน้อย 6 เดือน โดยช่วง 6 เดือนนี้ต้องมีอาการในข้อ A อย่างน้อย 1 เดือน และอาจมีช่วงอาการไม่ชัดเจน
D. ไม่สามารถอธิบายได้ดีกว่าด้วย Schizoaffective disorder หรือ Bipolar disorder
E. อาการไม่เป็นผลจากสารเสพติดหรือภาวะเจ็บป่วยทางกาย
F. หากมีประวัติโรคออทิซึม หรือ Communication disorder ในวัยเด็ก การวินิจฉัย Schizophrenia ต้องมีอาการหลงผิดหรือประสาทหลอนที่เด่นชัด
การพยาบาล
การสร้างสัมพันธภาพ: ใช้ท่าทีเป็นมิตร, จริงใจ, อ่อนโยน, สุภาพ, เปิดโอกาสให้ระบายความรู้สึก, พูดคุยในเรื่องทั่วไปก่อน.
การสร้างความไว้วางใจ: ไม่โต้เถียงกับอาการหลงผิด/ประสาทหลอน, ชี้ให้เห็นความเป็นจริงอย่างค่อยเป็นค่อยไป, แสดงความสนใจในตัวผู้ป่วย, รับฟังและให้กำลังใจ.
การดูแลความปลอดภัย: ประเมินพฤติกรรมเสี่ยง (ทำร้ายตนเอง/ผู้อื่น), จัดสิ่งแวดล้อมให้ปลอดภัย (เก็บของมีคม, ของใช้ส่วนตัว).
การจัดการอาการหลงผิด/ประสาทหลอน:
หลงผิด: ไม่โต้เถียง, ยอมรับในความรู้สึก, เบี่ยงเบนความสนใจ, หาหลักฐานชี้ความจริง, ลดโอกาสการทำร้ายตนเองจากหลงผิด.
ประสาทหลอน: ไม่โต้เถียง, ประเมินความรุนแรง, เบี่ยงเบนความสนใจ, พูดคุยด้วยเสียงปกติ, สอนวิธีจัดการ (พูดว่า "หยุด", ฟังเพลง), อธิบายว่านี่คืออาการป่วย.
การดูแลพฤติกรรม:
พูดน้อย/เฉยเมย: กระตุ้นให้ทำกิจกรรมง่ายๆ, ชมเชยเมื่อทำได้.
พฤติกรรมผิดปกติ: ไม่ตำหนิ, สังเกตสาเหตุ, เบี่ยงเบนความสนใจ.
ก้าวร้าว: จัดการด้วยการให้ยา, กักบริเวณ (ตามคำสั่งแพทย์), สอนเทคนิคควบคุมอารมณ์, ควบคุมตนเองของพยาบาล
ส่งเสริมสุขอนามัย/กิจวัตรประจำวัน: กระตุ้นให้ดูแลตนเอง, จัดตารางกิจกรรม.
การดูแลการได้รับยา: สังเกตอาการข้างเคียง (เช่น ปากแห้ง, ท้องผูก, ตาพร่า, อาการ Extrapyramidal Syndrome: EPS - เช่น ตัวแข็ง, มือสั่น), ให้ความรู้เรื่องยา, สังเกตความร่วมมือในการกินยา.
การบำบัดทางจิตใจ: ให้ข้อมูลเรื่องโรค, สัญญาณเตือน, ความสำคัญของการกินยา, ความสำคัญของกิจกรรมบำบัด, ฝึกทักษะทางสังคม (Social skills training), จัดการความเครียด, เตรียมพร้อมกลับบ้าน.
การดูแลครอบครัว: ให้ความรู้เรื่องโรค, การดูแลผู้ป่วย, ลดความรู้สึกผิด/ตำหนิ, สนับสนุนให้ครอบครัวเข้าร่วมการรักษา.
ภาวะเพ้อ (Delirium)
การเปลี่ยนแปลงระดับความรู้สึกตัวและการรับรู้ที่เกิดขึ้นอย่างฉับพลัน เป็นชั่วโมง/วัน และมีอาการขึ้นๆ ลงๆ ระหว่างวัน มักเกิดจากภาวะทางกาย
เกณฑ์การวินิจฉัยตาม DSM-5
A. ความบกพร่องอย่างมากในการรู้คิดและความสนใจ (สมาธิบกพร่อง, วอกแวกง่าย)
B. มีการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นฉับพลัน (ชั่วโมง/วัน), อาการขึ้นๆ ลงๆ
C. มีการเปลี่ยนแปลงของการรู้คิด (ความจำ, สับสนเวลา/สถานที่, ภาษาผิดปกติ)
D. ไม่ได้เกิดจาก Neurocognitive disorder เดิม
E. มีประวัติว่าเกิดจากความเจ็บป่วยทางกาย, การใช้ยา/สารเสพติด, หรือหลายสาเหตุร่วมกัน
สาเหตุ: การติดเชื้อ, การได้รับยา, หยุดสุรากะทันหัน, ภาวะซีด/พร่องออกซิเจน, พยาธิสภาพระบบประสาทกลาง, เกลือแร่ไม่สมดุล, ผลข้างเคียงยา, อาการปวด, ความผิดปกติของต่อมไร้ท่อ, ภาวะขาดยา.
