Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
ปรัชญาตะวันตกและปรัชญาการศึกษา, นางสาวกนกทิพย์ พานวงศ์ รหัสประจำตัวนักศึก…
ปรัชญาตะวันตกและปรัชญาการศึกษา
ปรัชญาตะวันตก
ยุคกลาง ระหว่างปี ค.ศ.1-1500
ปรัชญาปิตาจารย์
ปรัชญาอัสมาจารย์
ปรัชญาอิสลาม
ยุคสมัยใหม่ ค.ศ.16-17
กลุ่มวัตถุนิยม
กลุ่มเหตุผลนิยม
กลุ่มเจตจำนงนิยม
กลุ่มอุดมคตินิยม
ยุคสมัยปัจจุบัน
อัชฌัติกญาณนิยม
ปฏิบัตินิยม
ปฏิฐานนิยม
ปฏิฐานนิยมใหม่
ยุคโบราณ
สมัยเริ่มต้น
ธาเรส
บิดาของปรัชญาตะวันตก
อานักซิมันเดอร์
อานักซิเมเนส
ไพทากอรัส
เฮราคลีตุส
เอมเปโดเคลส
สมัยรุ่งเรือง ก่อน ค.ศ.450-300
กลุ่มโซฟิสต์
โสเครติส
เพลโต
อริสโตเติล
สมัยเสื่อม
ลัทธิซีนิก
ลัทธิโตอิก
ลัทธิเพลโตใหม่
ลัทธิรตินิยม
ปรัชญาการศึกษา
3.2.1 ปรัชญาการศึกษาสารัตถนิยม (Essentialism)
แนวความคิดทางการศึกษา
การศึกษาควรพัฒนาความสามารถที่มนุษย์มีอยู่แล้ว เช่น ความสามารถในการจำ ความสามารถในการคิด ความสามารถที่จะรู้สึก
จุดมุ่งหมาย
ระดับที่กว้าง ได้แก่ การถ่ายทอดมรดกทางวัฒนธรรมเพื่อสังคมมีความเฉลียงฉลาด ในระดับที่แคบมุ่งพัฒนาสติปัญญาของมนุษย์เพื่อให้มีความเฉลียวฉลาด มีความประพฤติดี เป็นแบบอย่างที่ดีงามของคนรุ่นหลัง
แนวคิดพื้นฐาน
ปรัชญาพื้นฐาน ๒ ฝ่าย คือ ฝ่ายจิตนิยม ซึ่งมีความเชื่อว่า จิตเป็นส่วนสำคัญที่สุดในชีวิตของคน และวัตถุนิยม ซึ่งมีความเชื่อในเรื่อง วัตถุนิยม วัตถุธรรมชาติที่เราเห็น สัมผัส หรือมีประสบการณ์
หลักสูตร
ยึดเนื้อหาวิชาเป็นสำคัญ เนื้อหาที่เป็นวิชาพื้นฐาน (basic knowledge)
ความเป็นมา
ปรัชญาสารัตถนิยม มีแนวคิดหลักเพื่ออนุรักษ์วัฒนธรรมของสังคม
ผู้สอน
เป็นบุคคลที่มีความสำคัญอย่างมากการศึกษา
นักปรัชญา
วิลเลียมซี แบคลี (WilliamC. Bagley)
ผู้เรียน
ผู้เรียนจะต้องเป็นผู้สืบทอดค่านิยมไว้และถ่ายทอดไปยังคนรุ่นหลัง ต้องเชื่อฟังคำของครูหรือผู้ใหญ่ที่กำหนดเนื้อหาสาระไว้
กระบวนจัดการเรียนการสอน
กระบวนการเรียนการสอนขึ้นอยู่กับครูเป็นสำคัญ ครูเป็นผู้อธิบาย ชี้แจงให้นักเรียนเข้าใจวิธีการเรียนการสนจึงเน้นการสอนแบบบรรยายเป็นหลัก
ผู้บริหาร
การบริหารยึดแบบอย่างมีเหตุผล
สถานศึกษา
มีบทบาทในฐานะเครื่องมือของสังคมเพื่อการเรียนรู้ โดยเฉพาะกฎเกณฑ์ ประเพณี วัฒนธรรมต่าง
3.2.2 ปรัชญาการศึกษานิรันตรนิยม (Perennialism)
