Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
IZAKI BIZIDUNEN JATORRIA, EBOLUZIOA ETA SAILKAPENA, Fixismoa: Espezieak…
IZAKI BIZIDUNEN JATORRIA, EBOLUZIOA ETA SAILKAPENA
-
-
EBOLUZIO PROZESUA
Eboluzioaren oinarri genetikoa: Material genetikoa aldatu: mutazioa edo ugalketa sexualgatik. Pixkana gertatzen. Banako alelo onuragarriak. Populazioak eboluzionatzen du.
Neodarwinismo: 1930 urtean, genetikaren alorrean egindako aurkikuntzen bidez, eboluzioaren teoria berria. Birkonbinazio genetikoa, mutazioak eta hautespen naturala.
-
-
MONEROEN ERREINUA
Mikroorganismo prokariotoak dira. Bizimodu askea, sinbiotikoa edo parasitoa izan dezakete.
BAKTERIOAK (eubakterioak): Zelulabakarra. Estrategia metaboliko ugaria. Bakterio mota asko . Zelula pareta, mureinaz osatuta. Asexuala. Material genetikoa trukatu, bakterioek bat egitean.
Nutrizioa
Bakterio heterotrofoak:
- Saprofitoak: Materia organikoa deskonposatu. Clostridium
- Sinbiotikoak: Bi izakiek probetxua lortu. Hasteetakoak
- Parasitiaok: Gaxotasunak sortzen dituzte. Koch baziloa
Bakterio autotrofoak
- Fotosintetikoak: Zianobakteriak
- Kimiosintetikoa: Konposatu ez organikoak oxidatuz lortzen dute materia organikoa. Bakteria nitrifikanteak.
ERLAZIOA. Endosporak sortzea
UGALKETA: Mitosi bidez ugaltzen dira. Pilien bidez materiak genetikoa trukatu.
ARKEOBAKTERIOAK: Primitiboenak dira, RNA oso simplea. Paretak ez du mureinarik. Ingurune baldintza extremoetan bizi dira.
- Halofiloak: Gatz ugariko lekuetan
- Metanogenoak: Anaerbokiak dira. Metanoa sortzen dute.
- Termoazidofiloak: Ur termaletan.
PROTISTOEN ERREINUA
Orain dela 1.500 m.u. gure planetan agertu ziren (lehen eukariotak, teoria endosinbiotikoa). Ingurune hezea behar dute bizitzeko.
Ezaugarriak:
- Zelula mota: eukariotoa.
- Zelula kopurua: zelulabakarra/zelulanitzak
- Antolaketa maila: ehunik ez
- Nutrizioa: autotrofoa/heterotrofoa
- Ugalketa: sexuala/asexuala
Algak: Urtarrak. Autotrofo aerobioak. Unizelular edo plurizelular. Ehunik ez. Fotosintesia egiteko pigmentuak desberdinak.
- Berdeak: Klorofila
- Gorriak: Karotenoak
- Arreak: Xantofilak
Sailkapena:
- Diatomeoak: Zelulabakarrak, plaktonaren osagaiak. Pigmentu guztiak. Kanpo oskola.
- Alga berdeak: Zelulabakarrak edo zelulanitzak. Zelula pareta eta klorofiladunak.
- Algak arreak: Zelulanitzak. Zelula pareta. Xantofila.
- Algak gorriak: Zelulanitzak. Zelula pareta. Karoteno. Sakoneran.
-
Protozooak: Eukarioto zelulabakarrak. Uretan. Heterotrofoak, aerobioak. Bakterioak baino handiagoak. Ehunik ez. Mugimendu zilio, flagelo eta pseudopodo. Elikadura osmosi, fagozitosi edo pseudopodo.
Sailkapena:
- Zilatuak: Paramecium
- Flagelatuak: Trypanosoma
- Errizopodoak: Pseudopoen bidez
- Esporozoak: Mugitzeko egiturarik ez. Parasitoak.
-
ONDDOEN ERREINUA
Ugalketa:
- Zelulabarrak ugalketa asexualaz, gemazioz.
- Zelulanitzak ugalketa sexuala, esporen bidez.
Sailkapena:
- ASKOMIZETOAK: Asexuala edo sexuala. Hartzidura alkoholikoa egiten duten legamiak.
- BASIDIOMIZETOAK: “Goi onddo” biltzen dira. Sexuala. Basidoak sortu.
- GLOMEROMIKOTOAK: Mikorriza, landare eta onddo artean elkarketa sinbiotiko mutualista.
- ZIGOMIZETOAK: Lizun batzuk daude. Saprofitoak. Sexuala eta asexuala.
EBOLUZIOAREN EBIDENTZIAK
Anatomikoak: Organismoen gorputz egituren azterketa konparatu. Zenbait espezietako organoen arteko parekotasunak eta ezberdintasunak aztertu.
-
-
-
-
Paleontologikoak: Fosilak izaki bizidunen arrastroak, fosilizazio prozesu kontserbatzen. Fosilen mineralak aztertuz jakin dezakete zein garaikoa den.
Erdibideko formak: Multzo desberdinetan sailkatuta dauden espezieen ezaugarriak dituzten espezie fosilak dira. Arbaso komunak dituzte.
-
Serie filogenetikoak: Ahaidetutako espezieren fosil multzoak, denborarekin aldaketa morfologikoak. Eboluzio prozesua zer den adierazten du.
-
-
Biogeografikoak: Espezieak, aintzinako espezie komun batetik datoz. Eremu jakin batean elkarrekin bizi diren organismoek antzeko eboluzioa izatean eta populaziok bakartuta geratzean, ez dute eboluzio bera.
-
Enbriologikoak: Animalien enbrioien azterketa. Antzekotasun azalpena: arbaso komuna. Ahaidetasun ebolutibo gertuagoa enbrioiek antzekoak.
-
-