Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
VĂN XUÔI, TUYỆN THƠ NÔM, TIỂU THUYẾT, KÍ, TRUYỆN TRUYỀN KÌ, TRUYỆN NGẮN -…
VĂN XUÔI
Truyện thơ Nôm
Tiểu thuyết
Truyện ngắn
Truyện truyền kì
Kí
TUYỆN THƠ NÔM
Phân loại
Truyện Nôm bình dân
Do dân gian sáng tác, truyền miệng, ngôn ngữ mộc mạc, dễ hiểu.
Truyện Nôm bác học
Do trí thức sáng tác, mang yếu tố văn chương bác học, chú trọng nghệ thuật.
Đặc trưng
Nội dung
Phạm vi hiện thực được phản ánh rộng
Đề tài trung tâm là cuộc sống, số phận con người, đặc biệt người phụ nữ
Cảm hứng chủ đạo: ngợi ca tình yêu tự do, khẳng định cuộc đấu tranh bảo vệ hạnh phúc của con người
Nghệ thuật
Truyện Nôm bác học
Ngôn ngữ kể và tả đến độ trong sáng, tinh tế, gợi cảm
Xây dựng theo khuôn mẫu sẵn có, có ự chuyển biến đời sống tâm lí
Thơ lục bát được vận dụng đa dạng
Truyện Nôm bình dân
Nhân vật: đời sống nội tâm ít được quan tâm
Ngôn ngữ miêu tả ít được quan tâm, chủ yếu là ngôn ngữ kể: đơn giản, thô sơ
Khái niệm
Truyện thơ Nôm là thể loại tự sự bằng thơ, có cốt truyện hoàn chỉnh và nhân vật với cuộc đời, số phận riêng, được viết bằng chữ Nôm và thể thơ lục bát là chủ yếu
TIỂU THUYẾT
Đặc trưng
Nội dung
Đậm chất văn xuôi
Đậm chất văn xuôi, tái hiện lại cuộc sống với những chi tiết giống như thật, không tô vẽ, không lãng mạn hóa
Nhân vật
Nhân vật trong tiểu thuyết là "con người nếm trải" - tức là con người cảm nhận, tư duy, chịu khổ đâu, các dằn vặt của đời
Miêu tả cuộc sống hiện đại
Miêu tả cuộc sống hiện tại, khoảng cách giữa người kể và nhân vật, giữa người trần thuật và nội dung trần thuật đã được rút ngắn lại
Phạm vi hiện thực
Được phản ánh vô cùng rộng lớn, trải dài trên cả không gian và thời gian.
Nghệ thuật
Nhân vật
Đa dạng, có chiều sâu tâm lý
Thay đổi/tiến hóa suốt hành trình
Đại diện cho tư tưởng, tầng lớp xã hội
Cốt truyện
Chuỗi sự kiện logic, có xung đột, cao trào, kết
Thường đan xen nhiều tuyến (chính – phụ)
Tạo nhịp hồi hộp, dẫn dắt độc giả
Dung lượng lớn
Tác phẩm dài, nhiều chương
Bao quát không gian & thời gian rộng
Dễ lồng ghép nhiều tuyến nhân vật, đề tài, sự kiện
Kết cấu
Phân chương, hồi; điểm nhìn linh hoạt (ngôi kể, dòng ý thức…)
Sắp xếp thời gian: tuyến tính, xen ngược, ghép song song…
Thủ pháp ngắt – nối để nhấn nhá chủ đề
Khái niệm
Là thể loại văn học cỡ lớn, thuộc phương thức tự sự
Phân loại
Tiểu thuyết hiệp sĩ, tiểu thuyết dụ đăng, tiểu thuyết kinh dị, tiểu thuyết trinh thám, tiểu thuyết lịch sử, tiểu thuyết giáo dục, tiểu thuyết tâm lí, tiểu thuyết tự truyện,...
KÍ
Phân loại
Nhật kí, hồi kí
Ghi chép sự kiện theo ngày tháng (nhật ký) hoặc hồi tưởng quá khứ
Bút kí
Ghi chép kết hợp cảm xúc, suy nghĩ cá nhân về sự việc.
Phóng sự
Ghi chép, điều tra thực tế, phản ánh đời sống một cách sinh động, có tính báo chí.
Tùy bút
Tự do, thiên về cảm xúc và quan sát cá nhân, không ràng buộc cấu trúc.
Kí sự
Ghi chép sự việc có thật, diễn ra theo trình tự thời gian.
Du kí
Ghi lại trải nghiệm khi đi xa, miêu tả cảnh vật, con người, văn hóa vùng đất.
