Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

ÔN TẬP TÂM LÝ HỌC NHÂN CÁCH - Coggle Diagram

- - - - Được tạo thành từ năng lượng tâm trí vô thức, hoạt động để thỏa mãn những thôi thúc, nhu cầu và mong muốn cơ bản, nguyên thủy của con người
      - Chứa năng lượng dục tính libido, kết nối với cơ thể sinh học, không liên hệ thực tế bên ngoài
      - Vận hành dựa trên nguyên tắc khoái lạc, thỏa mãn nhu cầu của bản năng ngay lập tức
      - Hiện diện từ lúc sinh ra, không thay đổi khi lớn lên
    - - Những khía cạnh đạo đức - lý tưởng, các tiêu chuẩn - lý tưởng đạo đức được nội tại hóa mà chúng ta có được từ cha mẹ và xã hội (ý thức của chúng ta về đúng và sai), phản ánh superego của cha mẹ/ xã hội/ người quyền lực
      - Vận hành trên nguyên tắc đạo đức và lý tưởng, không liên hệ với thế giới bên ngoài và đòi hỏi không thực tế về sự hoàn hảo
      - 2 thành phần: lương tâm (conscience) và cái tôi lý tưởng (ideal ego)
    - - Không có sẵn khi sinh ra, hình thành khi đứa trẻ tương tác với môi trường sống xung quanh
      - Vận hành dựa trên nguyên lý thực tế, điều hòa giữa Id, Superego và thế giới bên ngoài, vận hành trong 3 mức độ của tâm trí: vô thức, tiền ý thức, ý thức
      - Thực hiện việc kiểm soát bản thân và hiểu biết thế giới bên ngoài, tạm hoãn những ham muốn thôi thúc (tolerate tension) đảm bảo những xung năng của Id được thỏa mãn phù hợp với thực tế và được xã hội chấp nhận
      - Khi cái tôi thay đổi > Hành vi thay đổi > Cái tôi trở thành thành phần chủ đạo
  - - - Đa phần xảy ra ở tầng vô thức > một số trường hợp có thể nhận diện trong trường hợp suy nghiệm lại
      - Là những cơ chế bình thường và có ở tất cả chúng ta, giúp cá nhân đương đầu với đe dọa từ bên ngoài lẫn bên trong
      - Khi sử dụng nhiều quá sẽ trở nên cứng nhắc, gây nhiễu tâm, ám ảnh
    - - Là nền tảng của những hành vi nhiễu tâm hay loạn tâm (theo Freud)
      - Chỉ có Ego cảm nhận được lo âu gồm 3 loại
        
        Lo âu thực tế (sợ thế giới bên ngoài)
        
        Lo âu nhiễu tâm (sợ id): thường có nguồn gốc từ thời thơ ấu, mâu thuẫn giữa id và thực tế, một nỗi sợ vô thức về việc bị phạt khi thỏa mãn id
        
        Lo âu đạo đức (sợ super ego): mâu thuẫn giữa id và super ego, khi làm việc gì đó trái với tiêu chuẩn đạo đức xã hội/ cha mẹ
      - Con người luôn cảm giác được ý thức lo hãi dù không rõ nguyên nhân
      - Khi xuất hiện lo âu/ nguy hiểm, Ego có thể:
        
        Đối mặt vấn đề giải quyết
        
        Chối bỏ hoặc bóp méo thực tế để tránh đương đầu trực tiếp với những gây hấn hay xung năng tính dục > cơ chế phòng vệ
    - - Phóng chiếu (Projection): Phóng chiếu những xung năng khó chịu, không chấp nhận được của bản thân lên người khác (ego defense trước neurotic & moral anxiety)
      - Hợp lý hóa (Rationalization)
        
        Giải thích hành vi hoặc cảm xúc không chấp nhận được theo cách hợp lý hoặc logic, tránh những lý do thực sự
        
        Gây ra bởi cái siêu tôi, dùng những lý lẽ mà xã hội chấp nhận
      - Dồn nén (Repression)
        
        Tâm trí tìm cách đẩy ý tưởng, ký ức, suy nghĩ, cảm xúc lo âu (thực tế, nhiễu tâm, đạo đức) vào tầng vô thức, chối bỏ một cách vô thức sự tồn tại của những xung năng ấy
        