นักปรัชญา
อริสโตเติล (Aristotie) และ
เซนต์ โทมัส อะไควนัส (St. Thomas Aquinas)
ความเป็นมา
เป็นปรัชญาการศึกษาที่ประยุกต์มาจากปรัชญาบริสุทธิ์ลัทธิ Neo – Thomism
แนวคิดพื้นฐาน
ความจริงและความดีสูงสุดย่อมไม่เปลี่ยนแปลงหรือเป็นสิ่งที่เรียกว่า “อมตะ” โดยเฉพาะเรื่องของความรู้ ค่านิยมและวัฒนธรรมที่ดี
แนวความคิดทางการศึกษา
มุ่งเน้นความสำคัญของความคงที่หรือความไม่เปลี่ยนแปลง
จุดมุ่งหมาย
มุ่งเน้นความสำคัญของความคงที่หรือความไม่เปลี่ยนแปลง
หลักสูตร
หลักสูตรนี้จะเน้นการฝึกฝนให้ผู้เรียนรู้จักใช้สติปัญญา เหตุผล และความรู้อย่างอิสระ มีความคิด
ผู้สอน
ครูเป็นผู้มีเหตุผลและมีชีวิตวิญญาณ ครูต้องรักษาวินัยทางจิตใจ เป็นผู้นำทางวิญญาณของนักเรียนทุกคน
ผู้เรียน
ผู้เรียนทุกคนมีโอกาสเรียนเท่าเทียมกันหมด
กระบวนจัดการเรียการสอน
ใช้วิธีท่องจำเนื้อหาวิชาต่างๆและฝึกให้ใช้ความคิดหาเหตุผลโดยอาศัยหลักวิชาการที่เรียนรู้ไว้แล้วเป็นแนวทางพื้นฐาน
ผู้บริหาร
ผู้บริหารยึดหลักเหตุผล ใช้กฎระเบียบอย่างมีเหตุผล
สถานศึกษา
ไม่มีบทบาทต่อสังคมโดยตรง เพราะเน้นที่ตัวบุคคลเป็นหลักใหญ่
วัดและประเมินผล
เป็นการวัดความสามารถในการคิด และการใช้เหตุผลมีมากน้อยเพียงใด
3.2.3 ปรัชญาการศึกษาพิพัฒนาการนิยม (Progressivism)
จุดมุ่งหมาย
เป็นปรัชญาที่ประยุกต์มาจากปรัชญาบริสุทธิ์กลุ่มปฏิบัตินิยม(Pragmatism)
แนวคิดพื้นฐาน
การศึกษาคือชีวิต ไม่ใช่เป็นการเตรียมตัวเพื่อชีวิต
การที่จะมีชีวิตอยู่อย่างมีความสุขจะต้องอาศัยการเข้าใจความหมายของประสบการณ์นิยม
นักปรัชญา
ฟรานซิส ดับเบิ้ลยูปาร์คเกอร์ Francis W Prker)
แนวความคิดทางการศึกษา
การศึกษาคือชีวิต ไม่ใช่เป็นการเตรียมตัวเพื่อชีวิต การที่จะมีชีวิตอยู่อย่างมีความสุขจะต้องอาศัยการเข้าใจความหมายของประสบการณ์นิยม ผู้เรียนจึงควรจะได้เรียนรู้ในสิ่งที่เหมาะแก่วัยของเขาและสิ่งที่จัดให้ผู้เรียนควรจะเป็นไปในทางที่ก่อให้เกิดประสบการณ์ที่เข้าใจปัญหาชีวิตและสังคมในปัจจุบัน
หลักสูตร
หลักสูตรครอบคลุมชีวิตประจำวัน
ทุกรูปแบบที่ก่อให้เกิดการเรียนรู้ จะเน้นวิชาที่เสริมสร้างประสบการณ์ทางสังคม
ผู้เรียน
ผู้เรียนจะต้องพัฒนาตนเองทั้งด้านร่างกาย
อารมณ์ สังคม และสติปัญญาควบคู่กันไป เรียนรู้ตามความถนัดความสนใจ
ผู้สอน
ครู ไม่เป็นผู้ออกคำสั่ง แต่ทำหน้าที่ทำในการ