Tản văn
Văn xuôi ngắn, thiên về cảm xúc, chiêm nghiệm cá nhân, giàu chất văn học.
Đặc trưng
Can dự trực tiếp của nghệ thuật vào đời sống xã hội
Thông tin về sự thực của các giá trị nhân sinh (phản ánh hiện thực một cách chân thực nhất)
Xóa bỏ tối đa khoảng cách giữa thời gian sự kiện và thời gian trần thuật
Kết hợp linh hoạt các phương thức tự sự, trữ tình, nghị luận với những thao tác tư duy khoa học
Khái niệm
Là một thể loại văn học thuộc phương thức tự sự, chủ yếu ghi chép lại những sự thật diễn ra trong đời sống.
TRUYỆN TRUYỀN KÌ
Đặc trưng
Giáo huấn đạo đức
Gắn liền với hư cấu
Cốt truyện li ki, biên áo
Nhân vật: Phong phú, con người đời thường
Hình thức lời văn: kết hợp văn xuôi + thơ
Yếu tố kì ào
Định nghĩa
Là loại hình truyện ngắn trung đại có nguồn gốc từ Trung Quốc, dùng yếu tố kì làm phương thức phản ánh đời sống, tạo nên thế giới nghệ thuật đặc thù với sự kết hợp yếu tố kì ảo và hiện thực
Biều hiện
Đa dạng: chi tiết, motip, nhân vật, tình huống, không gian, thời gian,...
Vai trò
Phản ánh văn hóa tâm linh của người Việt
Là phương tiện để nhà văn phản ánh hiện thực khuất lấp của xã hội
Là công cụ để nhà văn gửi gắm những ước mơ, khao khát của mình
Là phương thức "lạ hóa" hiện thực
Khái niệm
Là loại hình truyện ngắn trung đại có nguồn gốc từ Trung Quốc, dùng yếu tố kì làm phương thức phản ánh đời sống, tạo nên thế giới nghệ thuật đặc thù với sự kết hợp yếu tố kì ảo và hiện thực
TRUYỆN NGẮN
Đặc trưng
Dung lượng
Nhỏ, ngắn gọn
Đề tài
Là phạm vi đời sống được phản ánh, thể hiện trực tiếp trong tác phẩn
Phong phú, đa dạng, có tính chất thời sự
Cốt truyện
Một hệ thống cụ thể những sự kiện, biến cố, hành động trong tác phẩm, thể hiện mối quan hệ qua lại giữa các tính cách trong một hoàn cảnh xã hội nhất định nhằm thể hiện chủ đề tư tưởng của tác phẩm
Truyện ngắn ít các sự kiện, ít biến cố
Tình tiết trong thường được lựa chọn rất kỹ, chỉ ghi lại những tình huống nào tiêu biểu nhất, đủ sức cho người đọc hình dung cả quá trình sống của nhân vật
Nghệ thuật trần thuật
Tình huống truyện
Khái niệm
Là sự kiện, là hoàn cảnh, tình thế đặc biệt của câu chuyện chứa đựng những mâu thuẫn, những điều "bất thường” éo le, nghịch lý của đời sống, giúp nhân vật bộc lộ tâm lí, tính cách, thể hiện tư tưởng chủ đề của nhà văn
Phân loại
Tình huống tâm lí
Tình huống hành động
Tình huống nhận thức
Điểm nhìn trần thuật
Là vị trí, chỗ đứng để người kể chuyện xem xét, miêu tả, đánh giá sự vật, hiện tượng trong tác phẩm
Nhân vật
Là phương tiện giúp nhà văn khắc họa hiện thực, tư tưởng triết lí
Được chú trọng khắc họa nội tâm
Chi tiết nghệ thuật
Vai trò
Thúc đẩy sự phát triển của cốt truyện
Giúp nhân vật bộc lộ tâm trạng, tính cách, hoàn cảnh
Giúp nhà văn thể hiện tư tưởng, triết lí
Tăng giá trị thẩm mĩ cho tác phẩm
Khái niệm
Chi tiết nghệ thuật là các tiểu tiết của tác phẩm mang sức chứa lớn về cảm xúc và tư tưởng
Kết cấu
Linh hoạt
Phân loại
Kết cấu vòng tròn (đầu cuối tương ứng)
Kết cấu theo trục thời gian
Kết cấu tâm lý
Kết cấu đồng hiện
Kết cấu trùng phức (kết cấu truyện lồng trong truyện)
Kết cấu mở (kết thúc mở)
Khái niệm
Là hình thức tự sự cỡ nhỏ, nội dung thể loại truyện ngắn bao gồm hầu hết các phương diện của đời sống: đời tư, thế sự, sử thi... nhưng cái độc đáo của nó là ngắn