Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
SUÇ SUÇ = TİPİKLİK + HUKUKA AYKIRILIK tipik olan fiil hukuka aykırılığı…
SUÇ
SUÇ = TİPİKLİK + HUKUKA AYKIRILIK
tipik olan fiil hukuka aykırılığı KARİNEDİR
TİPİKLİĞİN (SUÇUN ) MADDİ UNSURLARI
fiil
fail
illiyet bağı
konu
nitelikli haller
netice
FİİL
--dış dünyadaki değişiklik --iradi (yani reflek hareket fiil vasfı yok fiilin tekliğini suçun zamansal olarak işlenmesine göre ayrırırz
aynı mağdur aynı mekna -> tek fiil ör 10 bıçak darbesiyle aynı kişiyi öldürme / zaman ve mekan fiili yoksa iki ayrı fiil olup GERÇEK İÇTİMEAYA göre cezalandırılı
konu bakımından farklılık söz konusuysa -> iki ayrı suç oluşur ör: a b yi öldürmek için ateş edip c yi öldürür.
FİİL
FİİLİN ŞEKLİNE GÖRE SUÇLAR
* icrai suçlar
=> dış dünyada aktif davranışla değişiklik meydana getirilmesine dayanan suçlar kuralı ihlal etmesi ör: kasten öldürme - hırsızlık -yağma SIRF HAREKET YA DA NETİCELİ BİR SUÇ OLABİLİR TEŞEBBÜS MÜMKÜN
* ihmali suçlar
=> aktif fil emredilmesine rağmen fail pasif kalarak bu suçu işler NETİCE ARANMAZ SADECE SIRF HARKET SUÇU TEŞEBBÜS MÜMKÜN DEĞİL
* ihmal suretiyle icra suçlar
=> YALNIZCA kanunda belirtilen hallerde ihmali hareket icrai davranışa eş değer olmalı 1- kanundan 2-sözleşmeden 3-ön gelen tehlikeden (tehlike davranışı yapan ve önlemesi gereken aynı kişi ) gerçekleşir fail üzerinde belirli bir yükümlülük kaynağı belirlemiş. ÖZGÜ SUÇ önlemek üzerine yükümlüük var !! ör: TCK83 ihmal suretiyle öldürme - yaralama -can kurtaran - geç müdahale hekim TEŞEBBÜS MÜMKÜN
FİİLİN ÖNEMİNE GÖRE SUÇLAR
* serbest hareketli suçlar
=> fiilin hangi harektlerle gerçekleşeceği belli olmayan
* bağlı hareketli suçlar
=> fiilin hangi hareketle nasıl gerçekleşeceğini belirler tck 157 dolandırıcılık (hilili harketle aldatma olmalı ) irtikap (nasıl yapıldığına göre ihbar ya da ihmal suretiyle ayrılmakta) -yağma (cebir ve tehdir kullanılması gerekir.
FİİLİN İCRASININ DEVAM EDİP ETMEMESİNE GÖRE
ani suçlar => fiilin gerçekleşmesi tek başına yeterli icra hareketlerinin belirli bir müddet takip etmesi belirli olmayan suçlar hareket tamalanmasıyla biter.ör: mala zararverme !! SUÇUN İŞLENDİĞİ ANDAKİ TCK UYGULANIR!!
mütemadi suçlar (kesintisiz)=>hareket yapmayla tamamlanır ama icra hareketinin belirli bir süre devam etmesi gerekir yani suçun bitma anı tamamlanma anından sonra gelmekte Ör: a b yi kaçırı kaçırma ile fiil tamamlanır fakat alı koyarken icrai hareket devam eder eğer kişi kaçarsa veya yakalanırsa temadi kesilir suç biter SUÇUN BİTTİĞİ YER SUÇUN İŞLENDİĞİ YERDİR YER BAKIMINDAN .SUÇUN TAMAMLANDIĞI ANDAN SONRA TEŞEBBÜS HÜKÜMLERİ UYGULANMAZ . İŞTİRAK BAKIMINDAN SUÇ TAMAMLANDIKTAN SONRA AZMETTİRME DIŞINDA !! DİĞER İŞTİRAK HÜKÜMLERİ UYGULANABİLİR . !! TEMADİNİN KESİLDİĞİ ANDAK TCK UYGULANIR!! SUÇ BİTİMİNDEN SONRA CEZA DÜŞERSE ANCAK O ZAMAN LEHE KANUN HÜKMÜ UYGULANIR
FİİLİN SAYISINA GÖRE SUÇLAR
* tek hareketli
=> kanunda gösterilen tek bir hareketin yapılmasıyla ör: kasten öldürme , hırsızlı
* birden fazla hareketli
=> kanunda gösterilen birden fazla hareketin birlikte gerçekleşmesi aranır ör: özel belgede sahtevilir tck 250 (düzenleyen +değiştiren+kulanan) (teşebbüs açısından önemli)
ikinci hareketin icrasına başlanmaması durumunda
* seçimlik hareketli
=>birden fazla hareket kanunda birbirinden bağımsız herhangi biri gerçekleştirilmesi ör: mala zarar verme (madde de birden fala sayılan fillerden biri ya da brir kaçı birlikte gerçekleşebilir yine de tek bir suç sadece üst sınır olmasını etkiler birden fazla aynı anda olması ) , hakaret
* ihtiyadi suç
=> TCK 6 da ihtiyadi suçlu var AMA SUÇ TANIMI YOK kasıtlı suç + 1 yıl içinde +en az 3 kez işlenmesi gerekiyor buradaki bir suç ifadesai AYNI SUÇU temsil etmekte belirli süreler içinde tekrarlanan suçlar .
NETİCE
--her suçta aranmaz ör sırf hareket suçu --dış dünyadaki netice tipiklikte varsa önem arz ederk yoksa sırf harket suçu
NETİCEYE GÖRE SUÇLAR
* Sırf hareket Suçları
=> doğrudan doğruya ivra hareketinin gerçekleşmesiyle oluşan ayrı netice aranmadığı suçlar yani tehditte bulunanın bunu yapması aranmaz tehdit etmesi yeter ör: hakaret
* neticeli suçlar
=> tipiklikte arnan neticenin gerçekleşmesi dış dünyada avr olması lazım ör: mala zara verme - kasten öldürme ,irtikap
* kalkışma suçları
=> suçun teşebbüs aşamasında kalmış hali ile tamamlanmış şekilde ceza alması (normalde tck35 teşebbüs varsa indirime gidiliyor) ör: çocuğu fuhuşa teşvik , cb suikast ,rüşvet
İLLİYET BAĞI
--her suçta aramayız yalnızca NETİCELİ SUÇTAÖNEM ARZ EDER.netice doğrudan failin eseri olup ona yüklenebilmeli illiyet bğı ile fiil arası kesilebilir ör: 3. kişi davranışı , mücbir sebep , mağdur kusurlu harket. Bazı durumlarda özellikli kural olarak tutulmuş .
