Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
NOKTALAMA İŞARETLERİ - Coggle Diagram
NOKTALAMA
İŞARETLERİ
KESME İŞARETİ
Özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır
Yer bildiren özel isimlerde kısaltmalı söyleyiş söz konusu olduğu zaman ekten önce kesme işareti kullanılır
Belli bir kanun, tüzük, yönetmelik kastedildiğinde büyük harfle yazılan kanun, tüzük, yönetmelik sözlerinin ek alması durumunda kesme işareti kullanılır
Özel adlar için yay ayraç içinde bir açıklama yapıldığında kesme işareti yay ayraçtan önce kullanılır
VİRGÜL
Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konur
Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur
Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek için konur.
Cümle içinde ara sözleri veya ara cümleleri ayırmak için ara sözlerin veya ara cümlelerin başına ve sonuna konur
Anlama güç kazandırmak için tekrarlanan kelimeler arasına konur.
Tırnak içinde olmayan alıntı cümlelerinden sonra konur.
Konuşma çizgisinden sonraki alıntı cümlesinin bitimine konur
Edebî eserlerde konuşma bölümünden önceki ifadenin sonuna konur
Kendisinden sonraki cümleye bağlı olarak ret, kabul ve teşvik bildiren hayır, yok, evet, peki, pekâlâ, tamam, olur, hayhay, başüstüne, öyle, haydi, elbette gibi kelimelerden sonra konur
Bir kelimenin kendisinden sonra gelen kelime veya kelime gruplarıyla yapı ve anlam bakımından bağlantısı olmadığını göstermek ve anlam karışıklığını önlemek için kullanılır
Hitap için kullanılan kelimelerden sonra konur
Sayıların yazılışında kesirleri ayırmak için kullanılır
Metin içinde art arda gelen zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra konur
Özne olarak kullanıldıklarında bu, şu, o zamirlerinden sonra konur
Kitap, dergi vb.nin künyelerinde yazar, eser, basımevi vb. maddelerden sonra konur
NOKTA
Cümlenin sonuna konur.
Bazı kısaltmaların sonuna konur.
Sayılardan sonra sıra bildirmek için kullanılır.
Bir yazının maddelerini gösteren rakam veya harflerden sonra konur.
Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur.
Saat ve dakika gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur.
Kitap, dergi vb.nin künyelerinin sonuna konur.
Dört ve dörtten çok rakamlı sayılar sondan sayılmak üzere üçlü gruplara ayrılarak yazılır ve araya nokta konur.
Genel ağ adreslerinde kullanılır.
Matematikte çarpma işareti yerine kullanılır.
NOKTALI VİRGÜL
Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için konur: Erkek çocuklara Doğan, Tuğrul, Aslan, Orhan; kız çocuklara ise İnci, Çiçek, Gönül, Yonca adları verilir
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur: Sevinçten, heyecandan içim içime sığmıyor; bağırmak, kahkahalar atmak, ağlamak istiyorum
İkiden fazla eş değer ögeler arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra noktalı virgül konabilir
ÜÇ NOKTA
Anlatım olarak tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur
Kaba sayıldığı için veya bir başka sebepten dolayı açık yazılmak istenmeyen kelime ve bölümlerin yerine konur.
Alıntılarda başta, ortada ve sonda alınmayan kelime veya bölümlerin yerine konur.
