Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

IZAKI BIZIDUNEN JATORRIA, EBOLUZIOA ETA SAILKAPENA, Screenshot 2024-12-11…

- - - - Espezieak espezie komun batetik datorrezko ebidentziak.
        
        Banaketa geografikoa.
        
        Eremu batean elkarrekin, antzeko eboluzioa. Eremu ezberdinetan, eboluzio ezberdina.
    - - Aminoazido sekuentzia edo ADN sekuentzia ia berdina da.
        
        Proteina sekuantzieen konparaketan oinarrituta dago.
    - - Fosilak izaki bizidunen arrastroak dira.
        
        Serie filogenetikoak eta erdibideko formak froga nagusienak dira.
    - - Espezie ezberdinen enbrioak antzekotasunak daukate.
        
        Antzekotasun horrek arbaso komun bat dagoela azaltzen du.
        
        Animalien enbrioien azterketan oinarritzen da.
    - - Organismoen gorputz egiturak konparatzen dira.
        
        Organo homologoak.
        
        Egitura berdina, funtzio ezberdina.
        
        Organo analogoak.
        
        Egitura ezberdina, funtzio berdina.
  - - - Mutazioek, populazioetan eragindako aldaketa genetiko txikien pilaketa motelaren eta gutxikakoaren emaitza da eboluzioa.
        
        Hautespen naturala aldaketa horietan eragiten du eta fenotipo eraginkorrenak irauten dute.
        
        Maiztasun genikoa edo alelikoa.
        
        Populazio batean alelo bakoitzak duen proportzioa da.
        
        Beste hiru ezaugarriak aldatzen badira hau ere aldatzen da.
        
        Hautespen naturala.
        
        Ingurune jakin batean bizirauteko duten gaitasunagatik eta ugalketaren arrakastagatik da.
        
        1 more item...
        
        Aldakortasun genetikoa.
        
        Mutazio bidez, edo ugalketa sexualaren bidez dauden aleloak desberdin banatzen direlako eta konbinazio berriak egiten dituztelako.
        
        Eginkorra eta heredagarria da.
        
        Mutazioak ausaz gertatzen dira.
        
        Geneen jitoa eta migrazioak.
        
        Geneen jitoa.
        
        Populazio batean, belaunaldi batetik bestera gertatzen diren maiztasun genikoen gorabeherak dira.
        
        Migrazioak.
        
        Populazio bateko banakoen helduerak edo irteerak dira eta horrek maiztasun genikoak aldatzen ditu.
  - - - Lamarckismoa
        
        urtean aurkeztu zuen. Metodo zientifikoa aplikatu zuen.
        
        Fosilei behatuz formulatu zuen teoria.
        
        Hiru printzipioetan oinarrituta dago:
        
        Erabileraren eta erabilerarik ezaren legea.
        
        Organo bat asko erabiliz gero garatzen da eta ez duzunean erabiltzen atrofiatzen da.
        
        Hartutako ezaugarrien herentziaren legea.
        
        Organismoan dauden aldaketak ondorengoei pasatzen zaie.
        
        Aurrerapenaren legea.
        
        Hain konplexuak ez diren organismoak berez sortzen dira eta garatzean izaki bizidun konplexuagoak sortzen dira.
      - Darwinismoa
        
        XIX. mendean hautespen naturalean oinarrituta zegoen teoria berri bat aurkeztu zuen.
        
        Gaur egungo eboluzioaren teoriaren oinarriak finkatu zuen Darwinek.
        
        Hiru printzipioetan oinarrituta dago:
        
        Bizirauteko borroka.
        
        Bizirauteko lehiatzen dira. Banako gehiegi jaiotzen dira dauden baliabideentzako.
        
        Hautespen naturala.
        
        Abantaila ematen dieten ezaugarriak dituzten banakoak biziraunduko dute eta besteak ez. Haiek, ondorengoak izango dituzte ezaugarri horiekin.
        
        Aldakortasuna.
        
        Edozein populaziotan banakoak bestetik ezberdintzen dituzten ezaugarriak dituzte.
- - - - Zenbat iraundu zuen teoria?
        
        XVII. mendearen amaierara arte landareekin eta animaliekin.
        
        XIX. mendera arte mikroorganismoentzat.
  - - - Sekuentzia:
        
        2. Molekula organiko bakunak erreakzionatu eta makromolekulak sortu. Koatzerbatutan antolatu ziren.
        
        3. Autorreplikatzeko eta erreakzio kimikoak katalizatzeko gai ziren lehen molekulak agertu. RNAtik eobiontea sortu. LUCA
        
        1. Lurraren gasak molekula organiko bakunak sortzen dute.
    - - Jatorrizko Lurraren atmosferako gasek eragindako molekula organikoen sintesiaren lehen ebidentzia eman.
        
        Pausuak:
        
        2. Nahastea kondentsadore batetik pasa eta hoztu egiten da.
        
        3. U formako tutu batean biltze neta aztertzen dira.
        
        1. Bi matrazetako gasei deskarga elektrikoa eman.
    - - Lehen egitura metabolismoduna da.
        
        Eobiontea.
        
        Antzinako zianobakterioak.
        
