Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

CHƯƠNG 5: KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VÀ CÁC QUAN HỆ…

- - - - Kinh tế thị trường định hướng XHCN là nền kinh tế vận hành theo các quy luật khách quan của thị trường đồng thời góp phần hướng tới từng bước xác lập một xã hội mà ở đó dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; có sự điều tiết của nhà nước Việt Nam do Đảng Cộng sản lãnh đạ.
    - - Là một mô hình kinh tế thị trường của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa
      - Vừa có tính phổ biến, tính đặc thù
      - Nhà nước đóng vai trò định hướng, xây dựng và hoàn thiện thể chế kinh tế
    - - Vận hành đầy đủ và đồng bộ theo các quy luật thị trường
      - Có nhiều hình thức sở hữu
      - Chủ thể thị trường có tính độc lập
      - Các chủ thể thị trường có địa vị bình đẳng về mặt pháp lý trong các giao dịch, kinh doanh, được bảo hộ bởi hệ thống pháp luật đồng bộ
      - Thị trường giữ vai trò quyết định phân bổ các nguồn lực xã hội
      - Giá cả hàng hóa, dịch vụ hình thành tự do trên thị trường
      - Là nền kinh tế mở
      - Chinh phủ quản lý vĩ mô nền kinh tê nhằm khắc phục những khuyết tật của thị trường
    - - Là nền kinh tế thị trường mà trong đó việc xác lập thể chế về sở hữu, phân phối, quản trị kinh doanh của các chủ thể bình đằng trước pháp luật
      - Thực hiện phân phối công bằng chủ yếu theo kết quả lao động, hiệu quả kinh tế, mức đóng góp vốn cùng các nguồn lực khác và thông qua phúc lợi xã hội
      - Là nền kinh tế thị trường cần sự phát huy trí tuệ, nguồn lực của toàn bộ hệ thống các tổ chức chính trị xã hội và tất cả nhân dân cùng tham gia phát triển
  - - - Hướng tới phát triển lực lượng sản xuất, xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội; nâng cao đời sống nhân dân, thực hiện “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.
    - - Quan hệ sở hữu
        
        Sở hữu nhà nước
        
        Sở hữu tập thể
        
        Sở hữu tư nhân
      - Thành phần kinh tế
        
        Kinh tế nhà nước
        
        Được tổ chức dưới các hình thức doanh nghiệp nhà nước, tổng công ty nhà nước.
        
        Là thành phần KT dựa trên hình thức sở hữu toàn dân về TLSX, do nhà nước CHXHCN Việt Nam đại diện, thống nhất quản lý
        
        Nắm những ngành SX then chốt, giữ vai trò chủ đạo, đẩy nhanh tăng trưởng KT và các vấn đề xã hội.
        
        Mở đường, hướng dẫn, hỗ trợ các thành phần kinh tế khác phát triển.
        
        Tiên phong trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. :red_flag:
        
        Đóng góp tích cực vào việc bảo đảm an sinh xã hội :red_flag:
        
        Kinh tế tập thể
        
        Gồm những đơn vị kinh tế do người lao động tự nguyện góp vốn, sức lao động và các nguồn lực khác vào sản xuất kinh doanh.
        
        Dân chủ, bình đẳng, cùng có lợi. :red_flag:
        
        Là thành phần kinh tế dựa trên hình thức sở hữu tập thể về tư liệu sản xuất.
        
        Hình thức tổ chức: hợp tác xã, tập đoàn sản xuất trong nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, tín dụng, mua bán, dịch vụ...
        
        Kinh tế tư nhân
        
        Dựa trên sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất
        
        Kinh tế cá thể: Nguồn thu nhập hoàn toàn dựa vào lao động và vốn của bản thân, gia đình
        
        Kinh tế tiểu chủ: Nguồn thu nhập vẫn chủ yếu dựa vào lao động, vốn của bản thân và gia đình nhưng có thuê thêm người lao động
        
        Kinh tế TB tư nhân: Là thành phần KT dựa trên chế độ sở hữu tư nhân tư bản về tư liệu SX và bóc lột lao động làm thuê
        
        Có đóng góp lớn trong việc huy động các nguồn lực xã hội cho đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh.
        