แนะแนวทางให้แก่ผู้เรียนแล้วจัดประสบการณ์ที่ดีที่เหมาะสมให้แก่ผู้เรียน
กระบวนจัดการเรียนการสอน
เป็นการสอนที่ยึดเด็กเป็นศูนย์กลาง(Child centered) โดยให้
ผู้เรียนมีบทบาทมากที่สุด เน้นการกระทำเพื่อทำให้สามารถแก้ปัญหาได้
ผู้บริหาร
ดำเนินงานตามมติคณะกรรมการสถาบัน เป็นนักประชาธิปไตย
สถานศึกษา
แบบจำลอง ที่ดีงามของชีวิตและสังคม ดังนั้นบทบาทของสถาบันการศึกษาจึงต้องทำหน้าที่เป็น แหล่งสร้างเสริมประสบการณ์ชีวิตจริงให้แก่ผู้เรียน
วัดดและประเมินผล
“มิได้มุ่งวัดเฉพาะความเป็นเลิศทางวิชาการและทางสมอง แต่ได้นำเอาพัฒนาการของเด็กในด้านต่างๆ เข้ามารวมอยู่ในการวัดผลการศึกษาด้วย
3.2.4 ปรัชญาการศึกษาปฏิรูปนิยม (Reconstructionism)
หลักสูตร
จะเน้นหนักในวิชาสังคมศึกษา และจัดหลักสูตรในรูปของหลักสูตรแบบแก่น และยึดเอาภาระหน้าที่ภายในสังคมเป็นหลัก
ผู้เรียน
มีความรู้สึกสำนึกในหน้าที่ รับช่วงของการสร้างสังคมใหม่ โดยเหตุนี้ผู้เรียนจำเป็นจะต้องมีประสบการณ์
ด้วยตนเอง
แนวความคิดทางการศึกษา
ยึดเอาอนาคตเป็นศูนย์กลาง โดยพยายามจัดให้เหมาะสมกับความต้องการของผู้เรียน การศึกษาจึงควรนำสังคมไปสู่สภาพที่ดีที่สุด
ผู้สอน
ครูจะต้องเป็นผู้บุกเบิก เป็นนักแก้ปัญหา สนใจใฝ่รู้เรื่องของสังคม และครูจะต้องเป็นผู้นำในสังคม
แนวคิดพื้นฐาน
มุ่งให้ผู้เรียนสนใจและตระหนักถึงความสำคัญของตนเอง สร้างความรู้สึกว่าผู้เรียนเป็นสมาชิกของสังคม
กระบวนจัดการเรียนการสอน
กระบวนการเรียนการสอนให้ผู้เรียนเรียนรู้ด้วยตัวเอง และลงมือทำเอง สามารถมองเห็นปัญหา และเข้าใจเรื่องราวต่าง ๆ ด้วยตนเอง
จุดมุ่งหมาย
การศึกษาจะต้องมุ่งมั่นที่จะสร้างสรรค์ระบบสังคมขึ้นมาใหม่จากพื้นฐานเดิมที่มีอยู่ และสังคมใหม่ที่สร้างขึ้นนั้นจะต้องอยู่บนรากฐานของประชาธิปไตย
ผู้บริหาร
มีความคิดกว้างไกล เป็นนักปฏิรูป ดำเนินงานในฐานะผู้นำ
นักปรัชญา
จอรัจ เอส เค้าทส์ (George S.Counts)
และธีโอดอร์ บราเมลด์
สถานศึกษา
มีบทบาทต่อสังคมโดยตรงโดยมีส่วนในการรับรู้ปัญหาของสังคม ร่วมกันแก้ปัญหาของสังคม
ความเป็นมา
มีรากฐานมาจากปรัชญาปฏิบัตินิยม (Pragmatism)
3.2.5 ปรัชญาการศึกษาอัตถิภาวนิยม (Existentialism)
หลักสูตร
ให้ความสำคัญกับทุกรายวิชา ทุกเนื้อหาเสมอภาคกัน ผู้เรียนเห็นว่าวิชาใดเหมาะสมกับตนที่จะทำให้ตนเข้าใจสังคมและตัวเอง
ผู้เรียน