        Để giải quyết những xung năng dồn nén, cá nhân phải tin rằng các xung năng không còn đe dọa
      - Chối bỏ (Denial): Chối bỏ sự tồn tại của những đe dọa/ sự kiện bên ngoài đã xảy ra
      - Hình thành phản ứng (Reaction formation)
        
        Xung năng dồn nén bộc lộ lên ý thức thông qua việc hình thành phản ứng hoàn toàn ngược lại
        
        Có thể bộc lộ sự thái quá, ép buộc, ám ảnh
      - Chuyển di (Displacement): Xung năng khó chịu/ gây hấn đối với một người được chuyển qua những người/ đối tượng khác
      - Thoái lui (Regression): Trong giai đoạn/ tình huống có nhiều sự lo âu, cá nhân sẽ quay trở về giai đoạn phát triển trước đó
      - Thăng hoa (Sublimation): chuyển hướng xung năng sang những mục tiêu có ích cho xã hội văn hóa
      - Nội hóa (Introjection): Cá nhân sát nhập/ làm theo những giá trị/ cách hành xử/ phong cách sống/ tố chất tích cực của người khác vào cái tôi của mình để cảm thấy bản thân tốt hơn
  - - - Vùng khoái cảm: miệng, lưỡi, môi, vòm miệng > Hành động: bú, mút, xúc chạm cơ thể > Mối quan hệ với ng chăm sóc chính cực kỳ quan trọng > Trẻ phát triển cảm giác tin tưởng
      - 2 giai đoạn
        
        Tiếp nhận: thỏa mãn, ít lo âu, không có mâu thuẫn trong quan hệ đối tượng
        
        Bạo dâm: mọc răng, nhu cầu không được thỏa mãn hoàn toàn như trước, lo âu (ego phát triển), cai sữa, mâu thuẫn trong quan hệ đối tượng
      - Mâu thuẫn chính: tiến trình cai sữa > đứa trẻ dần dần ít sự phụ thuộc vào người mẹ
      - Cắm chốt: thỏa mãn quá mức các hoạt động môi miệng, mối quan hệ quá thuận lợi > phát triển nhân cách phụ thuộc; mối quan hệ đem lại nhiều lo âu > trẻ em bất an kéo dài đến tuổi trưởng thành
    - - Vùng khoái cảm: hậu môn
      - Mâu thuẫn chính: tập cho trẻ đi vệ sinh (toilet training), trẻ học cách kiểm soát nhu cầu cơ thể > Trẻ thực hiện những cố gắng đầu tiên trong việc kiểm soát bản thân và người khác
      - Cách thức mà người lớn tập cho trẻ đi vệ sinh đóng vai trò quan trọng
        
        Nếu khen thưởng động viên tích cực: trẻ phát triển cảm giác hiệu quả và có khả năng
        
        Nếu quá nghiêm khắc, trẻ có thể phát triển nhân cách có tính cách "kiềm chế rất cao"
    - - Qúa trình ảnh hưởng rất mạnh đến sự phát triển nhân cách, super ego phát triển mạnh trong giai đoạn này
      - Vùng khoái cảm: bộ phận sinh dục
      - Mâu thuẫn chính
        
        Phức cảm Electra (ở nữ): xuất hiện ảo tưởng vô thức về tính dục với cha, muốn chiếm hữu cha, phát hiện không có dương vật > oán giận mẹ, khát khao có dương vật > chán chường, vỡ mộng
        
        Phức cảm Oedipus (ở nam): xuất hiện ảo tưởng vô thức về tính dục với mẹ, muốn chiếm hữu mẹ; thù địch ghen tị với cha; dồn nén những ước mơ loạn luân và hung tính
      - Trẻ bắt đầu biết phân biệt giới tính
      - Bước qua phức cảm Oedipus > nhận ra thế giới có tổ chức, thứ tự, luật lệ quy tắc nhất định
      - Củng cố cái siêu tôi, các xung đột ham muốn tạm ngủ yên
    - - Đầu tư libido vào việc phát triển kỹ năng, học tập (thăng hoa)
      - Id, Ego, Superego phát triển gần như hoàn chỉnh
    - - Những ham muốn tính dục quay trở lại nhưng tập trung vào đối tượng khác giới ngoài xã hội
      - Hình thành những hành vi tình dục bình thường có tính trưởng thành đối với người khác giới
      - Chuyển hướng năng lượng tính dục sang người khác