Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

VĂN MINH CHĂM PA, VĂN MINH PHÙ NAM - Coggle Diagram

- - - - Văn minh Chăp-pa hình thành trên vùng duyên hải và một phần cao nguyên miền Trung Việt Nam ngày nay, có địa hình đan xen khu vực cao nguyên với đồng bằng nhỏ hẹp.
      - Những cánh đồng màu mỡ ven sông Thu Bồn tạo điều kiện thuận lợi cho sự định cư và canh tác nông nghiệp của cư dân. Với đường bờ biển dài, Vương quốc Chăm-pa sớm trở thành nơi tiếp nhận nhiều luống di cư, tiếp xúc và giao lưu văn hóa từ bên ngoài, đặc biệt là ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ.
    - - Cư dân bản địa định sống lâu đời ở vùng duyên hải và một phần cao nguyên miền Trung là những người nói tiếng Môn cổ. Bên cạnh đó còn có sự xuất hiện của bộ phận cư dân nói tiếng Mã Lai – Đa Đảo. Những nhóm cư dân này cộng cư với nhau và là chủ nhân đầu tiên của văn minh Chăm-pa.
      - Xã hội Chăm-pa cổ đại gồm nhiều tầng lớp khác nhau như tăng lữ, quý tộc, thợ thủ công, dân nghèo,.. Sự khác biệt giữa các tầng lớp trong xã hội không chỉ ở uy quyền mà còn thể hiện rõ qua nhà cửa, trang phục, điều kiện sinh hoạt. Trong đó, bộ phận tăng lữ, quý tộc nắm quyền chính trị, chi phối đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa.
  - - - Cư dân Chăm-pa chủ yếu sinh sống trong các làng xóm, duy trì quan hệ cộng đồng và thân tộc. Từng gia đình trong làng nhận ruộng đất cày cấy và thực hiện nghĩa vụ thuế khóa, lao dịch với nhà nước.
      - Nhà nước Chăm-pa ra đời vào khoảng thế kỉ II, được tổ chức theo thể chế quân chủ chuyên thế. Đứng đầu là vua, giúp việc cho vua là quan lại ở trung ương và địa phương. Cả nước chia thành nhiều châu, huyện, làng.
    - - Hoạt động kinh tế của cư dân Chăm-pa khá đa dạng. Nông nghiệp có trồng lúa nước, chăn nuôi gia súc, đánh cá. Thủ công nghiệp tiêu biểu với nghề dệt, làm gốm, sản xuất gạch,... Cư dân Chăm-pa trao đổi hàng hóa với một số quốc gia hải đảo.
      - Gạo nếp, gạo tẻ là nguồn lương thực chính của cư dân Chăn-pa, ngoài ra còn có các loại kê, đậu,.. Nguồn hải sản đa dạng các loại cá, tôm, ốc,..
      - Trang phục của người dân đơn giản: nam, nữ thường quấn ngang tấm vải từ lưng trở xuống, tai đeo trang sức.
      - Vua thường ở trong lầu cao, dân thường ở nhà sàn dựng bằng gỗ.
      - Thuyền đi biển phổ biến là loại hai đầu nhọn, có cánh buồm, phần đầu lái và mũi thuyền đều uốn cong.
      - Kĩ thuật làm đồ gốm và xây dựng đền tháp của cư dân Chăm-pa rất phát triển. Sản phẩm từ nghề gốm đa dạng như tượng phù điêu trang trí kiến trúc đền tháp, gốm tráng men, gốm gia dụng,..
    - - Chữ viết Chăm ra đời trên cơ sở tiếp thu chử Phạn và dần được sử dụng phổ biến trên các văn bia.
      - Văn học dân gian như huyền thoại, truyền thuyết, sử thi,.. và văn học viết cùng song hành tồn tại.
      - Chịu ảnh hưởng của tôn giáo Ấn Độ, cư dân Chăm-pa sùng bái các vị thần Hin-đu giáo như thần Bra-ma, Vít-xnu, Si-va. Phật giáo cũng được truyền bá rộng rãi trong các tầng lớp xã hội.