        Tạo việc làm, cải thiện đời sống nhân dân
        
        Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài
        
        Dựa trên sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa và sở hữu hỗn hợp về tư liệu sản xuất
        
        Dn có 100% vốn nước ngoài
        
        Một thành viên
        
        Nhiều thành viên
        
        Doanh nghiệp liên doanh với nước ngoài
        
        Với doanh nghiệp nhà nước
        
        Với doanh nghiệp với tư nhân
        
        Bình đẳng, hợp tác, cạnh tranh cùng phát triển theo pháp luật
        :red_flag:
      - Quan hệ quản lý nền kinh tế
        
        Thông qua cương lĩnh, đường lối, chủ trương, quyết sách lớn
        
        Thông qua pháp luật, chiến lược, kế hoạch, quy hoạch
      - Quan hệ phân phối
        
        Theo lao động
        
        Theo góp vốn
        
        Theo phúc lợi xã hội
      - Quan hệ giữa phát triển kinh tế và cân bằng xã hội
        
        Gắn tăng trưởng kinh tế với công bằng xã hội
        
        Phát triển kinh tế đi đôi với phát triển văn hóa– xã hội
        
        Thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội ngay trong từng chính sách, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch và từng giai đoạn phát triển của kinh tế thị trường.
- - - - Thể chế hóa đầy đủ quyền tài sản của nhà nước, tổ chức và cá nhân
      - Tiếp tục hoàn thiện pháp luật về đất đai
      - Hoàn thiện pháp luật về quản lý, khai thác, sử dụng tài nguyên thiên nhiên
      - Hoàn thiện pháp luật về đầu tư vốn nhà nước, tài sản công
      - Hoàn thiện thể chế về quyền sở hữu trí tuệ
      - Hoàn thiện khung pháp luật về hợp đồng và giải quyết tranh chấp dân sự theo hướng thống nhất, đồng bộ
    - - Thực hiện nhất quán về mặt bằng pháp lý và điều kiện kinh doanh
      - Hoàn thiện pháp luật về đầu tư, kinh doanh
      - Hoàn thiện thể chế về cạnh tranh, sự chồng chéo các quy định về điều kiện kinh doanh
      - Rà soát, hoàn thiện pháp luật về đấu thầu, đầu tư công
      - Hoàn thiện thể chế về các mô hình sản xuất kinh doanh
      - Tiếp tục hoàn thiện thể chế về thúc đẩy các thành phần kinh tế, các khu vực kinh tế
    - - Hoàn thiện khung khổ pháp lý về bảo vệ môi trường, phòng, chống thiên tai, thảm họa, ứng phó với biến đổi khí hậu
      - Xây dựng thể chế liên kết vùng, hoàn thiện quy hoạch phát triển kinh tế vùng trên cơ sở phát huy lợi thế so sánh của từng địa phương
      - Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, y tế, văn hóa
      - Hoàn thiện thể chế kết hợp phát triển kinh tế với bảo đảm quốc phòng - an ninh
      - Kết hợp chặt chẽ phát triển kinh tế nhanh và bền vững với phát triển xã hội bền vững, thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội
    - - Tiếp tục rà soát, bổ sung, điều chỉnh hệ thống pháp luật và các thể chế liên quan đáp ứng yêu cầu thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam.
      - Thực hiện nhất quán chủ trương đa phương hóa, đa dạng hóa trong hợp tác kinh tế quốc tế, không để bị lệ thuộc vào một số ít thị trường.
    - - Thực hiện một số nhiệm vụ
        
