Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
3, 4 - Spostrzeganie siebie i innych, autoprezentacja, ZOBACZ ĆWICZENIE W…
3, 4 - Spostrzeganie siebie i innych, autoprezentacja
-
Oszczędność poznawcza
- ludzie uczą się stosować efektywne uproszczenia myślowe i praktyczne reguły zdroworozsądkowe, które pomagają im zrozumieć rzeczywistość społeczną, ponieważ nie są zdolni przetwarzać całości oddziałującej na nich informacji społecznej → pobierają tylko tyle informacji ile potrzeba, aby zrobić, co należy, podjąć decyzję, wybrać reakcję, etc.
- nie mamy tyle czasu - nawet jakbyśmy mieli → nie jesteśmy w stanie udźwignąć tyle bodźców na to
- tyle informacji aby w miarę szybko i w miarę efektywnie podjąć decyzję/postawić sąd
- niebezpieczeństwo - możemy narazić innych na jakąś krzywdę (np. przez niepoprawny osąd); sądy - mogą być błędne, co jest niebezpieczne dla innych (np. stereotypy - jednak one nie zawsze budzą agresje) ale i dla nas
- przy sądach - analiza na dwóch płaszczyznach; czy jest adaptacyjne czy nie - często w jednych sytuacjach adaptacyjne a w jednych nie
Dwa rodzaje „uproszczeń”
- schematy - organizacja naszych uprzednich doświadczeń z jakimś rodzajem zdarzeń, osób czy obiektów
- heurystyki (oparte na schematach) - uproszczone reguły wnioskowania, którymi posługują się ludzie, by wydawać sądy w sposób szybki i efektywny; sposób wnioskowania, proces myślowy
Schematy
- podstawowy element wiedzy o świecie społecznym; obciążają poznawczo
- działają jak filtry, które odsiewają informację sprzeczną lub niespójną z dominującym motywem
- dostępność schematu – jest to łatwość, z jaką możemy przywołać dany schemat
- wzbudzanie schematu pod wpływem zdarzeń poprzedzających - czyli zwiększona dostępność schematu pod wpływem tego, co było doświadczone bezpośrednio przedtem
- np. w każdym mężczyźnie w dresie będę widziała “dresiarza”
Funkcje schematów
- pomagają nam kategoryzować bodźce (w życiu codziennym)
- pomagają odpowiedzieć na pytanie „co to jest”, gdy spotkamy coś nieznanego
- są sposobem na radzenie sobie z wieloznacznością
- dostarczają wskazówek dot. naszego działania (działamy zgodnie ze scenariuszem, a nie po omacku)
- dyktują nam treść spostrzeżeń - wiedza, co spostrzegamy, umiejętność skategoryzowania (to dyktuje nam schemat)
-
Ukryte teorie osobowości
rodzaj schematu, który stosujemy by pogrupować różne cechy osobowości (założenie o współwystępowaniu pewnych cech)
- sytuacja - koleżanka, która mi opowiada, że poznam dziewczynę która jest miła, spokojna i pomocna → spodziewamy się wtedy że będzie ona szczera (ukryta teoria cech)
- często jednak te cechy ze sobą współwystępują, jednak można się pomylić
Atrybucja
teoria atrybucji: określenie sposobu, w jaki ludzie wyjaśniają przyczyny zarówno swojego własnego zachowania, jak i zachowania innych ludzi
-
Rodzaje atrybucji
- atrybucja wewnętrzna → wnioskowanie, że jakaś osoba zachowała się w określony sposób ze względu na swoje wewnętrzne cechy (dyspozycje) (np. “jestem leniwa”)
- atrybucja zewnętrzna → wnioskowanie, że ktoś zachował się w określony sposób ze względu na właściwości sytuacji, w której się znalazł (założenie - większość ludzi zachowało by się podobnie w tej sytuacji); tutaj - przykład Amelki (np. zbyt mało światła w sali)
- wszystko zależy od tego, na ile znamy kontekst sytuacji
- przeciętna osobowa → częściej przypisuje osiągnięcia sobie a porażki czynnikom zewnętrznym
Atrybucje w służbie ego
- atrybucje, które przypisujemy sami sobie
- wyjaśnienia, które przypisują sukcesy czynnikom wewnętrznym zależnym od dyspozycji, a za niepowodzenia obwiniają czynniki zewnętrzne należące do sytuacji
- czyli np. dostałem pochwałę od dyrektora, bo jestem świetny i zdolny, ale popełniłem błąd w raportach, bo była brzydka pogoda i nie mogłem się skupić przez radio grające w pracy
- dlaczego? bo lubimy mieć wysoką samoocenę…; motyw takiego zachowania - chęć wysokiej samooceny
- atrybucje w służbie ego - bliżej heurystyk niż schematów
Atrybucje a schematy
- schematy – gromadzenie wiedzy i wydawanie sądów o obiektach społecznych; kto kim jest, jaki jest?; schemat poznawczy - np. “jestem osobą leniwą”
- atrybucje – WNIOSKOWANIE O PRZYCZYNACH ZACHOWANIA: dlaczego ludzie (ja) zachowują się tak, a nie inaczej?
