Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Social Shaping of Technology (SST) - Coggle Diagram
Social Shaping of Technology (SST)
Situering
Vanaf jaren 80: sociale vormgeving van technologie richt zich op de reconstructie van keuzes en op vele versies waarin een technologisch artefact door verschillende sociale actoren wordt gearticuleerd
SST omvat veel verschillende benaderingen die de aandacht verleggen van de technologische rol naar de rol van het sociale binnen innovatieprocessen
Gericht op de impact van technologieën op de samenleving (hoe belichaamt een artefact waarden en belangen?)
Niet eenvoudig lineair, maar meer complex, onderbroken door keuzes en conflicten die leiden tot de bevestiging van een bepaalde versie van het artefact tov. andere mogelijke alternatieven
SST kritiek op technologisch determinisme => basis voor twee andere belangrijke theoretische stromingen (ANT & SCOT)
SCOT
Social Construction of Technology
Uitgangspunt
Technologie is niet vanzelfsprekend, we moeten het zien als sociale constructies
Rol en relevantie van technologie in de samenleving is het resultaat van onderhandelingsprocessen tussen verschillende belanghebbenden aan productie- en gebruikerszijde
Definitie = theoretische benadering waarbij de ontwikkeling, structuur en betekenis van technologie afhangt van sterkte, noden en waarden van sociale groepen die ze ontwikkelen en programmeren
Kenmerken
"Constructie" verwijst naar de mensen die actief participeren in, en vormgeven aan de evolutie van een technologie
Benadrukken hoe design en betekenis van technologie samenhangt met sociale processen waarvan zij afstammen en waardoor hun ontwikkeling wordt vormgegeven
Centrale concepten
Relevant social groups = groepen die relevant zijn voor de beschrijving van bepaalde technologieontwikkeling
Interpretative flexibility = betekenis die verschillende relevante sociale groepen aan een technologisch artefact toekennen
Closure = technologisch artefact maakt deel uit van bredere socio-culturele en politieke omgeving
Actor Network Theory
Latour & Callon
Het verschil met traditionele sociologische studies: menselijke actoren en natuurlijke fenomenen op hetzelfde niveau
Basisidee: ANT is een netwerktheorie waarbij humane en niet-humane elementen van verschillende aard als gelijkwaardige componenten worden beschouwd en in een netwerk beschreven worden
Centrale concepten
Actant = alles wat handelt of handelingen veroorzaakt of verandert
Actieprogramma = het doelgerichte gedrag van actanten
Anti-programma = alle actieprogramma's van actanten die in conflict zijn met het gekozen programma als startpunt van analyse
Delegatie = transformatie van grote inspanning naar een kleinere
Prescription = het terug opleggen van gedrag aan mensen door niet-menselijke gedelegeerden
Obligatory passage point = situatie waar actants verplicht worden om het voorgestelde programma te volgen dat ingeschreven is in de objecten, omdat ze gedreven worden door persoonlijk belang
ANT: scriptbenadering
Script/scenario = impliciete voorschriften van gebruik die in de technologie zijn ingebed
Ecologische benadering van technologie
= coproductie van technologie en samenleving
Situering: vanaf jaren 90, genuanceerde positie
Houdt rekening met de beperkingen van technologisch determinisme en SST
Basisidee: wetenschap, technologie en samenleving bestuderen als een ecosysteem waarbinnen de verschillende componenten bestaan in relatie van wederzijdse afhankelijkheid
Definitie: samenleving en technologie beïnvloeden en vormen elkaar in een proces van co-evolutie waarbij één niveau continu de ontwikkeling van het andere beïnvloedt (en vice versa)
Negatieve externaliteiten
Milieu: ecologische duurzaamheid
Arbeid: uitbuiting (bv. moderatie)
Misbruik van data
Surveillance & classificatie
Overheid en democratie
Gebruikers
Actieve rol gebruikers van digitale media en technologieën
Eerste gebruikers: ontwikkelen vaak praktijken die eigenlijk niet bedoelt waren door de bedenkers van de technologie
Socio-technologische patronen: gebruik van technologie vanuit gebruikersperspectief