Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
5 - Postawy i zmiana postaw - Coggle Diagram
5 - Postawy i zmiana postaw
Postawa
postawa
–
trwała ocena – pozytywna lub negatywna – ludzi, obiektów i idei
na postawę
składają się różne komponenty:
-
A -emocjonalny
–
reakcje emocjonalne wobec przedmiotu postawy
C - poznawczy
– myśli i przekonania o przedmiocie postawy
B - behawioralny
–
działania (zachowanie) wobec przedmiotu postawy
reklama
-
działa na wszystkie 3
komponenty
❓
Co składa się na moją postawę wobec moich studentów?
(ZOBACZ NOTION)
Rodzaje postaw
postawy utajone
– postawy
oparte na skojarzeniach
, powstają
automatycznie
; trudniejsze do zmiany (?)
postawy jawne
- postawy oparte na
kontrolowanym przetwarzaniu informacji o obiekcie
postawy centralne
-
najważniejsze w hierarchii
postaw jednostki;
wywierają wpływ na pozostałe, sterują zachowaniem jednostki
postawy peryferyczne
– dotyczą
kwestii mniej istotnych
dla podmiotu
💡
test postaw utajonych
- np. wyświetlanie twarzy (np. osoby białej i czarnej), obok słowna negatywnie i pozytywnie nacechowane
😶🌫️
Dysonans
…
dysonans poznawczy
–
niezgodność między dwoma elementami poznawczymi
(dokładniej niezgodność między
działaniem lub elementami poznawczymi a wyobrażeniem samego siebie
); kiedy mamy
dwa sprzeczne przekonania
, lub
przekonanie nie zgadza się z zachowaniem
(takie osoby nazywamy hipokrytami)
rodzaje uzasadniania działań niezgodnych z obrazem siebie
(np. tylko w towarzystwie palę, i tak palę mniej niż kiedyś):
uzasadnienie zewnętrzne
– odwołanie do
czynników zewnętrznych
uzasadnienie wewnętrzne
–
zmniejszenie rozbieżności między elementami poznawczymi
Zjawisko obrony poglądu sprzecznego z postawą
zjawisko
obrony poglądu sprzecznego z postawą
– jeśli
osoba wyraża publicznie opinię sprzeczną z osobistą postawą
przy
minimalnym zewnętrznym uzasadnieniu
, istnieje duże
prawdopodobieństwo zmiany postawy osobistej w kierunku wyrażonej publicznie opinii
“
najważniejsze to jak pomyślą o nas inni”
❔Silna postawa… czyli jaka?
łatwo/trudno?
pojawiająca się w świadomości
taka, o której
jednostka sądzi, że jest ważna/nieważna
?
oparta na
dużej/małej? wiedzy o przedmiocie
trudna/prosta? do zmiany
Mechanizmy nabywania postaw
wnioskowanie
mechanizm identyfikacji
–
utożsamianie się z osobą znaczącą
, które dokonuje się za pośrednictwem
więzi emocjonalnej
warunkowanie instrumentalne
–
kształtowanie się postaw
poprzez
nagradzające lub karzące działania osób znaczących
doświadczenia własne
– najbardziej
skuteczne
w przypadku
tworzenia się trwałych postaw
indoktrynacja
–
celowe naciski
np. ze strony środków masowego przekazu
Zmiana postaw
komunikat perswazyjny
– komunikat
przekonujący do zajęcia określonego stanowiska w danej sprawie
nie zawsze
musi wynikać
z chęci manipulacji
→
nie każda perswazja jest propagandą
(może być to w dobrej wierze i mieć pozytywne skutki → np. informacje na temat różnych chorób, przypomnienia o badaniach, kampanie społeczne w mediach społecznościowych)
Perswazja a…
perswazja
–
oddziaływanie
, którego celem jest
zmiana zachowania w wyniku zmiany postaw (przekonań)
→ od propagandy odróżnia ją
bilateralny charakter
(
dwukierunkowość; przedstawienie więcej niż jednego punktu widzenia
); forma debaty, której celem jest
opowiedzenie się za lub przeciw danemu stanowisku
wpływ społeczny
–
zmiana zachowania bez konieczności zmiany postaw;
najszersze z nich (
zawiera perswazję i propagandę
)
propaganda
- forma
wywierania wpływu o charakterze
unilateralnym
→
komunikowanie jednego punktu widzenia
; celem jest
osiągnięcie własnej korzyści bez uwzględnienia potrzeb drugiej strony
;
jednostronna
(przedstawienie tylko jednego sposobu widzenia, lub też
drugi, ale wyłącznie w negatywny sposób
),
jednoznacznie negatywna
↔️Dwukierunkowość ale i… - dwukierunkowość perswazji
zmiana postawy
nie zawsze jest efektem racjonalnej analizy argumentów
- może zachodzić
dwutorowo
:
centralny tor perswazji
centralne przetwarzanie informacji
odbiorca ma
motywację do przetwarzania argumentów
peryferyczny tor perswazji
peryferyczne przetwarzanie informacji
mała motywacja/możliwość analizy argumentów
np.
