Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

CHƯƠNG 2: CHỦ NGHĨA DUY VẬT BIỆN CHỨNG - Coggle Diagram

- - - - Đặc điểm chung
        
        Thừa nhận sự tồn tại của sự vật hiện tượng vật chất
        
        Phủ định tính khách quan → Vật chất không tồn tại độc lập ngoài ý thức
      - Khuynh hướng
        
        Chủ nghĩa duy tâm chủ quan
        
        Chủ nghĩa duy tâm khách quan
    - - Thời cổ đại
        
        Phương Đông cổ đại
        
        Ấn Độ "Thuyết tứ đại"
        
        Nước: linh hoạt
        
        Lửa: biến đổi
        
        Đất: vững chắc
        
        Gió: chuyển động
        
        Trung Quốc "Thuyết ngũ hành"
        
        Kim
        
        Mộc
        
        Thủy
        
        Hỏa
        
        Thổ
        
        Phương Tây cổ đại
        
        Anaximenes
        
        Không khí là nguyên lý tạo vật
        
        Heraclitus
        
        Lửa – biểu tượng của biến đổi, vận động
        
        Thales
        
        Nước là khởi nguồn mọi vật
        
        Leucippus và Democritus
        
        Vật chất là nguyên tử.
      - Thời cận đại
        
        Vật chất = khối lượng, nhưng tách rời vật chất khỏi vận động, không gian và thời gian
        
        Hạn chế
        
        Chưa đưa ra khái quát triết học toàn diện về thế giới vật chất
        
        Phương pháp luận chủ yếu mang tính siêu hình
        
        Kiên định: vật chất là một sự vật cụ thể -> nguyên tử
  - - - 1897: Thomson phát hiện ra electron
      - 1901: Kaufman chứng minh rằng khối lượng biến đổi theo vận tốc của electron
      - 1896: Henri Becquerel hiện tượng phóng xạ
      - 1905-1916: Albert Einstein phát triển thuyết tương đối hẹp và thuyết tương đối rộng
      - 1895: Rơnghen phát hiện tia X
    - - Một số trường phái duy tâm đã lợi dụng để tấn công và phủ nhận quan niệm vật chất của chủ nghĩa duy vật.
      - Một số nhà khoa học tự nhiên từ bỏ cách tiếp cận duy vật máy móc, chuyển sang chủ nghĩa tương đối, nhưng cũng có người đi xa hơn và rơi vào chủ nghĩa duy tâm.
      - Các nhà khoa học và triết gia duy vật tự phát hoài nghi quan điểm truyền thống về vật chất của chủ nghĩa duy vật trước đó.
  - - - Tính vĩnh cửu
      - Tính đa dạng
      - Khả năng nhận thức
      - Tính khách quan
    - - Phủ định các lý thuyết duy tâm, khẳng định vai trò của thực tiễn trong nhận thức.
      - Nêu Quan điểm của Ph.Ăngghen về vật chất.
  - - - Vận động vật lý
      - Vận động hóa học
      - Vận động cơ giới
      - Vận động xã hội
      - Vận động sinh học
    - - Đứng im không có nghĩa là hoàn toàn bất động, mà thực chất là một trạng thái vận động trong sự ổn định.
      - Vận động là tuyệt đối, Đứng im là tương đối
    - - Vận động là một phương thức tồn tại của vật chất
      - Vận động là một thuộc tính cố hữu của vật chất
- - - - Tính chất
        
        Đa dạng, phong phú
        
        Tính khách quan
        
        Tính phổ biến
      - Ý nghĩa PP luận
        
        Quan điểm toàn diện
        
        Q/đ lịch sử - cụ thể
      - Khái niệm
        
        Dùng để chỉ tính phổ biến của các mối liên hệ của các sự vật, hiện tượng trong toàn bộ TGKQ
    - - Nội dung
        
        Chủ nghĩa duy vật
        
        Chủ nghĩa duy vật siêu hình
        
        Chủ nghĩa duy vật biện chứng
        
        Tính phổ biến
        
        Tính khách quan
        
        Tính phức tạp
      - Ý nghĩa
        
        Xem xét sự vật, hiện tượng trong quá trình phát triển
        
        Phải có tính kế thừa trong quá trình phát triển
        
        Khắc phục tư tưởng bảo thủ trong nhận thức và hoạt động thực tiễn
      - Khái niệm
        
