Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
📈 GH 🌱 - Coggle Diagram
📈
GH
🌱
📊
مقدمه و انواع GH
🧬
سلولهای سوماتوتروپ: بیشترین سلولهای هیپوفیز قدامی (مولد GH).
اشکال ترشح GH:
GH با وزن مولکولی 22 کیلودالتون (غالباً این شکل).
GH با وزن مولکولی 20 کیلودالتون.
هر دو شکل خواص بیولوژیک مشابه دارند.
⬆️
عوامل تحریککننده ترشح GH
🚀
GHRH (هورمون آزادکننده GH): پپتید 44 آمینواسیدی از هیپوتالاموس.
Ghrelin: پپتید معدهای (octanoylated) از دستگاه گوارش (آگونیست سنتتیک رسپتور GHRH).
استروژن.
خواب: ترشح پالسی، حداکثر ترشح شبها و اوایل خواب (اهمیت خواب کافی برای رشد کودکان).
ورزش: (مثال: بالا و پایین رفتن از پله).
غذا نخوردن و روزهداری.
L-ARG (ال-آرژینین): برای افزایش رشد قد و بدنسازی.
بتا بلاکرها (مانند ایندرال).
استرس.
دوپامین.
نکته: پایین بودن رندوم GH ارزشی برای تجویز آن ندارد (20 درصد افراد و چاقها و مسنها).
⬇️
فاکتورهای مهارکننده ترشح GH
🛑
Somatostatin (سوماتواستاتین): ترشح از هسته پرهاپتیک هیپوتالاموس (تجویز آمپول آن برای آکرومگالی).
IGF-I (فاکتور رشد شبه انسولین-1): اثر بازخوردی منفی (Negative Feedback) بر ترشح GH.
گلوکوکورتیکوئیدها: مصرف مزمن کورتون باعث کاهش ترشح مزمن GH و کوتاهی قد (مثل کودکان روماتیسم یا سندرم نفروتیک، بیماران کوشینگ).
افزایش سن: ↓ سطح GH در افراد مسن.
چاقی: ↓ سطح GH (اهمیت پایین بودن رندوم GH در افراد چاق و مسن).
غذا خوردن و گلوکز: باعث مهار ترشح GH میشوند.
🔬
اندازهگیری و تشخیص اختلالات GH
🧪
نکته کلیدی
: اندازهگیری رندوم GH برای تشخیص کمبود یا افزایش آن :بیارزش
دلیل: سطح GH در 50% افراد سالم، بیشتر افراد مسن یا چاق بسیار پایین است.
تشخیص کمبود GH
:
تستهای تحریکی
(Stimulation Tests) مورد استفاده
بهترین تست
: ITT (Insulin Tolerance Test) / تست تحمل انسولین.
روش: تزریق انسولین ➡️ افت قند خون به 40 mg/dL ➡️ اندازهگیری GH در فواصل 0، 30، 60، 90، 120 دقیقه.
تفسیر: اگر GH کمتر از 3 باشد ➡️ کمبود GH.
کنترااندیکاسیون ITT: دیابت، بیماری ایسکمیک قلبی، بیماریهای مغزی، سابقه تشنج، افراد مسن (خطر هیپوگلیسمی، تشنج).
تستهای جایگزین برای ITT: GHRH، آرژینین، GHRP.
تشخیص افزایش GH (Acromegaly / Gigantism)
:
تستهای مهاری
(Suppression Tests) مورد استفاده
غربالگری
: بررسی سطح IGF-I (اگر بالا بود، شک قوی به آکرومگالی).
تست تشخیصی قطعی
: GTT (Oral Glucose Tolerance Test) / تست تحمل گلوکز.
روش: دادن 75 گرم گلوکز ➡️ اندازهگیری GH قبل، 1 و 2 ساعت بعد.
تفسیر: در حالت عادی GH باید به زیر 1 mg/dL مهار شود.