* kümülatif nedensellik =>
bağımsız ve zamansal tesadüfi olarak bir araya gelen fiil var fakat FİİLERİN HEPSİ TEK BAŞINA NETİVEYİ GERÇEKLEŞTİRMEYE ELVERİŞLİ DEĞİL ÖR: ikisi de kasten öldürmeye teşebbüsten yargılanır BURADA NİSPİ ELCERİŞSİZLİK BULUNMAKTA
* illiyet atipki gelişimi =>
failce düşünülmeyen başka bir sebeple netice ortaya çıkmış ise artık gerçekleşen netice faile yüklenemez !! kasten öldürmeye teşebbüsten yargılanır
* varsayılan illiyet =>
burada failin fiil olmasa bile neticenin zaten gerçekleşeceğine ilişkin bir savunma bulunmakta burda zaten ben öldürmesem başkası öldürecekti denerek sorumluluk sınırlandırılamaz
* alternatif nedensellik= >
birden fazla fiil neticeye gerçekleştirebilecek niteliktedir fakat bir araya gelmesindeTESDÜF söz konusu failler arası bir iştirak bulunmamakta ör: birbirinden bağımsız birde fazla aldırgan saldırıyor ama iştirak iradesi yok ÖNCELİK SONRALIK İLİŞKİSİ YOK ÖR: ikiside kasten öldürmeden yargılanır
FAİL
yalnızca insan suçu
genel , özgü ve bizzat işlenen suçlar olarak tasnif edilir TÜZEL kişi FAİL olamaz şahsilik ilkesinden dolayı bu durumda tüzel kişilik perdesi arkasındaki gerçek kişi fail olabilir
genel suçlar => fail bakımından bir özelleştirme yapılamayan herkes tarafından işlenen suçlar ör: kasten öldürme , yaralama
Özgü suçlar => o suç tipinde fail olması için bleli özelliklerin olması gerekir
1- gerçek özgü suçler : suçun temel şeklinin gerçekleşmesi bakımından failin bir takım yükümlülüklerinin bulunduğu suç yani temel halinde bile özellik gerekir. ör: işkence
2-görünüşte özgü suç : temel halini herkesin işleyebildiği nitelikli halini belli vasıflardaki kişiler tarafından işlenebilen suçlardır. ör:kasten öldürmeyi herkes yapar eğer kasten öldürme alt sot ya da eşe ise nitelikli hal oluşturur / resmi belgede sahtecilik fakat 2. fıkradaki resmi belgede sahtecilikik kamu görevlisince işlenebilir.
MAĞDUR
kişi hem fail hem mağdur olamaz
yalnızca gerçek kişi tüzel kişiyse buna suçtan zarar gören kavramı kullanılmakta.
suçun konusuyla karıştırılmamalı SUÇUN KONUSU hareketin yöneldiği şeydir MAĞDUR is suça maruz kalan kişidir
SUÇUN KONUSU
Fiilin üzerinde icra edildiği kişi veya şeydir. ikiye ayrılrl KORUNAN HUKUKİ DEĞER suçun düzenlenmesi ile korunmak istenen menfaattir
zarar suçları => fiilin gerçekleşmesinden sonra suçun konusu somut zarar uğramalı ör: mala zrar verme
tehlikeli suçlar => fiilin gerçekleşmesinden sonra maddi olayda doğrudan doğruya zarar uğramaz objektif olarak zarar uğrama tehlikesiyle karşı karşıya kalır.
1-somut tahlike suları : fiilin gerçekleştrilmesinden sonra gerçekten zarar tehlikesi olup olmadığı hakim tarafından araştırılan
2- soyut tehlike suçları : fiilin gerçekleştirilmesiyle suçun konusunun tehlikeye uğradığı herhangi bir araştırmaya gerek yok ör: 170/2 genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması
TİPİKLİK (SUÇUN) MANEVİ UNSURLARI
suç işlemeye yönelten kendi iç durumuna denir
kast
taksir
saik
KAST
21.M
suçun oluşması KASTA Bağlıdrı yani tCK da
temel kural kasten istisna taksi
taksir için açıkça yazmalı
suçun kanudaki unsurlarının(tipiklik ) BİLERE VE İSTENEREK suçun maddi unsurlarında gerçekleştirilmesi --->
DOĞRDAN KAST
(bilerek ve istenerek fakat yanlış/ eksik bilgi varsa HATAYA gidilir eğer tipikliğin maddi unsurunda hata varsa 30/1 nitelikli hale ilişkin bir hata ise 30/2 hukuka uygunluk ya da kusurluğu etkiliyen hata ise 30/3 hukuka aykrılığının haksızlığına ilşkin hata ise 30/ UYGULANIR Failin niteliği suçun oluşması bakımından önem arz ediyorsa bununda bilinmesi gerekir. Suçun daha ağır nitelikli halini bilmesi gerekirken daha hafif nit. hali bilmesine gerek yok ayrıca şahsi cezasızlığın bilinmesi de gerekmez kastın kapsamı dışında olduğundan varsa uygulanır !!
1.DERCE DK=
fail fiil sonucu HANGİ TÜR NETİCE GERÇEKLEŞECEĞİNİ BİLMEKTE KESİN GÖZLE BAKMAKTA bu amacı gerçekleştirmekte . (alt sınırdan üst sınıra yaklaştırır)
2.DERECE DK=
GERÇEKLEŞTİRİLMEK İSTENEN NETİCYEYE BAĞLI ZORUNLU YAN NETİCELER GERÇEKLEŞMESİ durumunda bu yan netice için 2. derecen dk. var denir. !!!
ör
: a b yi öldürmek ister mermi camı kırıp b ya iabet eder a nın ölüme ilişkin kastı -> 1.der.dk. yan ve zorunlu netice olan öldürmek için camın kırılması -> 2.der.dk. (61 kapsamında temel cezanın belirlenmesini sağlar)
kişinin suçun kanuni tanımındaki unsurlarının gerçekleşebileceğinin ÖN GÖRMESİNE RAĞMEN FİİLİ İŞLEMESİ NETİCE GERÇEKLEŞMESİNİ DOĞRUDAN İSTEMEMSİ(isteme unsuru eksiklik varOLURSA OLSUN ) --->
OLASI KAST
cezada 2/3 oranında indirime gidilmesi gerekir mah. takdiri yok .
ör:
A ve B yan yana C rüzgarlı havada kurşunun B ye geleceğini ön görerek ateş etmesi olası kast
Kastın Aranacağı Zaman :
Başlangıçtaki kast -> icra hareketlerinin yapıldığı sırada olması gereken kast türüdür bilerek isteyerek hareket
Eklenen Kast ->hukuka uygun hareket eden kişinin sonradan ortaya çıkan olayların etkisiyle hareketin kasıtlı şekilde devam etmesidir.
Kasıtın Çeşitleri :
genel kasıt -> kanuni tanı unsurların bilerek ve istenerek gerçekleşmesi
özel kast -> bilerek ve istenerek gerçekleştirm + belirli bir saikle hareket etmesi ör: cinsel taciz doğrudan cinsel amaçla yapılması saik oluşturu
ani Kast -> ani bri karara dayanan ve hemen icra edilen fiil arada vakit geçmeyen düşünce , hazırlık ve icra harketi aynı anda
tasarlama kastı -> suç kararı alındıktan sonra plan yapılmış vasıta hazırlanmış ve bunun doğrulturusnda harekete geçimişse
TAKSİR
M
kanun açıkça belirttiği hallerde
taksirdeceza sorumluluğu esası kusur prensibine dayanır fakat subjektif kusur prensibi esastır . !!
İŞTİRAK HÜKÜMLERİ UYGULANMAZ HERKES KENDİ KUSURUNDAN SORUMLU TCK 37-40(iştirak ancak kasten uygulanır)
Taksirli suçta özel içtima hali vardır taksirli suçla birden fazla kişi yaralanırsa tek bir taksirle yaralamadan arttırılmış ceza verilir.
DİKKAT VE ÖZEN YÜKÜMLÜLĞÜNE AYKIRILIKLA gerçekleştirilen fiil kanuni tanımda belirtilen NETİCE ÖNGÖRÜLMEYEREK gerçekleştirilmesi =>
BASİT TAKSİR
dikkat özen yükümlülüğüne aykırılık ile öngörmeme arasında sebep sonuç ilişkisi bulunması gerekir. BİR NETİCE GERÇEKLEŞMEZ İSE CEZAİ SORUMLULUK DOĞMAZ ( öngörmemeden kasıt bilme unsuruna ilişkin eksikliği ortaya koyuyor .
