Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
LE 4: Gemoed en ander versteurings - Coggle Diagram
LE 4: Gemoed en ander versteurings
Depressiewe Versteurings
Major depressie
: Intense hartseer, energieverlies, selfmoordgedagtes. Duur: 2 weke - 2 jaar
Distimie
: Chroniese, ligter simptome. Duur: 2+ jaar
Dubbel depressie
: Kombinasie van major depressie + distimie. Duur: wisselend
Postpartum depressie:
Depressie na geboorte (1 uit 8 vroue). Duur: Maande- jare
Seisonale depressie:
Verband met seisoenale veranderinge (bv. winter). Duur: Herhalend
Belangrike simptome:
Psigotiese kenmerke
: hallusinasies/delusies
Katatonie
: bewegingsversteurings
A-tipiese simptome:
oormatige slaap
Bipolêre Versteurings
Bipolêr 1
: Manies + depressie: Risiko's: Hoë selfmoordrisiko
Bipolêr 2
: Hipomanies + depressie: Risiko's: Minder intens, maar chronies
Siklotimie
: Ligte manies + ligte depressie. Risiko's: Langduring, minder ernstig
Kenmerke van Manie:
Oormatige energie
Roekelose gedrag bv.geldmors
Slaapverlies
Oorsake van Gemoedsversteurings
Biologies:
Lae serotonin/dopamienvlakke.
Familiegeskiedenis
Psigologies:
Negatiewe denkpatrone
Trauma (veral in kinderjare)
Sosiaal:
Stres (verlies van werk/verhoudings)
Sosiale isolasie
Behandeling
Medikasie
: SSRIS (bv.Prozac), stemmingsstabliliseerders (bv.Lithium). Doelwit: Herstel neurochemiese balans
Kognitiewe Terapie
: Identifiseer en verander negatiewe denke. Doelwit: Verbeter coping vaardighede
Elektrokonvulsiewe Terapie (ECT):
Gebruik by ernstige/reistente gevalle. Doelwit: Vinnige verligting van simptome
Selfmoord risikofaktore en hantering
Risikofaktore:
Psigiatriese toestande (depressie, bipolêr)
Vorige pogings
Sosiale isolasie
Voorkoming:
Vroeë identifisering:
Let op waarskuwingstekens (bv.selfmoordpraat)
Ondersteuning
: Bied bystand sonder oordeel
Krisisintervensie
: Noodgevalkontakte (bv. selfmoordhulplyne)
BELANGRIK
:
Selfmoord is nie 'n oplossing nie - dit laat agterblyers met onbeantwoorde vrae en hartseer
Media-verantwoordelikheid: Vermy romantiserende verslaggewing