تشخیص آکرومگالی: اگر GH مهار نشد و بالاتر از 1 نانوگرم/میلیلیتر ماند.
پس از تشخیص قطعی
: MRI هیپوفیز برای یافتن منشأ (اغلب آدنوم هیپوفیز).
⚙️
GH Actions
🔬
تحریک سنتز پروتئین
: افزایش توده عضلانی (Lean Body Mass) (کاربرد در بدنسازی).
کمبود GH: آتروفی عضلات، کاهش توده بدون چربی.
اثرات ضد انسولینی
: ↑ قند خون، تأثیر بر تحمل گلوکز.
در آکرومگالی: عدم تحمل گلوکز و دیابت (درمان آکرومگالی باعث بهبود دیابت میشود).
تحریک لیپولیز
: ↑ اسیدهای چرب خون، کاهش چربی شکمی (Omental Fat).
کمبود GH: چاقی شکمی (Omental Obesity) مشاهده میشود.
احتباس آب، سدیم و پتاسیم
: در آکرومگالی باعث تورم و ادم بافت نرم.
تحریک پرهکندروسیتهای اپیفیزی و تمایز آنها
:
قبل از بسته شدن صفحات رشد
: بلندی قد (Gigantism/ژیگانتیسم در کودکان).
پس از بسته شدن صفحات رشد
: آکرومگالی (Acromegaly) در بزرگسالان.
📉
کمبود هورمون رشد در بزرگسالان (AGHD)
🧑🦳
علل: تومورها، تروما، آپوپلکسی، جراحی (آسیب به هیپوتالاموس یا هیپوفیز).
علائم:
کاهش توده بدون چربی بدن.
افزایش چاقی شکمی.
اختلال عملکرد قلبی (بطن چپ).
کاهش تراکم استخوان و افزایش شکستگی.
اختلالات خلقی (افسردگی، عدم تمرکز)، کاهش انرژی، عزت نفس پایین.
افزایش فیبرینوژن پلاسما.
کاهش عضلات.
نکته: بیماری شایعی نیست و علائم ممکن است قابل توجه نباشند.
درمان: در صورت اثبات GHD، تجویز GH.
مانیتورینگ: چک کردن سطح IGF-I (اگر نرمال شد، ادامه درمان).
کنترااندیکاسیونهای تجویز GH: تومورهای مغزی، ICP بالا، دیابت کنترل نشده.
(مراقبت از قند خون در بیماران دیابتی تحت درمان با GH).
⬆️
افزایش هورمون رشد (Acromegaly)
巨人
افزایش GH در کودکان: ژیگانتیسم (Gigantism).
شیوع: 40-70 کیس در میلیون نفر. بروز سالانه: 3-4 کیس در میلیون نفر.
سیر آهسته: تشخیص ممکن است 10-12 سال طول بکشد (اطرافیان متوجه نمیشوند).
علائم تشخیصی آکرومگالی
:
تغییرات ظاهری
:
رشد و برونزدگی فک تحتانی (Macrognathia) و فاصله گرفتن دندانها.
برجستگی سینوس فرونتال (پیشانی).
بینی برجسته و گوشتالو.
ظاهر خشن.
بزرگ شدن سایز کفش و حلقه.
تغییرات اندامها
:
رشد انتهاها (Acro-overgrowth): دستها و پاها متورم و بزرگ میشوند.
تورم بافت نرم (بعد از جراحی بهبود مییابد، اما Acro-overgrowth نه).
رادیولوژیک
:
ضخیم شدن بافت نرم.
استخوان بند دیستال انگشتان به شکل بیلچه (Spade phalanx sign).
پوست و ضمائم
:
پوست ضخیم (سخت شدن رگگیری).
Skin Tags (خالهای گوشتی): میتواند نشانه آکرومگالی یا مقاومت به انسولین باشد.
تعریق زیاد (Hyperhidrosis) و بدبو (اثر GH بر غدد عرق).