TAKSİRİN ÇİFTA FONKSİYONU : haksızlık içeriğine ilşkin dikkat ve özen yükümlülğü objektif olarak belirlenir. taksirli suçun muhtevası hukuka aykırılığı doğrudan objektif özen yükümlülğünden oluşur. bu objektif özene aykırı davranmadan oluşan suçtan dolayı failin cezalandırılabilmesi içinSUBJEKTİF ÖZEN YÜKÜMLÜLÜĞÜNE GÖRE belirlenir
1) gerçekleşen netice ailevi veya kişisel durum bakımından maduriyet doğurmuşsa 2) failin CEZALANDIRILMASININ GEREKSİZ KILACAK ŞEKİLDE BİR SONUÇ ortaya çıkmış ise bu durumda BASİT TAKSİRDE CEZA VERİLMEZ BİLİNLİ TAKSİRDE CEZA İNDİRİM 1/2- 1/6 arası
TCK 22/6 basit taksirli suçlarda şahsi cezasızlık sebebi iken bilinçli taksir halinde cezada indirim yapılması gerektiren şahsi sebeptir.Basit Taksir halinde ceza varilmemeye ilişkin hakimin takdir yetkisi yok iken bilinçli taksir halinde hakimin indirim yapma hususunda takdir yetkisi bulunur
DİKKAT VE ÖZEN YÜKÜMLÜLÜĞÜNE AYKIRI NETİCEYİ ÖNGÖREREK FAKAT NETİCEYİ İSTEMEYEREK gerçekleşmesi durumunda =>
BİLİNÇLİ TAKSİR
neticenin gerçekleşmesini istememsindeki KAYNAK GÜVEN KAYNAĞIDIR BECERİ , MAHARET ,TECRÜBE olabilir. Burada cezada arttırıma gidilir.
NETİCESİ SEBEBİYLE AĞIRLŞMIŞ SUÇ
TCK 23
1- kastedilenden daha ağır veya başka bir netice oluşumu (yani yapılmak istenen hareket kasten olmalı )
2- En Azından TAKSİRLE hareket
burada temelde İLK işlenmek istenen suç kasten ama İKİNCİ aşamada taksirle harket etmesi yeterli yani İKİNCİ (basit , bilinçli taksir , olası kast doğrudan kast olabilir )
ÖR: A , B ye tokat atar B nin elmacık kemiği tokadın etkisiyle kırılır Yapılan incelemede kemik kırığına ilişkin A nın taksirle hareket ettiği belirlenir
A NIN CEZA SORUMLULUĞU
-B ye tokat atma kasten hareket -B nin kemik kırığı taksirli fiil ---> kast taksir kombinasyonundan 87/3 Kasten yaralamanın Netice Sebebiyle Ağırlaşmış hali ortaya çıkar
( NİTELİKLİ HALLER TİPİKLİĞİN MADDİ UNSURLARINA DAHİLDİR DOLAYISIYLA fail tarafından bilinip istenmesi gerekir NETİCEDE suçun nitelikli halleri kastın kapsamına dahildir fail bu nitelikli halleri bilerek ve isteyerek gerçekleştirecek ör: suçun86/3 eşe karşı olduğunu bilerek isteyerek )
!! FAKAT TİPİKLİĞİ MANEVİ UNSURUNDA DOĞRUDAN NSA KASTIN KAPSAMINA DAHİLDİR DİYEMEYİZ NSA HALLERDE FAİLİN BASİT YA DA BİLİNÇLİ TAKSİRLE BİLE HAREKETİYLA NSA OLUŞTUĞUNDAN Nitelikli haller KASTIN BİLME UNSURUNA dahil ama KASTIN KKAPSAMINA DAHİL DEĞİLDİR. !!
BURADA 2 KADEMELİ YAPI VAR -I- KADEME KASITLA HARKET -II- KADEME ( taksir , bilinçli taksir , olası kast , dorudan kast )
-II-KADEME -> sadece basıt taksir veya bilinçli taksir ise = GERÇEK NETİCE SEBEBİYLE AĞIRLAŞMIŞ SUÇ(suçun hukuk nitelendirilmesi değişmiyo
-II- KADEME -> olası kast ya da doğrudan kastla da gerçekleşebilir ise ( yani illa doğrudan kast olmasına gerek yok normalde olsa kast da olabilecek bir hareket varsa ) = GÖRÜNÜŞTE NETİCE SEBEBİYLE AĞIRLAŞMIŞ SUÇ DİYECEĞİZ (hukuki nitelendirme değişiyor)
-KASTEN ARALAMA SONUCU ÖLÜMDA -> fail ölüm neticesi için taksirle hareket etmli gerçek netice sebebiyle ağırlaşmış suç öldüreyim demişse zaten başından tamamen kasten öldürmeden sorumlu yaralama sonucu öldürme değil
ör: A , B yi yaralamak isterken babası olan C yi yaralar
A nın kasten yaralamanın nitelikli hali olan üst soya ilşkin bunlar gerçekleştirebilmesi için üst soy olduğunu bilmesi gerekir .
Burada bir şahısta hata var bu yüzdeb A nitelikli halden değil kasten yaralamanın temel halinden sorumlu
eğer burada NSA olsaydı A NSA dan sorumlu olurdu
TİPİKLİK KARİNESİ YANİ TİPİK OLAN HUKUKA AYKIRIDIR VARSAYIMI !! => GİDERİLMESİ HUKUKA UYGUNLUK SEBEPLERİ BERAAT KARARI
HUKUKA UYGUNLUK SBEPLERİ
kanun verdiği yetki kullanma
meşru savunma
hakkın kullanımı
ilgilinin rızası
1- Kanun verdiği Yetki
tck 24
kanun hükmüne yerine getiren kimseye ceza verilmez burada kanundan kaynaklı bir yetki buunur. bu eylem kanundaki sınırlar çerçevesinde yerine getirilir. eğer sınırlar aşılmış ise 27/1
2- Meşru Savunma
!! tck 25/1
25/2 zorunluluk halini düzenler bu kUSURLULUĞU ETKİLEYEN HAL ( ör hayvan hareketi zorunluluk hali ) İKEN MEŞRU SAVUNMA HUKUKA UYGUNLUK HALİDİR bu yüzden beraat verilir
yarlanan kişi ya da başkasına
bir hakka yönelmiş
gerçekleşen , gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak olan HAKSIZ saldırı
o anda hal ve koşula göre orantılı
(filin gerçekleştirildiği an suçç oluştuğundan gerçekleşmeden sonra savunma yapılması meşru savunma kapsamına girmez) (orantı aşılırsa TCK 27 sınır aşımına gidilir o anki heycan ve korkudan aşılımış ise 27/2 meşru savunmada heycanla sıır aşımı ) (eğer sınır taksirle yani dikkat ve özen hükmü gözetilmeyerek aşılmış ise 27/1 fakat failin kasten sınırı aşmış ise gerçekleşen neticeden sorumlu)
defetmek zorunluluğu içeren fiil
ŞARTLARI
1- saldırıya ilişkin
--bir saldırı bulunmalı
(icrai ya da ihmali davranışla olabilir / kasten veya taksirle olabilir /3. kişi içinde olabilir /insan hareketi olmalı )
--saldırı haksız olmalı
hukuka aykırı fil olması yeterli suç teşkil etmesi gerekmez kusur yeteneği bulunmayan kişiden gelen saldırıda da meşru savunma yapılır.
--saldırının halen mevcut olması gerekir
kesintiisiz takip durumunda saldırı sona ermiş sayılmaz
2-Savunmaya ilişkin
--savunmada zorunluluk olması
yani başka türlü kurtulamayacak olması kaçma imkanın bulunması önemli değil
--savunmanın saldırıya ve saldırana karşı yapılması
--saldırı ile savunma fiileri arasında orantılı olmalı
değilse 27 .m sınır aşımına gidilmeli saldırı sadece def etmeli
3-Hakkın Kullanımı
hakkın kullanılmasının hukuka aykırılığı kaldırabilmesi için hakkın kaynağının muhakak bir kanun olması gerekmez Kişi üzerinde doğan hakkın yönetmelik , kanun , söz . doğması mümkündür. illiyet bağı bulunmalı her hangi bir merci onayına tabi değil.