มีเสรีภาพอย่างมากในการที่จะเลือกเรียนรู้ในสิ่งที่ตนเองสนใจ ถือว่าผู้เรียนเป็นผู้ที่สำคัญที่สุด
แนวความคิดทางการศึกษา
การค้นพบและรู้จักตนเอง โดยการทบทวน ตรวจสอบตนเอง ประกอบกับผู้เรียนจะเลือกสรรสิ่งต่างๆ ได้อย่างเสรี มีความรับผิดชอบต่อตนเองและสังคม
ผู้สอน
ทำหน้าที่เป็นตัวกระตุ้นเร่งเร้าให้ผู้เรียนรับผิดชอบต่อการกระทำของตนเอง ชีวิตเป็นของตัวผู้เรียนเอง
แนวคิดพื้นฐาน
ความสนใจและความเชื่อในเรื่องเกี่ยวกับการมีชีวิตอยู่จริงของมนุษย์ มนุษย์จะต้องเข้าใจและรู้จักตนเอง
กระบวนจัดการเรียนการสอน
เน้นการกระตุ้นให้ผู้เรียนเป็นตัวของตัวเอง ให้ผู้เรียนพบความเป็นจริงด้วยตัวเอง กระบวนการเรียนการสอนจะเน้นการมีส่วนร่วมเป็นหลักสำคัญในการเรียนรู้
จุดมุ่งหมาย
ผู้เรียนมีความเข้าใจตนเอง ว่ามีความต้องการอย่างไร แล้วพัฒนาตนเองไปตามความต้องการอย่างอิสระ
ผู้บริหาร
เห็นความสำคัญของผู้เรียน มีอิสระ ในการเลือกเรียน
นักปรัชญา
ซอเร็นคีร์เคอร์การ์ด (Soren Kierkegard)
สถานศึกษา
ต้องสร้างบรรยากาศแห่งเสรีภาพทั้งในและนอกห้องเรียนและจัดสิ่งแวดล้อมให้ผู้เรียนเกิดความพอใจที่จะเรียน สร้างคนให้เป็นตัวของตนเอง
ความเป็นมา
เป็นแนวความคิดที่เน้นความพึงพอใจของผู้เรียนเป็นรายบุคคล ให้ความสำคัญกับเสรีภาพและความเป็นส่วนตัวของตัวเอง
วัดและประเมินผล
รให้ผู้เรียนวัดผลและประเมินผลเกี่ยวกับความก้าวหน้าและ ความสำเร็จของตนเองในทุกด้าน
3.2.6 พุทธปรัชญาการศึกษา
หลักสูตร
เน้นการฝึกฝนอบรมทางด้านจิตใจและคุณธรรมของเด็กเป็นสำคัญ เพื่อประโยชน์ในชีวิตประจำวัน
ผู้เรียน
มีคุณธรรม มีความประพฤติที่ดีงาม
แนวความคิดทางการศึกษา
การศึกษามุ่งให้เด็กเป็นผู้มีคุณธรรมปราศจากการเห็นแก่ตัว เป็นผู้รู้จักตัวเอง รู้จักแก้ปัญหาชีวิต แล้วอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข
ผู้สอน
จะต้องเป็นผู้ที่มีคุณธรรม มีความเป็นกัลยาณมิตรต่อเด็ก ตั้งใจสอนด้วยความมุ่งหวังที่จะให้ศิษย์เป็นคนที่มีคุณธรรมของสังคม
แนวคิดพื้นฐาน
ไตรสิกขา ๓ อธิศีลสิขา อธิจิตตสิกขา อธิปัญญาสิกขา
กระบวนจัดการเรียนการสอน
สภาพแวดล้อม แรงจูงใจ หาวิธีการสอนให้ศิษย์เกิดศรัทธาที่จะเรียนรู้และได้ฝึกฝนวิธีการคิดโดยแยบคายนำไปสู่การปฏิบัติจนประจักษ์จริงเรียกว่า การสอนโดยสร้างศรัทธาและโยนิโสมนสิการ
จุดมุ่งหมาย
