Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Psychologisch perspectief: H9 Volwassenheid - Coggle Diagram
Psychologisch perspectief: H9 Volwassenheid
Begrip volwassenheid
Moeilijk te definiëren, want: verschillende invullingen
Algemene kenmerken:
Zelfstandig leven & werken
Burgerlijke verantwoordelijkheid dragen
Partnerrelatie & ouderschap (al dan niet)
Lid zijn van sociale netwerken
Drie fasen:
Jongvolwassene
(24–35j): lichamelijke top, binding aan werk & partner
Middenvolwassene
(35–55j): meest actieve levensfase, werk & gezin centraal
Laatvolwassene
(55–65j): overgang naar ouderdom, reflectie & afronding
Lichamelijke ontwikkeling & psychisch welbevinden
Biologische functies:
Capaciteit daalt geleidelijk, merkbaar vanaf ± 40–50 jaar
Individuele verschillen:
Erfelijkheid
Levensstijl
Mentale ingesteldheid (type A/B)
Sensorische achteruitgang:
Zicht
: presbyopie (ouderdomsverziendheid)
Gehoor
: presbyacusis (ouderdomsslechthorendheid)
Gevolgen
: isolement, frustratie, depressie
Motoriek & conditie:
“Use it or lose it” vs. “Wear and tear”
Fysieke topprestaties: 20–30j
Discipline en uithouding blijven langer behouden
Climacterium (vrouwen):
Menopauze (~45j): einde vruchtbaarheid
Lichamelijke klachten: opvliegers, osteoporose
Psychisch: neerslachtigheid, vergeetachtigheid
Beleving: bevrijding vs. verlies
Andropauze (mannen):
Dalende testosteronspiegel (TDS)
Klachten: vermoeidheid, depressie, libidoverlies
“Penopauze” = eerder psychisch begrip
Cognitieve ontwikkeling
Postformeel denken:
Denken wordt:
Realiteitsgebonden
Praktisch & genuanceerd
Creatiever met kennis (transfer)
Persoonlijk geïntegreerd
Intelligentie:
Crystallised intelligence: kennis, ervaring, taalbegrip
↑ met leeftijd
Fluid intelligence: abstract & probleemoplossend denken
↓ vanaf ± 60 jaar
Veranderingen rond 60 jaar:
KT-geheugen daalt
Verwerkingssnelheid daalt
Grote individuele verschillen
Sociale & persoonlijkheidsontwikkeling
Beroepsleven
Grote betrokkenheid bij werk
Werkidentiteit: werk beïnvloedt eigenwaarde
Organisatiebetrokkenheid: loyaliteit aan waarden & normen
Arbeidssatisfactie
:
Factoren:
Werkinhoud (variatie, autonomie)
Sociale omgeving (steun van collega’s)
Beloning (billijkheid)
Problemen
:
Underemployment
:
Te laag niveau, onderbenutting van talenten
Werkstress
(Schabracq):
Minder kansen, minder erkenning, weerstand tegen verandering
Werkloosheid
:
Lager psychisch welzijn, vooral bij onzekere banen
Partnerrelaties
Vormen: trouwen, LAT, LTA, polyamorie, etc.
Seksuele activiteit daalt, piek ligt in jongvolwassenheid
Sternberg: driehoekstheorie van liefde: passie, intimiteit, toewijdin
Echtscheiding
:
Hoger risico bij heterogame relaties (leeftijd, SES, cultuurverschil)
Na scheiding: heropbouw zelfbeeld, rouwproces
Genderidentiteit
:
Vervaging traditionele rollen:
Mannen → zorgzamer
Vrouwen → assertiever
Ouderschap & familie
Lege-nest-syndroom:
kinderen verlaten huis → gevoel van leegte
Boomerangkinderen:
terug thuis komen wonen
Sandwichgeneratie
: zorg voor ouders én (klein)kinderen
Nieuwe rollen:
grootouder, schoonouder
Grootouderrollen
:
Betrokken grootouders
Kameraadschappelijk
Afstandelijk
Zelfbeeld en welzijn
Ryff: 6 kenmerken psychologisch welzijn:
Positieve relaties
Persoonlijke groei
Doel in het leven
Omgevingscontrole
Zelfaanvaarding
Autonomie
Levenscrises
Quarterlife dilemma
Dertigers worstelen met keuzes (partner, werk, kinderen)
Keuzestress door sociale druk, media, biologische klok
Midlife crisis:
Herbeoordeling van het leven: “Is dit alles?”
Signalen:
Carrière najagen
Seksuele escapades
Somberte, impulsieve beslissingen
Erikson: Kernconflicten in volwassenheid
Jongvolwassenheid
: Intimiteit ↔ Isolement
Succes: duurzame band, liefde, verbondenheid
Mislukking: angst, afzondering, bindingsproblemen
Middenvolwassenheid
:Generativiteit ↔ Stagnatie
Succes: zorg voor volgende generatie, engagement
Mislukking: stagnatie, leegte, egocentrisme
Pensionering
Pensioen (±67 jaar): grote omwenteling
Verlies: identiteit, contacten, inkomen
Nood aan nieuwe zingeving
Vraagt tijd, energie en aanpassing