4- İlgilinin Rızası
burada şartlar
kişinin mutlak suretle tasarruf edeceği bir hakkı olacak
bu rıza açıkladıktan sonra fiil gerçekleşecek
rıza açıklaması fiil işlemeden önce ya da en geç işendiği anda verilir fiil işlemeden sonra rıza değil icazettir HUKUKA AYKIRILIĞI ORTADAN KALDIRMAZ İCAZET
Ciddi olmayan şaka vb rıza teşkil etmez. Rıza yazılı ya da sözlü olabilir fakat kanun bazı durumlarda eğer yazılı rıza arıyor ise yazılı gerekir. 18 YAŞINI DOLDURMASI ARANMAZ FAKAT KANUN ÖZEL YAŞ SINIRI GETİREBİLİR ÖR: cinsellikte 15 yaş
KUSURLULUK SYÇUN UNSURU DEĞİLDİR FAİL CEZALANDIRILIP CEZALANDIRILMAYACAĞINA İLİŞKİN BİR DEĞER YARGISI
SUÇ TEŞKİL EDİP FAİLİN KUSURU BULUNMADIĞI HALLER KUSURSUZ SORUMLULUK
CEZA VERİLMESİNE YER OLMADIĞI KARARI
KUSURLULUĞU ORTADAN KALDIRAN HALLER
(burada suç var ama ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilmekte hukuka uygunlukla arasındaki en büyük fark )
Hukuka aykırı fakat bağlayıcı emrin ifası
zorunluluk halleri
sınırın aşılması (27/1)
meşru savunmada sınırın korku heycan veya telaştan aşılması 27/2
cebir tehdit veya korkutma etkisi altında
geçici neden
EMRİN İFASI
tck24
1- hukuka uygun e.i. => bağlayıcıdır , ceza sorumluluğu doğmaz
2- hukua aykırı bağlayıcı e.i. => ast emri yerine getirmez + huka aykırılığı üste bildirir + emir ısrar edilirse yazı ile yerine getirildiğinda ast sorumlu olmaz
3- suç teşkli eden => hiç bir suretle yerine getirilmez. yazı ile yenilense bile her ikisi de sorumlu fakat asgeri olarak ast emrin kanun engellediğini dnetleyemiyor ise sorumlu değil
ZORUNLULUK HALİ
25/2 3.kişi de yararlanabilir / bir hakka yönelik / bilerek neden olmadığı(kast yok) / başka suretle korunma olanağı bulunmayan ağır ve muhakkak bir tehlikeden (sadece insan değil , doğa hayvan saldırısı da olabilir ) / konu ve vasıta arası orantı bulunmalı (tehlikede olan hak ile feda edilen hak arasında bir oran oran yoksa sınır aşımına gidilir) CEZA VERİLMEZ Kanundan kaynaklı özel zorunluluk hali varsa aynı anda genel zorunluluk hali uygulanmaz !
burada kişinin özel huku açısından tazminat sorumluluğu vardır (meşru savunmada yok )
tehlikeye ilişkin :
ğır bir tehlike
tehlike muhakka olma
tehlikenin kendi veya 3. kişiye yönelik olması
bilerek sebebiyet verilmeme
korumaya ilişkin :
başka türlü korunam yok
fiil ile tehlike orantılı
göğüs germe yükümlülğü yok
SINIRIN AŞILMASI
KORKU HEYCANLA
SINIR AŞIMI
27/1 ->ceza sorumluluğunu kaldıran haller diyerek hepsini kapsamını alır
hukuka uygunluk
veya
kusurluluğu ortadan kaldıran hallerde
içine alınmış .
Eğer kişi kusurluluğu ortadan kaldıran halde ya da huk.uyg.sebeplerinde SINIRI KAST OLMAKSIZIN AŞARSA VE FİİL TAKSİRLİ FİİL OLARAK KANUNDA CEZALANDIRILIYORSA taksirli suçun cezasında indirime gidilir.
kişi KASTEN AŞMIŞSA zaten direk ilgili suç ipi meydana gelmiş olur sınır aşılması denemez
ör: farklı şekilde uzaklaştırabilecekken sırf tecavüse uğradığını fırsat bilerek öldürmüş ise rtık sınır aşımı uygulanamaz
Fakat kişi saldırıyı def etmek için gerekli oalndan daha fazla bir savunma yapsaydı ve gereğinden fazla olmasına ilşkin taksir var ve taksirli fiil kanunda cezalandırılıyor ise indirime gidilir .
fiilin taksirli hali kanunda düzenlenmemişse artık ceza verilmez .
Ör: saldırı altındaki A kendini savunurken taksirle sınırı aşarak saldırganı öldürmüş burada dikkat ve özen yükümlülğü aykırılığı var korku heycanla aşım değil bu yüzden ---> taksirle öldürmeden ceza indirimi yapılacak . EĞER sınır kasten aşılsaydı bilerek bu durumda kasten öldürmeden ceza alırdı
27/2 -> heycan korku ve telaşla sınır aşımından olduğundan kişiye ceza verilmez MEŞRU SAVUNMAYA ilişkin özel düzenleme yapılmış
EĞER SINIRI AŞAN KISIM BİR SUÇ OLUŞTURMUYOR İSE -> bu durumda yine ceza sorumluluğu gündeme gelmez. ör: kendini savunurken mala zarar verme yapılmış fakat taksirli hali düzenlenmemekte kanunda dolayısıyla suç verilemez
CEBİR TAHDİT
VEYA KORKUTMA
ETKİSİ ALTINDA
cebir , şiddet korkutma ve tehdir kişinin doğrudan kusurluluğunu ortadan kaldıran bir hal bu durumları uygulayan kişi suçun faili sayılır. (DOLAYLI FAİLLİK)
burada iradenin hakimiyet altına alınması şeklidir. cezai sorumluluğu yok . Fakat kişi yine irdaye sahip baskılanan bir irade cebir bakımından 2 li ayrım yapılır
CEBİR
1- mutlak cebir = buradaki davranış iradeyi tamamen ortadan kaldırı fiil vasfı taşımaz burada cebri uygulayan doğrudan faildir. utlak cebir uygulanan fiili yapan kişinin gerçekleştirdiği davranışlar suç oluşmaz çünkü zaten fiil vasfına haiz değil .
2- nispi cebir. = burada fiil vaskına haizdir buradki cebir kusurluluğu etkileyen cebre maruz kalanın kusuru olmadığından ceza verilmez bu olayda cebri oluşturan kişi dolaylı faildir. fiili gerçekleştiren kişi için özel hukuk sorumluluğu doğmaz cebri uygulayan sorumluur.
NİSPİ cebirden kastedilen kişiye yönelmiş fiziki bir zorlama
GEÇİCİ NEDEN
Geçici neden = sra nöbeti ağır ateşli bir hastalık durumu veya toplu hareketle yığın psikolojisine ilişkin durumlar olabilir .
!!
Alkol ve uyuşturucu ile birlikte düzenlenir ALKOL VE UYUŞTURUCU KUSURLULUĞU AZALTAN NEDENKEN
GEÇİCİ NEDEN KUSURLULUĞU ORTADAN KALDIRAN HALDİR
TAMAMNE KALDIRMASI YA DA ÖNEMLİ DERECE AZALTMASI YETERLİDİR
KUSURLULUĞU AZALTAN HALLER
haksız tahrik
hata
yaş küçüklüğü (12-15 15-18 )
akıl hastalığı 32/2 önemli derece olmayan
sağır ve dilsizlik 33.m 15-18 18-21
geçici neden ve alkol uyuşturucu altında olma
HAKSIZ TAHRİK
TCK 29
kusurluluğu azaltır doğrudan kanunda indirim yapılması gereken hal olarak düzenlenmiş
şartları: (ŞARTLAR VARSA ZORUNLU YAPILIR TAKDİR YOK )
haksız fiil ( suç teşkili gertekmez hukuka aykırı olması yeterli ) (eğer fiil hukuka uygunluk sebeplerinden yararlanıyorsa artık fiil hukuka aykır olmayacağından haksız tahrik hükümlerinden yararlanılmaz )
kişide fiil sonucu hidet ve şiddetli elem oluşmalı
muhakka cezada indirime gidilir takdir yetkisi yok
kişi haksız fiil nedeniyle hiddet veya elem duyduğu sürece haksız tahrikten yararlanabilir.
genel haksız tahrik tck 29 ile özel haksız tahrik( bazı suçlar için düzenlenen) birlikte uygulanmaz
Haksız tahrik ile tasarlama kastı bir arada bulunabilir kişinin haksiz filin hiddeti altında haksız tahrike rağmen tasarlama kastı oluşabilir.