        Lehen prokarioto aerobioak.
        
        Lehen eukariotoak.
        
        Zelula nukleodunetatik sortu ziren.
        
        Anaerobioak baino eraginkorragoak. Arnasketa aerobikoaren bitartez energia gehiago lortzen zuten.
        
        Prokariotoak, autotrofoak eta fotosintetikoak.
        
        Zelula prokariotoak, anaerobioak eta heterotrofoak. Itsasoetan pilatutako materia organikoz elikatu.
- - - - Zelulabakarrak.
        
        Autotrofoak, fotosintetikoak edo kimiosintetikoak, heterotrofoak, aerobioak eta anaerobioak izan dezakete.
        
        Ia denek zelula pareta.
        
        Ugalketa asexuala.
        
        Gram-positiboak eta gram-negatiboak daude.
        
        Prokariotoen nutrizioa.
      - Bakterio heterotrofoak:
        
        Bakterio autotrofoak:
        
        Fotosintetikoak.
        
        Kimiosintetikoak.
        
        Bakteria nitrifikanteak.
        
        Zianobakterioak.
        
        Saprofitoak.
        
        Sinbiotikoak.
        
        Bi izakiek probetxua lortu.
        
        Parasitoak.
        
        Gaixotasunak sortu.
        
        Materia organikoa deskonposatu.
    - - Oso sinpleak dira.
        
        Baldintza extremoetan bizi dira.
        
        Halofiloak.
        
        Metanogenoak.
        
        Termozidofiloak.
        
        Ur termalak.
        
        Anaerobikoak.
        
        Gatz ugari lekuetan.
        
        Eukariotoak.
        
        Zelulabakarra/anitza.
        
        Ehunik ez.
        
        Autotrofo/heterotrofo.
        
        1 more item...
  - - - SAILKAPENA:
        
        Askomikotoak.
        
        Basidiomikotoak.
        
        Glomeromikotoak.
        
        Zigomikotoak.
        
        Ugalketa sexuala dute. Zigosporak hifa haploideak sortzen ditu. Ogiaren lizuna.
        
        Zuhaitzen sinbionteak. Onddoak gluzidoak lortu, landareak gatz mineralak lortu.
        
        Sexualak. Basido egitura esporal.
        
        Ugalketa a/sexuala (mitospora). Hartzidura alkoholikoa. Legamiak.
  - - - Espeziazioa.
        
        Espezie jakin bateko populazio batek beste populazio bat edo gehiago sortzen ditu.
        
        Anagenesia.
        
        Espezie bat aldaketa genetikoak pilatu ondoren, besta espezie bat bihurtzen denean
        
        Kladogenesia.
        
        Espezie batetik beste bi edo gehiago eratzen direneak.
        
        Oztopo geografikoa ohikoena da.
      - Filogenia.
        
        Espezien ahaidetasun erlazioa erabiltzen du sailkapena egiteko, kladiogramak eginez.
      - Izaki bizidunen erreinuak.
        
        *Lynn Margulisek proposatu zuen erreinu hauek.*
        
        Moneroak.
        
        Protistoak.
        
        Onddoak.
        
        Landareak.
        
        2 more items...
        
        Eukariota.
        
        1 more item...
        
        Eukariota.
        
        Zelulabakarra/anitza.
        
        1 more item...
        
        Prokariotoak.
        
        Zelulabakarrak.
        
        Autotrofo edo heterotrofo.
        
        1 more item...
      - Izaki bizidunen sailkapena.
        
        Linneok asmatu zuen gaur egun izaki bizidunak hierarkikoki sailkatzeko erabiltzen dugun sistema.
        
        Izaki bizidunak taxonetan multzokatzen dira.
        
        Kategoria horiek talde eta azpitalde gero eta txikiagoak dituzte, eta talde horiek osatzen dituzten organismoak gero eta antzekoagoak dira.
        
        Kategoria taxonomiko nagusiak:
        
        Erreinua.
        
        1 more item...
  - - - Uran bizi dira eta autotrofo aerobikoak dira.
        
        TALO izeneko antolaketa izan ahal dute, ez ehunak.
        
        Gorriak.
        
        Berdeak.
        
        Arreak.
        
        Xantofila.
        
        Klorofila.
        
        Karotenoa.
      - Sailkapena:
        
        Alga berdeak.
        
        Alga arreak.
        
        Alga gorriak.
        
        Diatomeoak.
        
        Zelulabakarrak.
        
        Itsastarrak. Zelulanitzak.
        
        Itsastarrak. Zelulanitzak.
        
        Itsaso edo ur geza. Zelulabakarrak/anitzak.
    - - Zelulabakarrak. Heterotrofo aerobioak. Batez ere uran bizi. Bakterioak baino handiagoak. Fagozitosi edo pinozitosi bidez elikatzen dira.
        
        SAILKAPENA:
        
        Ziliatuak.
        
        Flagelatuak.
        
        Amebozooak.
        
        Esporozooak.
        
        1 more item...
        
        Pseudopodoak erabiltzen dute mugitzeko.
        
        Flagelo bat edo gehiago. Gehienak aerobioak.
        
        Zilioak dituzte.