reklamy
(zapamiętujemy slogany)
✔️Warunki skutecznej perswazji
- źródło - nadawca
wiarygodny
- “odpowiednia osoba do odpowiedniego tematu” (np. Magda Gessler do reklamy jedzenia)
kompetentny
-
zna się na tym, co robi
atrakcyjny
- np. osoba
znana, lubiana
treść
komunikat nie jest spostrzegany
jako
specjalnie przygotowany w celu wywierania wpływu
komunikat jednostronny
– gdy
odbiorcy ogólnie popierają nasze stanowisko
komunikat dwustronny
- gdy
audytorium nie zgadza się ze stanowiskiem
efekt pierwszeństwa
–
większy wpływ informacji
prezentowanej jako
pierwszej
– gdy
argumentacje są przedstawiane jedna po drugiej, a odbiorcy będą mieli czas na podjęcie decyzji
efekt świeżości
–
większy wpływ informacji ostatniej
– gdy
pomiędzy komunikatami jest przerwa
, a odbiorcy
podejmują decyzję bezpośrednio po zaprezentowaniu ostatniego stanowiska
lepsza jest
argumentacja jednostronna czy dwustronna
?
niski poziom inteligencji
(wykształcenia) +
poparcie prezentowanego stanowiska + słabe rozeznanie w problemie –
komunikat jednostronny
wysoki poziom inteligencji
(wykształcenia) +
nieskrystalizowana postawa –
komunikat dwustronny
; +
przy braku znajomości argumentów przeciwnych podajemy najpierw argumenty „ZA”
lepszy komunikat
nasycony informacjami czy emocjami? - to zależy…
zależnie od
toru przetwarzania informacji -
emocjonalny bardziej do peryferycznego
zależnie od
dominującego komponentu postawy
- np. jeśli chcemy
zmienić aspekt poznawczy
(np. myśli oceny),
lepszy komunikat nasycony emocjami
zależnie od
charakteru obiektu, wobec którego chcemy zmienić postawę odbiorcy
skuteczność komunikatów wzbudzających strach → bardzo wysoka
, ale:
zależność krzywoliniowa
(gdy ZBYT straszne → opór psychiczny, poczucie bezradności
; np. przy kampanii na raka → nie można sprawić, że każdy będzie się bał raka, tylko zachęcić, żeby badać się wcześniej - dać wskazówke)
konieczne
podanie jasnej wskazówki, jak radzić sobie z emocjami
wskazówki
muszą być uznane
przez odbiorcę za
skuteczne
odbiorca musi być przekonany, że im sprosta
odbiorca
rozproszony
– bardziej podatny niż odbiorca skupiony
między 18 a 25 rokiem życia - im
młodszy
tym bardziej podatny na
perswazję
(badanie) ale np.
młodsi konsumenci
są bardziej skłonni do
przypominania sobie informacji przedstawionych w reklamie
, ale jest
mniej prawdopodobne, że zostaną przez nie przekonani
;
i odwrotnie
, dojrzali konsumenci znaczniej rzadziej przypominają sobie informacje zawarte w reklamie, ale są bardziej skłonni do przekonania się do innych (Phillips i Stanton)
być może bardziej zależy to od pokolenia
- np. przez to, że jedne pokolenia są bardziej rozeznane w AI
Zmiana postaw o różnym pochodzeniu
postawy oparte na poznaniu
oparte na
przekonaniach ludzi na temat właściwości obiektu postawy
skuteczna zmiana
- zastosować
komunikat jasno pokazujący obiektywne zalety przedmiotu
,
logiczne
argumenty
postawy
oparte na emocjach
(np. na temat obiektu romantycznego, który może być dla nas nieodpowiedni)
są zwykle
irracjonalne, ich źródła to wartości, reakcje sensoryczne, estetyczne, a nawet warunkowanie
skuteczna zmiana
:
akcentowanie wartości i emocji zamiast faktów i liczb
postawy
oparte na zachowaniu
(
najtrudniejsze do zmiany
; oparte na
komponencie behawioralnym
; z tego powodu
reklama skuteczna - bo inne komponenty są słabe
, postawo wobec produktu na początku słaba lub wieloznaczna)
oparte na
obserwacji, jak zachowujemy się wobec obiektu postawy
konieczne warunki zaistnienia takiej zmiany: początkowa postawa musi być słaba lub wieloznaczna
💡
siła reklamy polega
na -
braku czasu na analizę
jej, oparta na
przekazie peryferycznej
(nie słuchamy jej uważnie zazwyczaj, przekaz często podprogowy);
kojarzą nam się z pewnymi wartościami
(np. rodziną)
📺Dlaczego reklama jest skuteczna…
założenie o braku złych intencji
→ przejaw
oszczędności poznawczej
przyzwolenie na oszustwo
w reklamie jest
naturalne
unikanie uczucia dysonansu
(uległam czy nie uległam reklamie?)
wysoka
skuteczność komunikatów pozornie nieistotnych (peryferycznych
)
nasycenie
silnymi pozytywnymi emocjami, wartościami
nadmiar wyboru i oszczędność poznawcza
(muszę coś kupić)
potrzeba
wiary w kreowaną rzeczywistość