        Đổi mới nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng
        
        Nâng cao năng lực xây dựng và thực hiện thể chế kinh tế thị trường
        
        Phát huy vai trò làm chủ của nhân dân
    - - Hoàn thiện thể chế để phát triển đồng bộ các yếu tố thị trường
      - Hoàn thiện thể chế để phát triển đồng bộ, vận hành thông suốt các loại thị trường
  - - - Là hệ thống đường lối, chủ trương, chiến lược, luật pháp, chính sách quy định xác lập cơ chế vận hành, điều chỉnh chức năng, hoạt động, mục tiêu, phương thức hoạt động các quan hệ lợi ích của các tổ chức, các chủ thể kinh tế.
    - - Xác lập đồng bộ các yếu tố thị trường, phát triển các loại thị trường hiện đại, góp phần thúc đẩy "dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh".
    - - Các bộ quy tắc, chế định, luật pháp
      - Các chủ thể tham gia kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
        
        Nhà nước
        
        Doanh nghiệp, các chủ thể hoạt động sản xuất kinh doanh-
        
        Các tổ chức xã hội
      - Các cơ chế vận hành kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
        
        Cơ chế cạnh tranh của thị trường
        
        Cơ chế phân cấp
        
        Cơ chê phối hợp
        
        Cơ chế tham gia
        
        Cơ chế theo dõi, đánh giá
- - - - Tạo môi trường thuận lợi cho các hoạt động kinh tế phát triển ổn định, bền vững.
      - Điều hòa, phân phối và định hướng lợi ích một cách hài hòa, hợp lý giữa các cá nhân, doanh nghiệp và xã hội.
      - Ngăn chặn các quan hệ lợi ích tiêu cực, bảo vệ lợi ích hợp pháp và chính đáng.
      - Giải quyết các mâu thuẫn phát sinh một cách kịp thời và công bằng, đảm bảo ổn định xã hội và niềm tin vào thể chế.
- - - - Lợi ích là sự thỏa mãn nhu cầu về vật chất và tinh thần của con người mà sự thỏa mãn nhu cầu này phải được nhận thức và đặt trong mối quan hệ xã hội tương ứng với trình độ phát triển nhất định của nền sản xuất xã hội đó.
    - - Lợi ích kinh tế là lợi ích vật chất mà chủ thể thu được khi tham gia các hoạt động kinh tế
  - - - Là sự thiết lập những tương tác giữa con người với con người, giữa các cộng đồng người, giữa các tổ chức kinh tế, giữa các bộ phận hợp thành nền kinh tế, giữa con người với tổ chức kinh tế, giữa quốc gia với phần còn lại của thể giới nhằm mục tiêu xác lập các lợi ích kinh tế trong mối liên hệ với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất và kiến trúc thượng tầng tương ứng của một giai đoạn phát triển xã hội nhất định.
    - - Sự thống nhất
        
        Lợi ích của chủ thể này được thực hiện là cơ sở cho sự thực hiện lợi ích của chủ thể còn lại.
        
        Hành động vì một mục tiêu chung thì lợi ích kinh tế của các chủ thể sẽ thống nhất.
      - Sự mâu thuẫn
        
        Các chủ thể thực hiện lợi ích theo các phương thức khác nhau sẽ dẫn đến mâu thuẫn.
        
        Phân phối kết quả sản xuất theo các mục tiêu lợi ích khác nhau cũng sẽ dẫn đến sự mâu thuẫn
  - - - càng cao → quan hệ lợi ích dễ thống nhất
        → PHÁT TRIỂN LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT LÀ NHIỆM VỤ HÀNG ĐẦU :red_flag:
    - - Quan hệ sở hữu tư liệu sản xuất quyết định vị trí, vai trò của các chủ thể trong nền sản xuất. Đồng thời quyết định khối lượng lợi ích kinh tế mà họ nhận được khi tham gia các quan hệ kinh tế
    - - Chính sách phân phối thu nhập của nhà nước làm thay đổi mức thu nhập và tương quan thu nhập của các chủ thể, khiến lợi ích kinh tế cũng thay đổi theo (bao gồm phân phối theo lao động, phân phối theo vốn, phúc lợi xã hội)
    - - Tăng lợi ích nhưng cũng gây cạnh tranh, ô nhiễm đối với nhà sản xuất nội địa địa.
  - - - Thuận lợi
        