Fakat hasız tahrikle kan gütme saiki bir arada bulunamaz (AYNI SEBEP HEM ARTIRICI HEM AZALTICI OLAMAZ)
Kasten veya taksirle işlenen suçlarda haksız tahrik uygulanabilir . MEŞRU SAVUNMA İLE HAKSIZ TAHRİK BİRLİKTE UYGULANABİLMESİ MÜMKÜN DEĞİL (saşdırı sona ermiş ise meşru savunma olamz) tahriki oluşturan haksız fiilin kendisi kadıtlı veya taksirli olabilir HAKSIZ TAHRİK ETKİSİ ALTINDA KASTEN VEYA TAKSİRLE SUÇ İŞLENMESİ MÜMKÜNDÜR. (!!!!) AYNI SEBEPTEN OLAMAMIŞ İSE HAKSIZ TAHRİK VE TAKDİRİİNDİRİM SEBEPLERİ BİRLİKTE UYGULAMAK ZORUNDA
(HAKSIZ TAHRİKTE HAKSIZ FİİL 3. KİŞİ YA DA KAMUSAL HAKKA YÖNELMESİNE DE YARARLANABİLİR. AMA HAKSIZ TAHRİK ETKİSİYLE GERÇEKLEŞTİRİLEN DAVRANIŞ TAHRİK EDEN KİŞİYE OLMALI )
YAŞ KÜÇÜKLÜĞÜ (18-)
(0-12) 12 YAŞINI BİTİRMEMİŞ OLANLAR
CEZA SORUMLULUĞU YOK kusurluluğu kaldıran bir hal ceza soruşturması yapılabilir ceza kovuşturması yapılamaz soruştuma neticesi SULH CEZA HAKİMİ çocuğa özgü güvenlik tedbiri ( danışmanlık - bakım - eğitim - sağlık ve barınma )uygulanabilir BU MAHKEMENİN TAKDİRİNDE ZORUNLU DEĞİL
12 yaşını doldurmaya çocuğun fiili kusur olmasa bile SUÇ VASFINA HAİZDİR özel hukuk tazminat sorumluluğu bULUNUR !! BU YAŞ ARALIĞINDA OLUP AYNIZAMANDA AKIL HASTASI İSE ÇOCUKLARA ÖZGÜ
GÜVENLİK TEDBİRİ UYGULANMALI
)
(12-15 ) 12 YAŞINI BİTİRMİŞ 15 YAŞINI BİTİRMEMİŞ
GERÇEKLEŞTİRDİĞİ FİİLİN HUKUKİ ANLAM VE ÖNEMİ KAVRAMA YETENEĞİN GELİŞİMİNE GÖRE CEASİ SORUMLULUK BELİRLENİR
GELİŞMİŞSE ->CEZAİ SORUMLULUK VAR cezada indirime gidilir bu indirim tAKDİRİ DEĞİLDİR zorunludur. 1/2 ORANI AKAT 7 YILDAN FAZLA OLAMAZ
GELİŞMEMİŞ İSE -> CEZAİ SORUMLULUK YOK ceza verilmesi mümkün değil AMA ÇOCUĞA ÖZGÜ
GÜVENLİK TEDBİRİ UYGULANMASI ZORUNLUDUR
!! BU YAŞ ARALIĞINDA OLUP AYNIZAMANDA AKIL HASTASI İSE ÇOCUKLARA ÖZGÜ GÜVENLİK TEDBİRİ UYGULANMALI )
15 YAŞINI BİTİRMİŞ 18 YAŞINI BİTİRMEMİŞ
CEZA SORUMLLUĞU VARDIR İNDİRİM ZORUNLU 1/3 OARANINDA OLUP HER BİR FİİL YÖNÜNDEN VERİLECEK TOPLAM CEZA 12 YILDAN FAZLA OLAMAZ DAVRANIŞINI YÖNLENDİRMEYE İLŞKİN AYRIM YAPILMAZ HEM AKIL HASTASI HEM BU YAŞ GRUBU İSE AKIL HASTASI GÜVENLİK TEDBİRİ UYGULANIR UYGULANIR
AKIL HASTALIĞI
SUÇ İŞLENDİĞİ ANDA AKIL HASTASI OLMALI 32. MADDE KUSURLULUĞU AZALTAN HAL İÇİN
32/1 VE 32/2 açısından derecelerine göre bir ayrım yapılması gerekir.
akıl hastalığı düzenlemesi suçun işlendiği tarihte hasta olanlar için geçerlidir. SUÇ İŞLENDİKTEN SONRAKİ AKIL HASTALIĞI YARGILAMA ENGELİ olup durma kararı verir akıl hastalığı geçmezse düşme kararı verir (bu belirleme cmk 74 gözlem altına alma ile belirlenir hekim yapar)
32/1 -> ÖR: ağı şizofreni , manik depresif bozukluk tamamen ya da ÖNEMLİ DERECEDE davranışlarını yönlendirme yeteneğini ortadan kaldırmış BU DURUMDA CEZA SORUMLULUĞU YOK KUSURLULUĞU BULUNMADIĞINDAN SUÇ TEŞKİL EDER AMA CEZALANDIRILMAZ .
ZORUNLU GÜVENLİK TEDBİRİ UYGULANIR
32/2->1. FIKRADAKİ DERECEDE OLMAMAKLA BİRLİKTE DAVRANIŞLARINI YÖNLENDİRME YETENEĞİ AZALMIŞ OLAN KİŞİDE İNDİRİME GİDİLİR bu oran 1/6 fazla olmayacak şekilde indirlir AĞIRLAŞTIRILMIŞ MÜEBBET VE MÜBBETTE İNDİRİM ZORUNLU İKEN SÜRELİ HAPİSTE TAKDİRİ DURUM MEVCUT Önemli derece olmayan akıl hastalarında verilecek hapis cezası ya da adli para cezası güvenlik tedbirine akıl hastasına özgü çevrilebilir TAKDİRİNE BIRAKILMIŞ.
SAĞIR VE DİLSİZLİK
!!! BURADA KİŞİNİN HEM SAĞIR HEM DE DİLSİZ OLMASI GEREKİR !!
15-18
davranışı yönelendirme yeteneğine göre ikli ayrım
GELİŞMİŞSE
cezada indirme gidilmesi ZORUNLU 1/2 ve 7 yıldan fazla ceza verilemez
GELİŞMEMİŞSE
çocuğa özgü güvenlik tedbiri ZORUNLUDUR Ceza sorumluluğu yoktur.
18-21
CEZA SORUMLULUĞU VARDIR İNDİRİME GİDİLMESİ ZORUNLUDUR indirim oranı 1/3 ve 12 yıldan fazla olamaz
0-15 15 YAŞINI TAAMLAMAMIŞ
--CEZA SORUMLULUĞU YOK GÜVENLİK TEDBİRİ TAKDİRE BAĞLI
ALKOL VE UYUŞTURUCU ETKİSİ
Kusurluluğu ortadan kaldırma için davranışı yönlendirme yeteneği ortadan kalkacak ya da önemli ölçüde azalacak (sadece azalma yemez )
ALINA ALKOL VE UYUŞTURUCU MADDE İRADE DIŞI ALINMALI EĞER KENDİ İRADESİYLE ALINMŞŞ İSE KUSURLULUĞU ETKİLEYEN HALE DAYANAMAZ !! (ALG -SEBEBİNDE SERBEST HAREKETLER KURAMI )
GEÇİCİ NEDEN -> kusurluluğu ortadan kaldırır ALKOL UYUŞTURUCU -> kusurluluğu azaltır.