เพื่อให้รู้จักตนเอง และรู้จักทุกข์หรือปัญหาของตนเอง เพื่อให้เกิดความรู้และความสามารถที่จะคิดเป็น
ผู้บริหาร
เป็นคนดี ประพฤติดี มีคุณธรรมโดยยึดหลัก พรหมวิหาร 4
นักปรัชญา
สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
สถานศึกษา
คำนึงถึงปัจจัยที่จะเหนี่ยวโน้มส่งเสริม จูงใจและปลุกเร้า ให้เกิดความศรัทธาที่จะเรียนรู้ จะต้องประกอบด้วยปัจจัยต่างๆ
ความเป็นมา
มีความเชื่อว่าธรรมชาติที่แท้จริงของมนุษย์คือทุกข์
วัดและประเมินผล
การประเมิน ตนเอง แล้ววิเคราะห์ปรับปรุงตนเอง การประเมินโดยผู้อื่นเป็นเพียงข้อมูลประกอบ เท่านั้น
ปรัชญาพื้นฐาน/ปรัชญาลัทธิ์
ที่มาของปรัชญาพื้นฐาน/ปรัชญาลัทธิ
ลัทธิจิตนิยม (Idealism)
หลักปฏิบัติสำคัญ
เน้นการศึกษาปรัชญา ศิลปะ ศีลธรรม เพื่อพัฒนาจิตใจ
แนวคิดสำคัญ
ความรู้ ความจริง และคุณค่ามีอยู่ก่อนแล้วในอุดมคติ
หลักการ
ความเป็นจริงอยู่ที่จิตหรือความคิด
นักปรัชญา
เพลโต (Plato)
ลัทธิสัจนิยม หรือ วัตถุนิยม (Realism)
นักปรัชญา
อริสโตเติล (Aristotle
หลักการ
ความเป็นจริงมีอยู่จริงภายนอกอิสระจากจิต
แนวความคิด
ความรู้เกิดจากการรับรู้โลกภายนอก การสังเกต
หลักปฏิบัติสำคัญ
เน้นการเรียนรู้ข้อเท็จจริง วิทยาศาสตร์ ทักษะที่ใช้ได้จริง
ลัทธิโทมัสนิยมใหม่ (Neo-Thomism)
นักปรัชญา
โทมัส แอกวินาส (Thomas Aquinas)
หลักการ
รวมความรู้ทางศาสนาและเหตุผลเข้าด้วยกัน
แนวความคิด
ความจริงมาจากพระเจ้า และค้นพบได้ด้วยเหตุผล
หลักปฏิบัติ
เน้นคุณธรรม ศาสนา และการพัฒนาสติปัญญา
ลัทธิประสบการณ์นิยม หรือ ปฏิบัตินิยม (Pragmatism, Experimentalism, Instrumentalism)
นักปรัชญา
หลักการ
ความจริงเปลี่ยนแปลงตามประสบการณ์และการทดลอง
แนวคิดสำคัญ
การเรียนรู้ต้องมาจากการลงมือทำ แก้ปัญหาจริง
หลักปฏิบัติสำคัญ
เน้น Active Learning, Project-Based Learning
ลัทธิอัตถิภาวนิยม หรือ อัตภาวะนิยม (Existentialism)
นักปรัชญา
ฌอง-ปอล ซาร์ตร์ (Jean-Paul Sartre), เคียร์เคการ์ด (Kierkegaard
หลักการ
มนุษย์มีอิสระในการกำหนดความหมายชีวิต
แนวคิดสำคัญ
หลักปฏิบัติสำคัญ
ส่งเสริมให้นักเรียนค้นหาตัวเองและรับผิดชอบชีวิตตน
ความสัมพันธ์ของปรัชญาบริสุทธิ์และปรัชญาลัทธิ
ลัทธิจิตนิยม (Idealism)
อภิปรัชญา
ถือว่าเป็นจริงสูงสุดเป็นนามธรรมมากกว่ารูปธรรม ต้องพัฒนาคนในด้านจิตใจมากกว่าวัตถุ
ยาณวิทยา