افزایش رشد مو و هیرسوتیسم (در 50% خانمها).
علت: کاهش نسبت استروژن به پروژسترون (به دلیل ماکروآدنوم و کاهش LH/FSH) + اثر تحریکی مستقیم GH.
بزرگ شدن احشاء (Visceromegaly)
:
تیروئید (در 90% افراد): بزرگ میشود (گواتر ساده یا مولتیندولار). عملکرد معمولاً نرمال (گاهی هایپر/هایپو).
قلب (کاردیومگالی)، کبد، کلیه، زبان (Macroglossia)، پروستات.
سیستم قلبی-عروقی (مهمترین تأثیر)
:
بیماری عروق کرونر، کاردیومیوپاتی، آریتمی، هایپرتروفی بطن چپ، اختلال دیاستولیک، تنگی نفس. (در 30% بیماران).
سیستم تنفسی
:
اختلالات انسداد مجاری هوایی فوقانی/آپنه خواب (Sleep Apnea) در 60% بیماران.
obstructive sleep apnea (ادم بافت نرم حنجره).
Central Sleep Apnea.
متابولیک
: دیابت در 25% افراد، درجاتی از اختلال تحمل گلوکز. (GH ضد انسولین است).
بینایی
: اختلال بینایی (فشار تومور بر روی کیاسما).
گوارشی
: ریسک پولیپهای کولون (خصوصاً در افراد دارای Skin Tag).
غددی دیگر
: Galactorrhea (ترشح شیر) به دلیل ترشح همزمان پرولاکتین (سلولهای سوماتوتروپ به حالت اجدادی سوماتوماموتروپ برمیگردند).
علل مرگ و میر در آکرومگالی
:
بیماریهای قلبی-عروقی.
بیماری عروق مغزی.
اختلالات تنفسی.
طول عمر 10 سال کمتر از افراد نرمال. (میزان مرگ و میر 3 برابر).
علل افزایش GH
:
شایعترین (98%)
: آدنومهای GH-ترشحکننده در هیپوفیز (اغلب ماکروآدنوم > 1 سانتیمتر).
به ندرت: آدنومهای اکتوپیک خارج از هیپوفیز (مثال: بقایای بافت هیپوفیز در نازوفارنکس).
تومورهای ترشحکننده GHRH (مثال: هامارتوما هیپوتالاموس، کارسینوم برونش، تومورهای ریه).
تومورهای ترشحکننده مستقیم GH (مثال: تومور سلول پانکراس، لنفوما).
💊
درمان آکرومگالی
🏥
درمان انتخابی
: جراحی (Transsphenoidal Surgery - TSS) برای برداشتن آدنوم.
بهبود سریع ادم بافت نرم و ماکروگلوسیا.
درمان دارویی (در کنار یا قبل/بعد از جراحی)
:
Somatostatin Analogues
طولانیاثر، مهارکننده ترشح GH.
اندیکاسیونها:
قبل از عمل برای کوچک کردن تومورهای بزرگ.
در بیمارانی که کاندید جراحی نیستند (مثال: بیماری قلبی-عروقی).
بعد از عمل، در صورت عدم درمان کامل و بالا بودن GH.
Dopamine Agonists
مثال: کابِرگولین (Cabergoline).
برای افرادی که به آنالوگهای سوماتواستاتین حساسیت دارند.
در تومورهایی که همزمان GH و پرولاکتین ترشح میکنند (دوپامین تولید پرولاکتین را مهار میکند).
GH Receptor Antagonists
مثال: پگویسومانت (Pegvisomant).
روی گیرنده GH مینشینند و از اتصال GH جلوگیری میکنند.
علائم آکرومگالی و IGF-I را کاهش میدهند، اما
GH در خون همچنان بالا میماند
.
رادیوتراپی (Radiation Therapy)
:
در مواردی که به درمانهای معمول پاسخ نمیدهند یا جراحی شکست خورده است.