Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
آسم برونشیال 🌬️ - Coggle Diagram
آسم برونشیال 🌬️
تعریف آسم 📚
سندرم انسداد مجاری هوایی 💨
برگشتپذیر (خود به خود یا با درمان) ✅
سه پایه اصلی: 🏗️
اپیزودهای انسداد راههای هوایی 🚫
حساسیت بیش از حد راههای هوایی (AHR) ⚠️
التهاب (معمولاً ائوزینوفیلی) 🔥
تعریف AHR:
تنگی سریع راههای هوایی در مواجهه با محرک ⚡
شیوع آسم 📊
جهانی: ~4.3% و 241 میلیون نفر 🌍
ایران: ~30% بزرگسالان 🇮🇷
در کودکان بیشتر (پسران تا 40 سالگی) 👦👧
افزایش شیوع در کشورهای در حال توسعه (شهرنشینی) 🏙️
شایعترین بیماری مزمن مرتبط با مورتالیتی و موربیدیتی 📉
عوامل افزایش شیوع 📈
افزایش شهرنشینی 🏘️
افزایش شیوع آتوپی و بیماریهای آلرژیک (بیش از 80% بیماران آسمی) 🤧
علائم آتوپی در کودکان: اگزما در نواحی فلکسور، کف دست، پشت پا، گونهها 🧴
حساسیت به مایت (درماتوفاگوئیدس پترونیسینوس) 🕷️
آلرژنهای محیطی (موی حیوانات، گرده گیاهان) 🐾🌳
ریسک فاکتورهای آسم ⚠️
اندوژن (درونزا): 🧬
استعداد ژنتیکی (جهشهای جدید) 👨👩👧👦
آتوپی 🤧
حساسیت زیاد راههای هوایی 💨
جنس (در مردان شایعتر) ♂️
چاقی مفرط 🍔
عفونتهای ویروسی اولیه (مثل کروناویروس) 🦠
اگزوژن (محیطی): 🌳🏭
آلرژنهای داخلی و خارجی (مایت، حیوانات جونده، سوسک حمام، گرده) 🏡🐭🪳🌼
دود سیگار (مستقیم 4 برابر، غیرمستقیم 2 برابر) 🚬
آلودگی هوا (اوزون، SO2، ذرات دیزلی، NO، متان اجاق گاز) 🌫️🚗
عفونتهای تنفسی (ریناویروس، RSV، آنفولانزا، کرونا، کلامیدیا، مایکوپلاسما) 🤧🤒
رژیم غذایی (آنتیاکسیدان پایین، کمبود ویتامین C, A, Mg, Se، امگا3؛ رژیمهای غنی از سدیم و امگا6؛ کمبود ویتامین D) 🍎🥦🧂
عوامل شغلی (آرد، ریسندگی، بافندگی، دستمال کاغذی، کفشسازی، ضدعفونیکنندهها) 👷♀️🏭
هورمونها (در خانمها: قبل از قاعدگی، بارداری) 🚺
رفلاکس گاستروازوفاژیال (محرک، نه علت) 🤢
استرس 😟
داروها (بتابلاکرها، آسپرین، ACEI) 💊
تریگرهای آسم (محرکها) 💥
آلرژنها (قارچ آسپرژیلوس) 🍄
ABPA:
حساسیت به آسپرژیلوس (IgE>1000، ائوزینوفیل>500، تست پوستی مثبت) 🧪
عفونتهای ویروسی و باکتریایی 🦠
عوامل دارویی (آسپرین، بتابلاکرها، ACEI) 💊
ورزش (EIA - Exercise Induced Asthma) 🏃♀️
مکانیسم: هایپرونتیلاسیون، افزایش اسمولاریته 💦
پیشگیری: ICS 🌬️
غذا و رژیم غذایی (تارترازین، متابیسولفیت) 🍔🥤
آلودگی هوا (خارجی و داخلی) 🌫️🏡
فاکتورهای شغلی 🏭
هورمونها 🚺
رفلاکس گاستروازوفاژیال 🤢
استرس 😟
پاتوفیزیولوژی آسم 🔬
تغییرات پاتولوژی: التهاب، ضخیم شدن عضلات صاف، پرخون شدن مژکها، تنگی لومن 🔥💪🚫
سلولهای التهابی: ماست سل، ائوزینوفیل، T helper، بازوفیل، نوتروفیل، پلاکت 🔬
مدیاتورهای التهابی: هیستامین، لوکوترینها، پروستانوئیدها، PAF، کینینها، آدنوزین، اندوتلینها، نیتریک اکسید، سیتوکینها (IL-4, IL-6, IL-13) 🧪
اثرات: برونکوسپاسم، پلاسماگزودا، ترشح موکوس، AHR، تغییرات ساختاری 💨💧⚠️
برگشتپذیری: معمولاً برگشتپذیر، اما در صورت مزمن شدن میتواند برگشتناپذیر شود (فیبروز، Overlap با COPD) 🔄💔
تفاوت با COPD: آسم مجاری قبل از ترمینال برونشیول، COPD ترمینال برونشیول و برونشیول تنفسی ↔️
اثرات التهاب: ریزش اپیتلیوم، فیبروز، هایپرتروفی/هایپرپلازی عضلات صاف، پاسخ عروقی، ترشح زیاد موکوس، تغییر شکل (remodeling) 💧 scarring 💪
انواع آسم (جدید): تایپ 2 (Th2، IL-4,5,13) و غیر تایپ 2 (شدیدتر، مقاوم به ICS، مرتبط با عفونت مزمن) 🧬🦠