        Phát triển là một phạm trù triết học dùng để chỉ quá trình vận động tiến lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn của sự vật.
    - - Quy luật về sự chuyển hóa từ những thay đổi về lượng thành những thay đổi về chất và ngược lại.
      - Quy luật về tính thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập
      - Quy luật về sự phủ định của phủ định
- - - - Là quá trình vận động, mâu thuẫn và phát triển không ngừng.
      - Diễn ra thông qua tác động giữa chủ thể- khách thể qua hoạt động thực tiễn
      - Phản ánh hiện thực khách quan vào bộ óc con người.
    - - Từ biết ít → biết nhiều.
      - Từ chưa đầy đủ → đầy đủ hơn.
      - Từ chưa biết → biết.
  - - - Hoạt động vật chất cảm tính
      - Mang tính lịch sử xã hội
      - Có mục đích cải tạo tự nhiên và xã hội
    - - Mục đích: Nhận thức nhằm phục vụ, chỉ đạo thực tiễn
      - Động lực: Thực tiễn thúc đẩy nhận thức phát triển -> sự ra đời các ngành khoa học
      - Cơ sở: Cung cấp tài liệu, vật liệu cho nhận thức con người
      - Thực tiễn là tiêu chuẩn khách quan duy nhất để kiểm tra chân lý
      - Nguồn gốc: Nhờ thực tiễn, thế giới khách quan bộc lộ quy luật
    - - Hoạt động vật chất - cảm tính có tính lịch sử - xã hội nhằm cải tạo tự nhiên, xã hội
  - - - Phản ánh gián tiếp, khái quát qua: khái niệm, phán đoán, suy luận
    - - Lý tính phát triển cao hơn cảm tính
      - Hai giai đoạn gắn bó, hỗ trợ nhau trong qua trình nhận thức
      - Cảm tính là cơ sở cho lý tính
    - - Phản ánh trực tiếp qua giác quan: cảm giác, tri giác, biểu tượng
  - - - Khách quan: Không phụ thuộc vào ý thức chủ quan
      - Tuyệt đối: Đúng hoàn toàn ở thời điểm lịch sử cụ thể
      - Tương đối: Đúng trong điều kiện nhất định, có thể phát triển theo thời gian
      - Cụ thể
        
        Chân lý luôn gắn với điều kiện, hoàn cảnh lịch sử cụ thể
        
        Nhận thức đúng cần có quan điểm lịch sử - cụ thể
        
        Không có chân lý chung chung, trừu tượng
        
        Yêu cầu chủ thể phải sáng tạo trong thực tiễn
    - - Tri thức phù hợp hiện thực khách quan, được thực tiễn kiểm nghiệm
- - - - Phép biện chứng duy vật là “linh hồn sống”, là “cái quyết định” của chủ nghĩa Mác
    - - Nguyên lý chuyển hóa lượng - chất
        
        Thay đổi về lượng → đạt ngưỡng → thay đổi về chất.
      - Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến
        
        Không có sự vật nào tồn tại độc lập.
        
        Mọi sự vật/hiện tượng liên hệ, tác động lẫn nhau.
      - Nguyên lý về sự phát triển
        
        Thay đổi do mâu thuẫn nội tại, đấu tranh giữa mặt đối lập.
        
        Mọi vật đều thay đổi.
    - - Luôn phát triển, biến đổi
      - Trong đấu tranh với mặt đối lập → tạo ra cái mới.
      - Trong mối liên hệ với các sự vật, hiện tượng khác.
    - - Thế kỉ XIX: CNDVBC ra đời -> Mác-Ăngghen sáng lập -> Lênin phát triển thêm
      - Cận đại: Chủ nghĩa duy vật siêu hình
      - Cổ đại: Chủ nghĩa duy vật chất phác
    - - Là sự kết hợp giữa chủ nghĩa duy vật và phép biện chứng.
      - Do C. Mác và Ph. Ăngghen sáng lập, V.I. Lênin phát triển.
      - Giải thích sự phát triển và biến đổi của tự nhiên, xã hội, và tư duy.