        Doanh nghiệp kinh doanh thuận lợi, mở rộng quy mô sản xuất tạo thêm việc làm thu nhiều lợi nhuận. Người lao động nỗ lực vì sự phát triển của doanh nghiệp sẽ được nâng thu nhập.
      - Mâu thuẫn
        
        Để tối đa hóa lợi nhuận, doanh nghiệp tìm cách cắt giảm chi phí sản xuất, trong đó có chi phí cho người lao động dẫn đến mâu thuẫn nảy sinh → Ảnh hưởng đến sự ổn định của xã hội.
    - - Vừa là đối tác vừa là đối thủ của nhau → thống nhất và mâu thuẫn về lợi ích kinh tế giữa những người sử dụng lao động.
    - - Cạnh tranh bán sức lao động → giảm lương, sa thải → thống nhất với nhau để thực hiện yêu sách của mình đối với chủ doanh nghiệp → thống nhất với nhau để thực hiện yêu sách của mình đối với chủ doanh nghiệp.
    - - Lợi ích xã hội định hướng lợi ích cá nhân và các hoạt động thực hiện lợi ích cá nhân
      - Lợi ích nhóm phù hợp với lợi ích quốc gia → được tôn trọng, bảo vệ và tạo điều kiện
  - - - Hài hòa lợi ích là tăng phần thống nhất, hạn chế mâu thuẫn, tránh xung đột → thúc đẩy phát triển phương thức thực hiện.
    - - Tạo môi trường thuận lợi cho các hoạt động tìm kiếm lợi ích của các chủ thể kinh tế
        
        Các hoạt động kinh tế bao giờ cũng cũng diễn ra trong một môi trường nhất định. Tạo lập môi trường thuận lợi cho các hoạt động kinh tế trước hết là giữ vững ổn định về chính trị.
        
        Thuận lợi cho các hoạt động kinh tế đòi hỏi phải xây dựng được môi trường pháp luật thông thoáng, bảo vệ được lợi ích chính đáng của các chủ thể kinh tế trong và ngoài nước, đặc biệt là lợi ích của đất nước.
        
        Tạo lập môi trường thuận lợi cho các hoạt động kinh tế tất yếu phải đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng của nền kinh tế.
        
        Tạo lập môi trường thuận lợi cho các hoạt động kinh tế còn là tạo lập môi trường văn hóa phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế thị trường.
    - - Do mâu thuẫn lợi ích kinh tế giữa các chủ thể và tác động của quy luật thị trường, sự phân hóa về thu nhập giữa các tầng lớp dân cư làm cho lợi ích kinh tế của một bộ phận dân cư được thực hiện rất khó khăn, hạn chế.
      - Vì vậy, nhà nước cần có các chính sách, trước hết là chính sách phân phối thu nhập nhằm bảo đảm hài hòa các lợi ích kinh tế. Phát triển mạnh mẽ lực lượng sản xuất, phát triển khoa học - công nghệ để nâng cao thu nhập cho các chủ thể kinh tế. Đó chính là những điều kiện vật chất để thực hiện ngày càng đầy đủ sự công bằng xã hội trong phân phối.
    - - Lợi ích kinh tế là kết quả trực tiếp của phân phối thu nhập. Phân phối công bằng, hợp lý góp phần quan trọng đảm bảo hai hòa các lợi ích kinh tế.
      - Thực hiện tốt hoạt động này không chỉ nhằm khắc phục các bất cập, thực hiện công bằng xã hội, màquan trọng hơn là ngăn chặn các hình thức thu nhập bất hợp pháp.
      - Việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả của hoạt động thanh tra, kiểm tra và xử lý vi, phạm là đặc biệt cần thiết.
      - Nhà nước phải tích cực, chủ động thực hiện công bằng phân phối thu nhập
        
        Kịp thời giải quyết những mâu thuẫn trong quan hệ lợi ích kinh tế.
        
        Nâng cao vai trò của nhà nước trong công tác hòa giải