- atrybucje - wynikają ze schematów
Podstawowy błąd atrybucji (Ross, 1977)
- kiedy dzieje się zła rzecz (np. wypadek samochodowy) - atrybucja wobec kierowcy samochodu → wina kierowcy; np. sytuacja przemocy seksualnej - atrybucja wobec osoby zgwałconej → “założyła prowokacyjny strój, sama tego chciała”
- niedocenianie czynników sytuacyjnych (zewnętrzne) i przecenianie czynników dyspozycyjnych (wewnętrzne) w wyjaśnianiu zachowań innych ludzi
- chcemy wierzyć, że świat jest sprawiedliwy → “komuś się to stało, bo jest zły - mi się to nie trafi, bo jestem dobry” - jest to zarządzanie własnym lękiem; np. dziewczyny które nie noszą wyzywających ubrań myślą, że im się nie natrafi przemoc seksualna
-
-
Introspekcja
- osoby poddające się często introspekcji mają dużo wglądu; np. kiedy ktoś źle się czuje i nie wie dlaczego, może o wynikać z małego wglądu
- teoria przyczynowości - teoria zakładająca, że jako ludzie mamy swoje własne teorie tłumaczące, co wpływa na nasze uczucia i zachowanie i sięgamy po nie, by wyjaśnić swój stan psychiczny [dużo z nich przyswajamy kulturowo]; np. chcemy się dowiedzieć, czemu lubimy dany zespół (najczęściej aktywuje się, kiedy nie jesteśmy pewni swoich postaw); osoby o dużym wglądzie (potrafi wytłumaczyć co spowodowało ich zachowanie, co wpływa na ich emocje - rzeczy, które w teorii mówi terapeuta)
- zmiana postawy spowodowana wyszukiwaniem przyczyn → bo ludzie zakładają zgodność swoich postaw z przyczynami, które wydają się wiarygodne i są łatwe do zwerbalizowania
-
Schematy ja
- schematy ja: oparte na naszych przeszłych doświadczeniach zorganizowane struktury wiedzy o nas samych, które pomagają nam zrozumieć, wyjaśnić i przewidzieć własne zachowanie
- spostrzegam siebie jako osobę [...], dlatego sądzę, że zachowałam się w tej sytuacji dlatego, że [...]
- dużą część naszej samowiedzy stanowią treści pamięciowe dotyczące własnych myśli, postaw, uczuć i zachowań w przeszłości [PAMIĘĆ AUTOBIOGRAFICZNA]
- potrzebne do przewidywania swojego zachowania
Interakcja społeczna
- ja odzwierciedlone (Cooley - 1902) – spostrzeganie siebie oczami innych ludzi i włączanie ich opinii do własnego pojęcia Ja
- teoria porównań społecznych (Festinger): poznajemy swoje zdolności i postawy poprzez porównywanie się z innymi ludźmi; kiedy dokonujemy porównań społecznych? → gdy brak obiektywnego standardu oceny i nie mamy pewności, jacy jesteśmy pod danym względem
- porównania społeczne w górę – mające na celu określenie standardu doskonałości; wpływa na samoocenę
- porównania społeczne w dół – celem jest podniesienie samooceny (inaczej - nie wiadomo do czego dążymy)
- porównania z kimś podobnym (np. względem płci, cech osobowości) – cel: samowiedza (budowanie jej - np. gdy osoba w moim wieku ma męża a ja nie, to uczymy się, że w tym wieku już powinniśmy mieć ślub), zbudowanie trafnego obrazu siebie; porównania z osobą podobną nam - bardziej bolesne, gdy wychodzą niekorzystnie dla nas
-
Motywy autoprezentacji
- osiąganie materialnych i społecznych korzyści
- dowartościowanie (utrzymywanie/podtrzymywanie poczucia własnej wartości)
- kształtowanie pożądanej tożsamości osobistej
-
-
-