فیزیولوژی آسم 💨
Air trapping (هوای ورودی توانایی خروج ندارد) 🌬️🔒
AHR (هدف اصلی درمان، کاهش آن) 🎯
یافتههای بالینی (نشانهها و علائم) 🤒
تریاد کاراکتریستیک: 🗣️
تنگی نفس 😮💨
ویزینگ (خسخس سینه) 🎶
سرفه 咳
علائم شبانه (نزدیک صبح، 5-6 صبح) 🌃⏰
Prodromal symptoms (خارش زیر چانه، ناراحتی بین دو کتف، ترس غیرقابل توجیه، احساس مرگ) 😨
معاینه: بازدم طولانی، رونکای، کراکل، هایپرینفلیشن ریه 🩺
تشخیص آسم 🔍
شرح حال (حداقل یکی از تنگی نفس، ویزینگ، سرفه) 📝
تستهای عملکردی ریه (PFT): 🌬️📊
اسپیرومتری: FEV1/FVC < 70% (انسدادی) 📉
Reversibility: افزایش FEV1 > 12% و > 200 میلیلیتر پس از SABA یا OCS 📈
PEF: در آسم کنترل شده متغیر نیست ↔️
Provocation test (تست تحریک): افت FEV1 > 20% (ممنوع در FEV1 پایین) 🧪
BodyBox Test (کمتر در دسترس) 📦
آزمایشات خونی (IgE توتال/اختصاصی - تأثیری بر تشخیص ندارد) 🩸
تصویربرداری (CXR/HRCT - معمولاً برای رد سایر مشکلات) 📸
Prick test (تست پوستی - آلرژیک مثبت، اینترینسیک منفی) ✅❌
Exhaled NO-V (سنجش التهاب ائوزینوفیلی) 💨
بالا (>35-40 ppm درمان نشده، >20-25 ppm درمان شده) نشاندهنده التهاب ائوزینوفیلیک 🔥
تشخیصهای افتراقی 🧐
انسداد راههای هوایی فوقانی (تومور، ادم حنجره، اسپاسم وکال کورد) 🗣️
جسم خارجی (ویز موضعی) 異物
نارسایی بطن چپ (Cardiac Asthma - ویزینگ + کراکل، پاسخ به درمان قلبی) ❤️🩹
Vocal cord dysfunction 🗣️
پنومونی ائوزینوفیلی / واسکولیت سیستمیک 🩸
COPD 🚬
درمان آسم 💊
اصول درمان:
کورتیکواستروئیدهای استنشاقی (ICS) 🌬️
اهداف درمانی: 🎯
کاهش علائم، کاهش حملات، عدم محدودیت فعالیت، نرمال شدن PEF، کاهش تریگرها، واکسیناسیون ✅💉
دستهبندی داروها: 💊
برونکودیلاتورها (تسکین علائم): 💨
2 آگونیستها: SABA (کوتاه اثر: آلبوترول، سالبوتامول)، LABA (طولانی اثر) 🌬️
عوارض: ترمور، تپش قلب، تحمل ⚠️
نکته مهم:
SABA هرگز به تنهایی مصرف نشود! 🚫
آنتیکولینرژیکها (برونکودیلاتور اضافی) 💊
عوارض: خشکی دهان، احتباس ادراری، گلوکوم 💧👁️
تئوفیلین (برونکودیلاتور قدیمی، افزایش cAMP) ☕
عوارض: ترمور، تپش قلب، تهوع، استفراغ، سردرد (وابسته به غلظت) 🤢
کنترلکنندههای التهاب (پیشگیری از پیشرفت): 🛡️
کورتیکواستروئیدهای استنشاقی (ICS) - موثرترین 🌬️
عوارض موضعی: کاندیدیازیس دهان، دیسفونی، اودینوفاژی 👄🗣️
کورتیکواستروئیدهای سیستمیک (پایه درمان حملات حاد) 💉
عوارض: استئوپروز، کاتاراکت، نقص ایمنی 🦴👁️🛡️
آنتیلوکوترینها (مونتهلوکاست) 💊
کرومونها (مهارکننده ماست سل، بدون عوارض) 💊
داروهای آنتی-IgE (گرانقیمت، برای IgE بالا) 💰🛡️
ترومبوپلاستی (سوزاندن عضلات صاف برونش) 🔥
کنترل آسم (سطوح کنترل): ✅
کنترل شده:
علائم روزانه <=2 بار/هفته، بدون محدودیت فعالیت، بدون علائم شبانه، نیاز به SABA <=2 بار/هفته، عملکرد ریه نرمال 👍
تا حدی کنترل شده:
علائم روزانه >2 بار/هفته، هرگونه محدودیت فعالیت/علائم شبانه/نیاز به SABA، عملکرد ریه <80% ⚠️
کنترل نشده:
سه یا بیشتر از مشخصات "تا حدی کنترل شده" 🚨
درمان گام به گام (Stepwise Therapy): 🪜
Mild intermittent: SABA (و/یا ICS کوتاه اثر) 💨
Mild Persistent: ICS دوز پایین + SABA 🌬️
Moderate persistent: ICS دوز پایین + LABA + SABA 🌬️💨
Severe persistent: ICS دوز بالا + LABA + SABA 🌬️💨
Very severe persistent: ICS دوز بالا + LABA + OCS + SABA 🌬️💊
(اضافه: آنتیلوکوترین، تئوفیلین، LAMA) 💊