Sözün bir yerde kesilerek geri kalan bölümün okuyucunun hayal dünyasına bırakıldığını göstermek veya ifadeye güç katmak için konur
Ünlem ve seslenmelerde anlatımı pekiştirmek için konur
Karşılıklı konuşmalarda, yeterli olmayan, eksik bırakılan cevaplarda kullanılır
SORU İŞARETİ
Soru eki veya sözü içeren cümle veya sözlerin sonuna konur
Soru bildiren ancak soru eki veya sözü içermeyen cümlelerin sonuna konur
Bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan yer, tarih vb. durumlar için kullanılır
ÜNLEM İŞARETİ
Sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşma gibi duyguları anlatan cümle veya ibarelerin sonuna konur
Seslenme, hitap ve uyarı sözlerinden sonra konur
Alay, kinaye veya küçümseme anlamı kazandırılmak istenen sözden hemen sonra yay ayraç içinde ünlem işareti kullanılır
İKİ NOKTA
Kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlenin sonuna konur
Kendisiyle ilgili açıklama verilecek cümlenin sonuna konur
Ses bilgisinde uzun ünlüyü göstermek için kullanılır
Karşılıklı konuşmalarda, konuşan kişiyi belirten sözlerden sonra konur
Edebî eserlerde konuşma bölümünden önceki ifadenin sonuna konur
Genel ağ adreslerinde kullanılır
TIRNAK İŞARETİ
Başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan sözler tırnak içine alınır
Özel olarak vurgulanmak istenen sözler tırnak içine alınır:
Cümle içerisinde eserlerin ve yazıların adları ile bölüm başlıkları tırnak içine alınır
Bilimsel çalışmalarda künye verilirken makale adları tırnak içinde yazılır
YAY AYRAÇ
Cümledeki anlamı tamamlayan ve cümlenin dışında kalan ek bilgiler için kullanılır. Yay ayraç içinde bulunan ve yargı bildiren anlatımların sonuna uygun noktalama işareti konur
Özel veya cins isme ait ek, ayraçtan önce yazılır
Tiyatro eserlerinde ve senaryolarda konuşanın hareketlerini, durumunu açıklamak ve göstermek için kullanılır
Alıntıların aktarıldığı eseri, yazarı veya künye bilgilerini göstermek için kullanılır
Alıntılarda, alınmayan kelime veya bölümlerin yerine konulan üç nokta, yay ayraç içine alınabilir.
Bir söze alay, kinaye veya küçümseme anlamı kazandırmak için kullanılan ünlem işareti yay ayraç içine alınır
Bir bilginin şüpheyle karşılandığını veya kesin olmadığını göstermek için kullanılan soru işareti yay ayraç içine alınır
Bir yazının maddelerini gösteren sayı ve harflerden sonra kapama ayracı konur:
KISA ÇİZGİ
Satıra sığmayan kelimeler bölünürken satır sonuna konur
Cümle içinde ara sözleri veya ara cümleleri ayırmak için ara sözlerin veya ara cümlelerin başına ve sonuna konur, bitişik yazılır
Kelimelerin kökleri, gövdeleri ve eklerini birbirinden ayırmak için kullanılır
Fiil kök ve gövdelerini göstermek için kullanılır
İsim yapma eklerinin başına, fiil yapma eklerinin başına ve sonuna konur
Heceleri göstermek için kullanılır
Arasında, ve, ile, ila, …-den …-e anlamlarını vermek için kelimeler veya sayılar arasında kullanılır
Matematikte çıkarma işareti olarak kullanılır
Sıfırdan küçük değerleri göstermek için kullanılır
UZUN ÇİZGİ
Yazıda satır başına alınan konuşmaları göstermek için kullanılır. Buna konuşma çizgisi de denir
EĞİK ÇİZGİ
Dizeler yan yana yazıldığında aralarına konur
Adres yazarken apartman numarası ile daire numarası arasına ve semt ile şehir arasına konur
Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur
Dil bilgisinde eklerin farklı biçimlerini göstermek için kullanılır
Genel ağ adreslerinde kullanılır:
Matematikte bölme işareti olarak kullanılır
Fizik, matematik vb. alanlarda birimler arası orantıları gösterirken eğik çizgi araya boşluk konulmadan kullanılır
TEK TIRNAK İŞARETİ
Tırnak içinde verilen cümlenin içinde yeniden tırnağa alınması gereken bir sözü, ibareyi belirtmek için kullanılır
DENDEN İŞARETİ
Bir yazıdaki maddelerin sıralanmasında veya bir çizelgede alt alta gelen aynı sözlerin, söz gruplarının ve sayıların tekrar yazılmasını önlemek için kullanılır
KÖŞELİ AYRAÇ
Ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce köşeli ayraç kullanılır:
Metin aktarmalarında, çevirilerde, alıntılarda çalışmayı yapanın eklediği sözler için kullanılır
Kaynak olarak verilen kitap veya makalelerin künyelerine ilişkin bazı ayrıntıları göstermek için kullanılır