HATA
TCK 30 da düzenlenmiş failin tasvvuru ile gerçekteki olayların çelişkisi
30/1 SUÇUN MADDİ UNSURUNDA HATA
SUÇUN KANUNİ TANIMI = TİPİKLİĞİ MADDİ UNSURLAINI bilmeyen kimse KASTEN HAREKET ETMİŞ OLMAZ ( her ne kadar kanunda suçun nitelikli halleri de dahil BU DURUMDA TAKSİRLİ SORUMLULUK HALLERİ SAKLIDIR ör: av hayvanına atş ettiği sanarak çobanı yaralama suçun konusunda hata burada kast ortadan kalkar ama suç taksirli olarak cezalandırması düzenleniyor ise cezalandırılır
30/2 NİTELİKLİ UNSURLARINDA HATA
BİR ÖZELLEŞTİRME VARSA VE BUNDA HATAYA DÜŞÜLÜRSE DAHA AĞIR CEZAYI GEREKTİREN NİTELİLİ HAL VARSA BUNUN MUTLAKA FAİLCE BİLİNMESİ GEREKİR YANİ KASTEN !! .ANİ NİTELİLİ HALDEKİ YANILGI İÇİN DE HATADAN YARARLANILIR . SUÇUN TEMEL HALİ OLUŞUR TAKSİRLİ HALİ OLUŞMAZ ÇÜNKÜ BURADA ÖZEL DÜZENLEMEDE BİR BİLGİ EKSİKLİĞİ VAR DİĞERİNDE DEĞİL !!!!
PEKİ daha az cezai gerektiren hal ise KAST KAPSAMINDA DEĞİL SOMUT OLAYDA ORTAYA ÇIKMIŞ İSE FAİLİN BİLİP BİLMEDİĞİNE BAKILMAKSIZIN UYGULANIR
30/3ceza sorumluluğunu kaldıran ya da azaltan nede = hukua uygunluk sebepleri ve kusurluluğu etkileyen hallerin tamamı !! İLİŞKİN HATA HALİ DÜZENLENİYOR KAÇINILMAZ BİR HATA OLMASI GEREKİR KAÇINILMAZLIK KRİTERİ TAKSİRLİ SUÇTAKİ DİKAT VE ÖZEN YÜKÜMLÜLĞÜNE GÖRE BELİRLENİR TÜM DİİKAT VE ÖZENİ GÖSTERMESİNE RAĞMEN BU HATAYA DÜŞÜYORDDUYSA UYGULANIR !!
30/4 HAKSIZLIK YANILGISI KİŞİ GERÇEKLEŞTİRDİĞİ FİİLİN HAKSIZLIK OLUŞTURDUĞU YANİ HUKUKA AYKIRI OLDUĞU KONUSUNDA HATAYA DÜŞMESİ ÖR: çobanın sit alanında hayvan otlatması /yabancının meşru olduğu sanıp uyuşturucu bulundurma
KİŞİNİN ŞÜPHE DURUMUNDA OLMASIYLA HATA DURUMU FARKLIDIR !!! ÖR:kendi zannedip başkasınınkini alması hata iken kendininkine benzediğini düşünrerek başkasının ceketini aldıysa şüpheden dolayı olası kast bulunur .
SUÇUN ÖZEL GÖRÜNÜŞ ŞEKİLLERİ
Suçun ceza sorumluluğunun daraltılmasına (teşebbüs ) ya da ceza sorumluluğunun genişleten (iştirak ) ilişkindir genel kurallara ilşkin özel durumlar
İŞTİRAK
Bağlılık Kuralı : YALNIZCA KASTEN VE HUKUKA AYKIRI FİİL VARLIĞI YETERLİ
--İŞTİRAKTA GÖNÜLLÜ VAZEÇME
şahsi sonuç doğurur gösterdiği gayret dışında başka bir sebepten suçun işlenememsi yine de gönüllü vazgeçmeden yararlandırır , + Bütün gayrete rağmen işlenmiş olması durumunda da gönüllü vazgeçmeden yararlanılır. (NORMAL GÖNÜLLÜ VAZGEÇMEDE FİİL BİTENE KADARDI BURADA İSTİSNA BULUNMAKTA ÇÜNKÜ TEKİL BİR SUÇ DEĞİL )
ŞERİKLİK
doğrudan suçu gerçekleştirmeyen ama gerçekleşmesine , işlenmesine katkı sağlayan
1-Azmettirme =>
suç işleme düşünce ve kararı yokken suç işleme kararı aldırtılmasıdır dolaylı faillikten farklı olarak kişi kendi özgür iradesiyle suç işler BURADA ÖN PLANDAKİ AZMETTİRİLEN fiilii yapan ve ARKA PLANDAKİ AZMETTİREN ikiside CEZA ALIR .ÇOCUKLARIN AZMETTİRİLMESİ HALİNDE ASLT VE ÜST SOY İLŞKİSİ ARANMAZ BURADAKİ ÇOCUK 12-15 YAŞINDA DAVRANIŞINI YÖNLENDİREBİLEN YA DA 15 - 18 YAŞ ARALIĞINDA OLAN ÇOCUK BU DURUMDA AZMATTİRMANIN CEZASI ARTIRILIR
ALT SOY VE ÜST SOY DOĞAN NÜFUZ KULLANILMAK SURETİYLE SUÇA AZMETTİRME HALİNDE CEZA 1/3- 1/2 KADAR ARTTIRILIR.
DOLAYLI FAİLİLİKTE KUSUR YETENEĞİ OLMAYAN KİŞİLERİN SUÇTA ARAŞÇ OLARAK KULLANILMASI HALİNDE ARKA PLANDAKİ KİŞİNİN CEZASI ARTTRILIR. (TCK 31-32-33-34)
GEÇİCİ NEDEN YA DA İRADE DIŞI ALKOL VE UYUŞTURUCU MADDESİ ALIP İRADEYİ ETKİLEYEN BİR BASKI OLMAKSIZIN KULLANILMASI DOLAYLI FAİLLİKTİR
AZMATTİRME İSE KUSUR YETENEĞİ OLAN ÇOCUK İLE İRADE ETKİLEYEN HALİN OLMAMASIYLA CEZA ARTTIRILIR AZMETTİRMEDE ( AKIL HASTALIĞI VB DE OLMAZ SADECE KUSUR YETENEĞİ OLAN ÇOCUK )
AZMATTİRENİN BELLİ OLMADIĞI HALDE azmettiren ortaya çıkartan fail veya diğer suç ortağı MÜBBET YERİNE 15 DEN 20 YILA KADAR TAKDİR EDİLEBİLİR.
2-Yardım Ettirme =>
Yardım edenin cezasında indirime gidilir suu işleyenle aynı olmaz + ağırlaşmış müebbetse suç ->15 yıldan 20 yıla + mübbet gerektirirse -> 10 yıldan 15 yıla kadar +diğer hallerde -> yarısına kadar ANCAK 8 YILI GEÇEMEZ . YARDIM ETMEDEN DOLAYI KİŞİNİN CEZALANDIRILABİLMESİ İÇİN KİŞİNİN KASTEN HAREKET ETMESİ GEREKİR.
--Maddi yardım : suçun işlenmesinde doğrudan doğruya kullanılan araçların temin edilmesi
--Manevi yardım : soyut şekilde manevi olarak teşvik etme desteklenmesine yönelik telkin ve adımlar . AZMETTİRENDEN FARKI AZMETTİRMEDE KİŞİDE BÖYLE BİR FİKİR YOK HİÇ KARAR ALMAMIŞ BURDA FİKİR VAR VE DESTEKLENİYOR .