      - Âm nhạc và ca múa đặc biệt phát triển với các loại nhạc cụ như đàn cầm, trống, kèn,.. cùng nhiều kiểu múa đặc biệt là điệu múa Áp-sa-ra trong cung đình, ở đền miếu, trong những dịp lễ, hội.
      - Tư duy thẩm mĩ và sự sáng tạo của cư dân Chăm-pa thể hiện rõ qua các công trình kiến trúc, điêu khắc, chế tác đồ trang sức,..
- - - - Văn minh Phù Nam hình thành trên lưu vực châu Thổ sông Cửu Long với hệ thống sông ngòi, kênh rạch chằng chịt đổ ra biển.
      - Địa khu vực thấp, nguồn nước dồi dào, thuận lợi cho canh tác nông nghiệp trồng lúa nước. Với vị trí địa lí giáp biển, có nhiều địa điểm thuận lợi cho việc tránh bão, neo đậu thuyền bè của các thương nhân nên cư dân Phù Nam sớm có điều kiện giao lưu với nền văn minh của nhiều quốc gia khác, đặc biệt là nền văn minh Ấn Độ.
    - - Chủ nhân của văn minh Phù Nam chủ yếu là cư dân bản địa (người Môn cổ) kết hợp với một bộ phận cư dân đến từ bên ngoài. Họ cùng nhau thiết lập quốc gia mới, làm chủ nền văn minh Phù Nam.
  - - - Cư dân Phù Nam sinh sống chủ yếu trong các xóm làng (phum, sóc). Các phum, sóc có quan hệ lỏng lẻo cới nhau và bị chia cắt bởi rừng rậm, đầm lầy.
      - Nhà nước Phù Nam ra đời vào khoảng thế kỉ I, được tổ chức theo thể chế quân chủ chuyên chế, vua là người đứng đầu có quyền lực tối cao. Nhà nước Phù Nam là tập hợp của nhiều tiểu quốc. Giúp việc cho vua là hệ thống quan lại, tăng lữ.
    - - Phù Nam là một trong những trung tâm thương mại lớn của khu vực. Bên cạnh đó, nông nghiệp lúa nước và đánh bắt hải sản cũng rất phát triển. Thủ công nghiệp đa dạng với các nghề làm muối, dệt, kim hoàn,...
      - Nguồn lương thực, thực phẩm chính của cư dân Phù Nam là lúa gạo và các loại rau, củ, quả. Thực phẩm bổ sung thêm từ chăn nuôi gia súc, gia cầm, đánh bắt thủy hải sản.
      - Trang phục tùy theo từng tầng lớp xã hội: dân nghèo dùng vải nay quần áo, nhà giàu dùng tơ lụa, gấm. Trang phục phổ biến là mặc áo chui đầu hoặc ở trần, dùng vải quấn làm váy, người dân đi chân đất hoặc đi dép bằng gỗ cây bao hương, còn vua đi dép bằng ngà voi. Cư dân đặc biệt thích đeo đồ trang sức làm bằng đá quý, thủy tinh, vàng, bạc,..
      - Cư dân Phù Nam sống chủ yếu trong các nhà sàn bằng gỗ.
      - Việc di chuyển, đi lại giữa các khu vực chủ yếu được thực hiện bằng thuyền bè trên kênh rạch, sông, biển.
    - - Cư dân Phù Nam đã sử dụng chữ viết từ sớm. Các loại văn tự có loại giống chữ Hán, có loại giống chữ Phạn. Một số minh văn khắc trên bia đá, khắc trên vàng đã thể hiện tính bác học và trình độ uyên thâm của người viết.
      - Về tín ngưỡng và tôn giáo: Hin-đu giáo và Phật giáo được sùng bái. Ba vị thần được thờ phổ biến là Bra-ma, Vít-xnu, Si-va. Dân gian còn có tín ngưỡng sùng bái núi thiêng và nàng công chúa rắn.
      - Cư dân Phù Nam có tư duy thẩm mĩ phát triển ở trình độ khá cao, thể hiện qua kĩ thuật chế tác đồ trang sức, kĩ thuật dệt vải, làm gốm, điêu khắc, kiến trúc.