ความรู้เกิดจากความคิดหาเหตุผล และการวิเคราะห์แล้วสร้างเป็นความคิดในจิตใจ ส่วนความรู้ที่ได้จากการสัมผัสด้วยประสาททั้ง 5 ไม่ใช่ความรู้ที่แท้จริง
คุณวิทยา
คุณค่าความดีความงามมีลักษณะตายตัวคงทนถาวรไม่เปลี่ยนแปลง
ลัทธิวัตถุนิยมหรือสัจนิยม (Realism)
อภิปรัชญา
ความจริงมาจากธรรมชาติ ซึ่งประกอบสิ่งที่เป็นวัตถุสามารถสัมผัสจับต้องได้ และพิสูจน์ได้ด้วยวิธีวิทยาศาสตร์
ญาณวิทยา
ธรรมชาติเป็นบ่อเกิดของความรู้ทั้งมวลความรู้ได้มาจากการได้เห็นได้สัมผัสด้วยประสาทสัมผัส ถ้าสังเกตไม่ได้มองไม่เห็น ก็ไม่เห็นว่าเป็นความรู้ที่แท้จริง
คุณวิทยา
ธรรมชาติสร้างทุกสิ่งทุกอย่างมาดีแล้ว ในด้านจริยศาสตร์ก็ควรประพฤติปฏิบัติตามกฎธรรมชาติ กฎธรรมชาติก็คือศีลธรรมจรรยา ขนบธรรมเนียมประเพณี ซึ่งใช้ควบคุมพฤติกรรมมนุษย์ ส่วนสุนทรีศาสตร์เป็นเรื่องของความงดงามตามธรรมชาติสะท้อนความงามตามธรรมชาติออกมา
ลัทธิโทมัสนิยม หรือโทมัสนิยมใหม่ (Neo-Thomism
อภิปรัชญา
โลกเป็นระเบียบที่มีเหตุผล และมีพระเจ้าเป็นผู้สร้าง
ญาณวิทยา
ความรู้ที่แท้จริงมาจากการใช้เหตุผลและการหยั่งรู้
คุณวิทยา
การทำความดีตามหลักศีลธรรมและกฎหมายธรรมชาติ
ลัทธิประสบการณ์นิยมหรือปฎิบัตินิยม (Pragmatism, Experimentalism, Instrumentalism)
อภิปรัชญา
ความจริงเป็นโลกแห่งประสบการณ์ สิ่งใดที่ทำให้สามารถได้รับประสบการณ์ได้ สิ่งนั้นคือความจริง
ญาณวิทยา
ความรู้จะเกิดขึ้นได้ก็ด้วยการลงมือปฏิบัติ กระบวนการแสวงหาความรู้ก็ด้วยวิธีการทางวิทยาศาสตร์
คุณวิทยา
ความนิยมจะเกี่ยวกับการประพฤติปฏิบัติทางด้านศีลธรรม จรรยาเป็นสิ่งที่มนุษย์สร้างและกำหนดขึ้นมาเอง และสามารถเปลี่ยนแปลงได้ ส่วนสุนทรียศาสตร์ เป็นเรื่องของความต้องการและรสนิยมที่คนส่วนใหญ่ยอมรับกัน
ลัทธิอัตถิภาวนิยม (Existentiasm)
อภิปรัชญา
ความจริงเป็นอย่างไร ขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคลจะพิจารณา และกำหนดว่าอะไร คือความจริง
ญาณวิทยา
การแสวงหาความรู้ขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคลที่จะเลือกสรรเพื่อให้สามารถดำรงชีวิตอยู่ได้
คุณวิทยา
คนมีเสรีภาพที่จะเลือกค่านิยมที่ตนเองพอใจด้วยความสมัครใจส่วนความงามนั้นบุคคลจะเป็นผู้เลือกและกำหนดเอง โดยไม่จำเป็นจะต้องให้ผู้อื่นเข้าใจ
นางสาวกนกทิพย์ พานวงศ์ รหัสประจำตัวนักศึกษา 68U54620114