FAİLİĞİN ŞERİKLİĞE GÖRE ASLİLİĞİ BULUNUR YANİ BİR KİŞİ HEM FAİL HEM ŞERİK OLARAK CEZALANDIRILAMAZ
NOT :
--ÖZGÜ SUÇLARDA ancak özel faillik niteliği taşıyan kişi fail olabillir. Failin kendisinde özel bir vasıf arnan suçlara özgü suç denir bu suça iştirak eden yalnızca azmettiren ya da yardım eden olabilir
-- KARARLAŞTIRILANDAN FARKLI BİR SUÇ İŞLENMESİ eğer suç iştirak iradesinden farklı bir suç ise sadece bu suçu yapanlar sorumlu olur çünkü kişiler hakimiyet ve iştirak bulunması gerekir.
FAİLLİK
suçun kanuni tanımda yer alan suçu gerçekleştiren kişidir. yalnızca gerçek kişiler ,
TEMEL PRENSİP TCK SUÇLARIN KİŞİLERİN TEK BAŞINA İŞLENEBİLMESİ , TEK BAŞINA İŞLENEBİLEN SUÇUN BİRDEN FAZLA KİŞİYLE İŞLENMESİ İŞTİRAK HÜKÜMLERİDİR EĞER KANUN TARAFINDAN FAİL BAKIMINDAN BİR SAYI BELİRTİLMİŞ İSE SUÇ İŞLENMESİ ÇİN BUNA ZORUNLU ŞERİKLİK DENİR ÖR: suç örgütü en az 3 kişi kamu görevi usulsüz ter 4 kişi
1- Doğrudan Faillik=>
kanundaki haksızlığı tek başına gerçekleştiren
2- Müşterek Faillik=>
birliklte suç işleme kararına bağlı suçun icrası üzerinde ortak hakimiyet kurulması halinde söz konusu . ceza sorumluluğunu genişletir. SUÇ ALAN KATKILARI GÖZ ÖNÜNE ALINMAKSIZIN TAMAMI TAMAMLANMIŞ SUÇUN CEZASI İLE CEZALANDIRILIRLAR , EĞERKİ İŞTİRAK İRADESİ OLMASAYDI TESADÜFİ BİR BİRLİKTELİK OLSAYDI VE KURŞUNUN KİMİN SİLAHINDAN ÇIKTIĞI BİLİMESEYDİ ŞÜPHEDEN SANIK YARARLANIR İLKESİ UYARINCA İKİSDİDE KASTEN ÖLDÜRMEYE TEŞEBBÜSTEN CEZALANDIRILIR. (alternatif nedensellik ) A ve B aralarında iştirak iradesi olmamasına rağmen kurşunun kimin silahından çıktığı belirleseydi ve aralarında tesadüfi birliktelik olsaydı bu durumda hangisinin mermisiyle öldürüldüyse kasten öldürmeden diğeri kasten öldürmeye teşebbüsten sorumlu olur . (ama ikinci atanın mermisi hayati bir tehlike yaratmadıysa bu durumda işlenemez suç söz konusu teşebbüs hükümleri dahi uygulanmaz. ÖZGÜ SUÇTA ÖZEL FAİL VASFI YOKSA AZMETTİREN YA DA YARDIM EDEN OLARAK CEZALANDIRILIR .
3-Dolaylı Faillik=>
Bir başkasını araç olarak kaulanan kişidir ARKA PLANDAKİ KİŞİNİN ÖN PLANDAKİ ÜZERİNDE HAKİMİYET KURDUĞUNDAN ÖN PLANDAKİ KENDİ İRADESİYLE HAREKET ETMEZ. burada ön plandakinin iradesi cebir , tehdit , hile , korkutma , aldatma , örgüt lideri hiyeraşisi yanıltma ile SAKATLANIR SADECE arka taraftaki dolaylı fail ceza alır AZMETTİRME İLE ARASINDAKİ FARK ÖN PLANDAKİ FİİLİ YAPANIN ÖZGÜR İRADESİYLE HAREKET EDİP ETMEMESİNE DAYANIR EĞER KENDİ ÖZGÜR İRADESİYLE SUÇ İŞLEME KARARI ALDIYSA ->AZMETTİRME AMA İRADE SAKATSA ->DOLAYLI FAİLLİK
!! KUSUR YETENEĞİ OLMAYAN SUÇ İŞEMEDE KULLANIRSA CEZA ARTAR (1/3-1/2 arttırıır) BURADA (küçük 0-12 , 12-15 algılama yeteneği gelişmemeiş , sagır ve dilsiz ) ÖNEMLİ OLARAK ÜZERİNDE İRADE KURMASINI GEREKTİREN BİR CEBİR TEHDİT OLMASINA GEREK YOK BU ÇOCUĞU YÖNLENDİRMEK BİLE !!DOLAYLI FAİLLİK OLUŞTURUR. FAKAT (15- 18 YAŞ arası için korkutma irade üstünlüük kurulmamış sadece yönlendirmiş ise o zaman azmettirme olur )( Kusur yeteneği olmaması açısından AKIL HASTASI BAKIMINDAN eğer kusuru olmayacak derece de ağır akıl hastasıysa kusur olmadığından faillikten söz edilemez fakat ağır olmayan akıl hastasının arkda birinin cebir tehditle yönlendirmesi araç kullanılması durumunda yönlendiren dolaylı fail olur )
İÇTİMA
SUÇLARIN TOPLANMASIDIR fail ya tek fiille birden fazla suç oluşumuna ya daişlediği fiil içinde birden fazla suç barındırmaktadır.
GERÇEK İÇTİMA = İşlene her bir suçtan ayrı ayrı ceza verilmesidir. !! ÖR: a , b ye karşı hakaret c ye karşı mala zarar verme suçunu işler bu durumda a gerçek içtime ile ayrı ayrı cezalardan cezalndırılırYANİ TOPLAMA ÖZELLİĞİ KALMIYOR
1- BİLEŞİK İÇTİMA
Doğrudan doğruya biri diğerinin unsurunu veya ağarlaştırıcı nedenini oluşturması dolayısıyla tek fiil sayılanlar en temel örneği : Yağma
yağma -> cebir + tehdit + hırsızlık
BİLEŞİK SUÇ :
doğruya suçu nitelikli halini de oluşturabilir 116.m ör konut dokunulmazlığı ihlali cebir veya tehdit kullanılarak veya gece vakti işlenmesi halinde ceza arttırılır. yani ayrıca cebir tehdit ceza verilmez nitelikli halden sadece ceza verilir
bileşik suçlarda FİKRİ İÇTİMA UYGULANMAZ !!! BİLEŞİK SUÇTA İÇTİMA HÜKÜMLERİ UYGULANMAZ !! DENEREK FİKRİ İÇTİMAYA ATIF YAPIYOR YANİ DOĞRU
BİLEŞİK SUÇ HÜKÜMLERİ TAKSİRLİ SUÇLARDA UYGULANABİLİR !!!
ÖR : taksirle adam yaralama olayında = gebe kadının bebeğini düşürdü + yaralama ->bu durumda bileşik suç uygulanabilir
2- FİKRİ İÇTİMA
esasında doğrudan işlenen suçlardan yalnızca en ağırının cezasıyla cezalandırılmak demek !! BİR FİLLE BİRDEN FAZLA FARKLI SUÇ OLUŞUR
KASTEN ÖLDÜRME - KASTEN YARLAMA - YAĞMA - İŞKENCE FİKRİ İÇTİMA HÜKÜMLERİ UYGULANIR !!'!
ÖR: a ve b yan yana durmaktadır. uzak mesafedeki C rüzgarın etkisiyle kurşunun B ye gelebileceğini öngörmesine rağmen öldürme kastyla a ya ateş ediyor fakat kurşun a ya gelmiyor bu durumda
a için kasten öldürme teşebbüs , b için olası kastla yaralama mevcut. --> farklı suçlar fikri içtima olduğundan en ağırı öldürmeye teşebbüs ceza alır
3- ZİNCİRLEME SUÇ
bir suç işleme kararının icrası kapsamında
değişik zamanda aynı kişiye karşı
-aynı suçun aynı kişiye
birden fazla işlenmesi durumunda tek cezaya hükmedilir (1/4 - 3/4kadar arttırılır) DAHA AĞIR VEYA AZ CEZA GEREKTİREN HALLERİNDE AYNI SUÇ SAYILIR
ör:a , b ye karşı suç işleme kararıyla 1.gün hırsızlık 2.günnitelikli hırsızlık 3.gün hırsızlığa teşebbüs ->bunlar aynı suç sayılır hukuki nitelendirme bakımından artık zincirleme suçtur suçlar toplanır a YALNIZCA NİTELİKLİ HIRSIZLIKDAN ARTTIRIM YAPILIR MUHAKKA CEZA ARTRILMALI KESİN HÜKÜM
(burada a , 3. gün yağma suçu işlese zincirleme olmaz aynı suç olması lazım !!!)