การพยาบาล
ดูแลความปลอดภัย: จัดสิ่งแวดล้อมปลอดภัย, ป้องกันการพลัดตกหกล้ม, ใกล้ชิด.
สร้างสิ่งแวดล้อมให้สงบ: ลดสิ่งกระตุ้น, มีแสงสว่างเพียงพอ, จัดให้นอนหลับพักผ่อน.
ให้ข้อมูลปฐมนิเทศ: บอกเวลา/สถานที่/บุคคล, ใช้คำพูดที่สั้น/ง่าย/ชัดเจน, ใช้ปฏิทิน/นาฬิกา.
ส่งเสริมการทำกิจวัตรประจำวัน: กระตุ้นให้ทำกิจกรรม.
ดูแลภาวะทางกายที่เป็นสาเหตุ: ดูแลโรคที่เป็นสาเหตุ, ดูแลสารน้ำ/เกลือแร่, ดูแลการได้รับยา, ลดความเจ็บปวด.
ดูแลครอบครัว: ให้ความรู้, ให้ครอบครัวมีส่วนร่วม.
ภาวะความบกพร่องทางปัญญาและพฤติกรรม (Neurocognitive Disorders: NCD)
กลุ่มอาการที่ความสามารถทางสมองเสื่อมถอยลง มักจะดำเนินไปอย่างช้าๆ และต่อเนื่อง
ลักษณะสำคัญ (เปรียบเทียบกับ Delirium):
Onset: ช้า
การดำเนินโรค: ค่อนข้างคงที่ทั้งวัน
ระยะเวลาของโรค: เดือน-ปี
ระดับความรู้สึกตัว: ปกติ
สมาธิจดจ่อ: มักปกติ (ยกเว้นรายที่มีอาการมาก)
Hallucination: พบน้อยกว่า (Delirium พบ Visual hallucination บ่อยกว่า)
Delusion: หลากหลาย
การพยาบาล
ประเมิน: ระดับความบกพร่องทางปัญญา, ความสามารถในการดูแลตนเอง, สุขอนามัย, อาการทางจิตเวชร่วม.
สนับสนุนความสามารถที่เหลืออยู่: กระตุ้นให้ช่วยเหลือตนเองมากที่สุด.
สื่อสาร: พูดช้าๆ, ชัดๆ, สั้นๆ, มองหน้า, ทำซ้ำถ้าจำเป็น.
สร้างสิ่งแวดล้อม: ปลอดภัย, มีแสงสว่าง, สงบ, มีนาฬิกา/ปฏิทิน, มีของใช้ส่วนตัวที่คุ้นเคย.
จัดกิจวัตรประจำวันให้สม่ำเสมอ: กิน, นอน, กิจกรรมบำบัด.
จัดกิจกรรมบำบัด: กระตุ้นความคิด, สร้างสัมพันธภาพ (เช่น การใช้รูปภาพ/เสียง/กลิ่น).
ดูแลสุขภาพกาย: ออกกำลังกาย, อาหาร, นอนหลับ, โรคประจำตัว, สุขอนามัย.
ส่งเสริมสุขอนามัย: กระตุ้นการอาบน้ำ/แปรงฟัน, สวมเสื้อผ้าที่เหมาะสม.
จัดการปัญหาพฤติกรรม:
หลงผิด/ประสาทหลอน: คล้ายโรคจิตเภท, ไม่โต้เถียง, เบี่ยงเบนความสนใจ.
พฤติกรรมก้าวร้าว: คล้ายโรคจิตเภท, หาสาเหตุ, เบี่ยงเบนความสนใจ.
เดินไปมา/หลงทาง: จัดที่อยู่ปลอดภัย, มีป้ายบอกทาง, พาเดินออกกำลังกาย.
ความบกพร่องทางเพศ: ให้คำแนะนำ, จัดการปัญหา.
การดูแลครอบครัว: ให้ความรู้, สอนเทคนิคดูแล, สนับสนุน.