Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

CHUYỂN HÓA - Coggle Diagram

- - - - Tại dạ dày
        
        Enzyme pepsin cắt protein thành chuỗi nhỏ
      - Tại ruột non
        
        Trypsin, chymotrypsin (tụy) tiếp tục phân cắt
      - Hấp thu
        
        Chủ yếu ở tá tràng, hỗng tràng → được hấp thu dưới dạng:
        
        ➤ Acid amin
        ➤ Di/tripeptide
      - → ➤ Vào máu tới gan qua tĩnh mạch cửa
    - - Sau khi hấp thu, acid amin được:
        
        Dùng để tổng hợp protein cấu trúc: cơ, da, tóc, huyết tương (albumin, globulin…)
        
        Tạo enzyme, hormone (insulin, GH…)
        
        Synthes hóa kháng thể (globulin miễn dịch).
      - Diễn ra tại: trong TẾ BÀO (ribosome) → theo chỉ dẫn gen (mRNA)
    - - Khi cần năng lượng (đói, stress), hoặc lượng acid amin dư
      - Khử amin
        
        Loại nhóm NH₂ → sinh NH₃ (amoniac)
        
        Sau khi khử amin
        
        Carbon còn lại được dùng để:
        
        Tạo glucose (acid amin sinh đường)
        
        Tạo thể ceton (acid amin sinh ceton)
        
        Tham gia chu trình Krebs → TẠO ATP
      - Chuyển amin
        
        Chuyển nhóm amin sang acid khác để tạo acid amin khác
      - Ure hóa
        
        NH₃ độc → gan chuyển thành ure → thải qua thận
    - - Không có kho dự trữ protein → khi cần, cơ bắp sẽ bị phân hủy
  - - - Kích thích tổng hợp protein
      - là HORMONE ĐỒNG HÓA mạnh nhất đối với protein
      - Tăng phiên mã/phiên dịch tổng hợp protein
    - - Tăng tổng hợp protein
      - Tăng hấp thu acid amin, tăng dịch mã tại ribosome
      - Đóng vai trò đặc biệt trong giai đoạn dậy thì, hồi phục mô cơ
    - - Tăng tổng hợp protein cơ bắp
        
        Hạn chế dị hóa → tăng khối cơ
    - - Bảo vệ protein qua nhiều con đường gián tiếp
    - - Tăng dị hóa protein (mạnh)
      - Tăng khử amin
      - Tăng tiêu hao năng lượng và khối cơ (nếu dư thừa)
- - - - Triglycerid (TG)
        
        Dự trữ năng lượng
      - Phospholipid
        
        Thành phần màng tế bào
      - Cholesterol
        
        Tổng hợp hormone, acid mật
      - Acid béo
        
        Chuyển hóa thành ATP
  - - - Xảy ra ở ruột non
      - Chất béo → acid béo + monoglycerid (nhờ muối mật và lipase tụy)
        
        Acid béo + monoglycerid → hấp thu vào tế bào ruột → tái hợp thành triglycerid → đóng gói vào chylomicron → vào bạch huyết → về máu
    - - Cơ thể dư glucose (sau ăn), glucose → pyruvate → acetyl-CoA → Tổng hợp acid béo
      - Acid béo kết hợp Glycerol → Trở thành triglycerid dự trữ tại mô mỡ và gan
    - - Xảy ra khi đói, stress, hoặc tăng nhu cầu năng lượng
      - Các enzyme (như hormone-sensitive lipase) phá vỡ triglycerid
        
        → Tạo acid béo tự do (FFA) và glycerol
        
        → Acid béo → Beta-oxid hóa → Acetyl-CoA → Krebs → ATP
    - - Ở ty thể gan, cơ
      - Acid béo dài phân giải tuần tự mỗi lần 2 carbon → Acetyl-CoA
    - - Khi đói lâu
      - Acetyl-CoA dư → Tạo thể ceton
      - Cung cấp năng lượng cho tim, não, cơ thay thế glucose
    - - Tự tổng hợp tại gan (chủ yếu)
        
        Cấu tạo màng, tiền chất hormone steroid, tạo acid mật
      - Từ thức ăn (động vật)
        
        Tăng cholesterol máu nếu quá mức
      - Cholesterol được vận chuyển qua máu dưới dạng lipoprotein
- - - - ở bào tương
      - Glucose (6C) → 2 pyruvate (3C)
      - Sinh ra
        
        2 ATP (net gain)
        
        2 NADH
      - Xảy ra cả khi có hoặc không O₂
      - 👉 Là bước đầu tiên, bắt buộc để tạo năng lượng từ glucose.
    - - ở ti thể
      - Pyruvate → Acetyl-CoA → vào chu trình Krebs
      - Sinh ra
        
        NADH
        
        FADH₂
      - Hệ truyền electron → tạo tổng cộng ~36–38 ATP từ 1 glucose
      - ✅ Đây là bước sinh năng lượng chính (chỉ xảy ra khi có O₂)
    - - Khi glucose thừa, insulin được tiết ra → kích thích:
        
        Gan và cơ tích lũy glycogen để dự trữ
    - - Khi đường huyết ↓ hoặc cần năng lượng cấp:
        
        Glucagon (gan) và epinephrine (cơ) → hoạt hóa phóng thích glucose từ glycogen
    - - Khi đói kéo dài hoặc tăng nhu cầu glucose:
        
        Gan (chủ yếu), thận → tổng hợp glucose từ:
        
        Acid amin (alanin)
        
        Acid lactic
        
        Glycerol
    - - Không tạo nhiều ATP
      - Tạo
        
        Ribose-5-phosphate (nguyên liệu ADN, ARN)
        
        NADPH (chất khử trong tổng hợp acid béo, bảo vệ chống oxy hóa)