MAĞDURU BELLİ OLAMAYAN DURUMLARDA DA ZİNCİRLEME SUÇ UYGULANIR YANİ esasında mağdurun toplum ya da kamu olan suçlar ör: zimmet için de zincirleme hükümlei uygulanır
TAKSİRLİ SUÇLARDA ZİNCİRLEME HÜKÜLERİ UYGULANMAZ ÇÜNKÜ MADDE METNİNDE SUÇ İŞLEME KARARI YANİ KASIT ARANIYOR TAKSİRDE KASIT OLMAZ !!
arttırım yapılırken suç tamamlanmış diğeri teşebbüs aşamasında kalmış ise tamalanana göre artırım yapılır.
NORMALDE LİSANSTA AYRI OLSADA ÖSYM KENAR BAŞLIĞINDAN BİRLİKTE KABUL ETTİĞİ AYNI NEVİDEN FİKRİ İÇTİMAYI İŞLENME YOLLARINDA BİRLİKTE ALIR BU DURUMDA 2 YOLLA ZİNCİRLEME İŞLENİR
1- aynı suçun+ aynı mağdura + farklı zamanda+ birden fazla kez işlenmesi (ceza arttırılır)
2-aynı suç+ tek fille + birden fazla kişiye karşı aynı anda işlenmesi (ceza arttırılır) ör: ağretmen a bütün öğrencilere salak diyerek sınıftaki öğrenci kadar hakaret suçu oluştu budurumdas tek hakaret suçundan ceza arttırılır .
KASTEN ÖLDÜRME - KASTER YARALAMA - YAĞMA VE İŞKENCE DE BU MADDE HÜKÜMLERİ UYGULANMAZ GERÇEK İÇTİMA HÜKÜMLERİ UYGULANIR
ZİNCİRLEME SUÇUN 2. GERÇEKLEŞTİRME ÖR: terör örgütü bomba atar 50 kişi ölüt 50 ayrı kasten öldürmeden kişi ceza alır BURADA !!!
TEŞEBBÜS
ilemesi kastedilen suçun failin elinde olmayan sebeplerle tamamlayamaması icra hareketi ya da neticeli suç ise neticesinin ortay açıkamamsına ilşkindir KABAHATE TEŞEBBÜS CEZALANDIRILMAZ SUÇA TEŞEBBÜS CEZALANDIRILIR YALNIZCA KASTEN SUÇLARDA OLUR TAKSİRLE İŞLENENDE OLMAZ (taksirde fiil işlenemezse zaten suç olmaz )FİİLİN ELVERİŞLİ HAREKETLERLE ORTAYA ÇIKMASI GEREKİR. (Araç sonucu gerçekleştiremeyecek ise ceza sorumlluğu olmaz)
CEZAİ SORUMLULUK İÇİN EN AZINDAN İCRA HAREKETİNE BAŞLANMALI !! İSTİSNAEN HAZIRLIK HAREKETİ
SUÇUN TAMAMLANAMAMASI AÇISINDAN
sırf hareket suçu = > icra hareketleri kısımlara ayrılabiliyor ise teşebbüs mümkündür. ör: tehdit mektupla yapılması ostacının kaybetmesi yani kısımlara bölünebilen bir hareketse olabilir
ör: ab silhını ateşleyevekken polis durdurması
neticeli suç => sadece icra hareketi yetmez aynı zamanda kanundaki neticenin de ortaya çıkması gerekir.
ör: a b yi silahla vurur fakat b hastanede kurtulur.
MEYDANA GELEN ZARAR VE TEHLİKENİN AĞIRLIĞINA GÖRE CEZALANDIRMA YAPILIR . BUNU SONUCU
ağırlaştıtırlmış müebbet yerine 13-20 yıla
müebbet hapis yerine 9-15 yıla
diğer hallerde cezanın 1/4 - 3/4 kaar cezalandırılır.
MÜTEMADİ SUÇLARDA FİİLİN İCRASI TAMAMLANINCAYA KADAR TEŞEBBÜS MÜMKÜNDÜR. (Mütemadi suçta suç tamamlandıktan sonra icra hareketlerine belirli bir süre daha devam edilmesi gerekiyor .) yani suçun tamamlanma anında ceza sorumluluğu hesaplanır.
ELVERİŞLİZLİK
1- MUTLAK ELVERİŞLİLİK => failin kendi şahsından kaynaklanmayan suçun kim olursa olsun gerçekleştirilmesinin el veirşli olmadığı ör: ölmüş kişinin öldürülmeye çalışılması
2- NİSPİ ELVERİŞLİLİK => doğrudan doğruya suçun suçun gerçekleşememesi failin kendisinden kaynaklı hatalarından
teşebbüse elverişli olmayan suçlar =>
*
Taksirle işlenen suçlar
*
netice sebebiyle ağırlaşmış suçlarda kast - kast kombinasyonu dışında teşebbüs mümkün değil !!YANİ 23 deki I ve II aşamalı ilki kasten işlenen ikinic aşama kast ya da taksirle işlenene suçlarda hem I aşamanın hem de II aşamanın kast olması gerekir ör: a b ye elmacık kemiğini kırmak için yumruk atar I kaster yaralama temel suç II ağır netice kemik kırığı faka yumruk atınca elmacık kemiği kırılmaz . eğer kemik kırığına yönelik harkete etmişsse NETİCESİ SEBEBİYLE AĞIRLAŞMIŞ KASTEN YARALAMAYA TEŞEBBÜS SÖZ KONUSU
*
87/4 E Teşebbüs mümkün değil 87/3 kasten yaralama sonucu kemik kırığınataksirle sebebiyet vermişse olmaz ama tam aksi kasten yar. kemik kırığına kasten sebebiyet verilirse nsa teşebbüs olucak
GÖNÜLLÜ VAZGEÇME
KENDİ ELİNDEN KAYNAKLI SEBEP VE ÇABALARIYLA GÖNÜLLÜ OLARAK NETİCENİN GERÇEKLEŞMESİNİ ENGELLERSE GÖNÜLLÜ VAZGEÇME HÜKÜMLERİ UYGULANIR . ör:a b yi silah doğrultur ama daynamayarak silahı indiri BURADA indirdiği ana kadar oluşan fiil ayrı bir suçsa ondan ceza alır ama kasten öldürmeye teşebbüsten cezalandırılmaz
İCRA HAREKETİ TAMAMLANMIŞDA OLABİLR ÖR: a b yi öldürmek için ateş eder fakat daha sonra hastaneye yetiştiri YANİ kasten öldürmeye teşebbüsten ceza almaz fakat neticeyi engellediği ana kadar kasten yaralama fiili işlendiğinden artık kasten yaralamadan ceza alacak . SUÇ TAMAMLANDIKTAN SONRA ARTIK GÖNÜLLÜ VAZGEÇME OLMAZ !!
ÖR:A B yi arac bindirir 5 km gittikten sonra pişman olup salar
BURADA SUÇ TAMAMLANMIŞ ÖZEL DÜZENLENEN ETKİN PİŞMANLIK HÜKMÜ VAR BU DURUMDA ETKİN PİŞMANLIĞI UYGULARIZ
TEŞEBBÜS İLE GÖNÜLLÜ VAZGEÇME UYGULANABİLECEĞİ ZAMAN DİLİMİ AYNIDIR
KASTEN İŞLENEN SUÇLARDA GÖNÜLLÜ VAZGEÇME MÜMKÜNDÜR