Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
PROM : Premature rupture of membranes
(ภาวะถุงน้ำคร่ำเเตกก่อนการเจ็บครรภ์…
PROM : Premature rupture of membranes
(ภาวะถุงน้ำคร่ำเเตกก่อนการเจ็บครรภ์)
วิยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี พะเยา
ความหมาย
ถุงน้ำคร่ำแตกก่อนการเจ็บครรภ์ หมายถึง การแตกรั่วของถุงน้ำคร่ำก่อนที่จะมีการเจ็บครรภ์คลอดโดยไม่จำกัดเวลาหรืออายุครรภ์
-
-
การวินิจฉัย
1.การซักประวัติ หญิงตั้งครรภ์ให้ประวัติว่ามีน้ำไหลออกทางช่องคลอด ต้องแยกลักษณะน้ำที่ออกมา สี กลิ่น ปริมาณน้ำคร่ำ วันเวลาที่ถุงน้ำคร่ำแตก เพื่อประเมินระยะเวลาและโอกาสของการติดเชื้อ
-
2.การตรวจร่างกายตรวจดูบริเวณช่องคลอด อาการ/อาการแสดงของการติดเชื้อในหญิงตั้งครรภ์ การตรวจภายในโดยใช้เครื่องมือถ่างขยายปากช่องคลอดที่ปลอดเชื้อ (sterile swab) ให้หญิงตั้งครรภ์ไอหรือเบ่งลงด้าน ล่างจะพบน้ำคร่ำไหลออกจากปากมดลูกหรือขังอยู่ในช่องคลอด (Cough test) ควรหลีกเลี่ยงการตรวจภายในโดยใช้นิ้วมือ โดยตรงยกเว้นรายที่มีการเจ็บครรภ์คลอด หรือวางแผนการให้คลอดภายใน 24 ชั่วโมง
-
4.การตรวจเพื่อพยากรณ์โรค เช่น การตรวจพบ C-reactive protein ของน้ำ ในช่องคลอดในอายุครรภ์ที่ไม่ครบกำหนด > 10 ng/ml จะช่วยบอกว่ามีความเสี่ยงต่อการเกิดการอักเสบหรือการติดเชื้อในถุงน้ำคร่ำและมักคลอดภายใน 5 วัน
สาเหตุเเละปัจจัยเสี่ยง
- ประวัติเคยเกิดภาวะ PPROM มีความเสี่ยงสูงถึง 3 เท่าที่จะเกิดซ้ำอีก
- การติดเชื้อในระบบอวัยวะสืบพันธุ์ส่วนล่าง การติดเชื้อโรคทางเพศสัมพันธ์ เช่น Chlamydia trachomata’s, Neisseria gonorrhea, Group B streptococcus, Trichomonas vaginalis, Bacterial Vaginosis เป็นต้น
- การอักเสบติดเชื้อในถุงน้ำคร่ำ (Chorioamnionitis) หรือการติดเชื้อในโพรงมดลูก เป็นสาเหตุสำคัญของ PPROM อาจเป็นเชื้อแบคทีเรียหรือเชื้อไวรัส รวมทั้งการติดเชื้อซ่อนเร้นในน้ำคร่ำ
- การติดเชื้อเรื้อรังของระบบทางเดินปัสสาวะทำให้มดลูกมีการหดรัดตัวเพิ่มขึ้น
- การตั้งครรภ์แฝด (Multifetal gastation) การตั้งครรภ์แฝดทำให้มดลูกถูกยืดขยายมากทำให้มีความดันภายในโพรงมดลูกเพิ่มขึ้น
- ความผิดปกติของปากมดลูก เช่น ปากมดลูกปิดไม่สนิท (Cervical incompetence) คอมดลูกสั้น ประวัติเคยทำ Cervical conization เป็นต้น รวมทั้งความผิดปกติของมดลูกแต่กำเนิด
- การทำหัตถการบางอย่าง เช่น การเจาะถุงน้ำคร่ำ (amniocentesis) การเย็บผูกปากมดลูก (Cenvical xerclage) การเจาะตรวจเนื้อรก (Chorionic virus Sampling ) เป็นต้น
- ภาวะรกเกาะต่ำ (placenta previa) การลอกตัวของรกก่อนกำหนด (Abruptio placenta)
- ทารกในครรภ์อยู่ในท่าผิดปกติ เช่น ท่าก้น ท่าขวาง ทำให้ส่วนนำปิดส่วนล่างของเชิงกรานไม่สนิท แรงดันในโพรงมดลูกจะดันมาที่ถุงน้ำคร่ำโดยตรง ทำให้ถุงน้ำคร่ำแตกได้ง่าย
- ปัจจัยส่วนบุคคลของหญิงตั้งครรภ์ เช่น การสูบบุหรี่ เศรษฐานะต่ำ ภาวะทุพโภชนาการ เป็นโรคเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน (SLE) และการได้รับยาสเตียรอยด์เป็นเวลานาน เป็นต้น
- เคยมีประวัติคลอดก่อนกำหนดในครรภ์ก่อนหรือมีประวัติ PPROM ในครรภ์ก่อน จะทำให้เพิ่มความเสี่ยงของการเกิดซ้ำได้สูง
-
ผลต่อมารดาเเละทารก
ผลต่อมารดา
-
-
-
Oligohydramnios ปริมาณน้ำในโพรงมดลูกน้อยจนไม่พอที่จะทำหน้าที่เป็นฉนวนป้องกันอันตรายจากแรงบีบตัวของกล้ามเนื้อมดลูกและส่งผลทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อน
-
-
-
-
ผลต่อทารก
-
-
ทารกในครรภ์อาจมีภาวะขาดออกซิเจนจากหลายสาเหตุเช่น ภาวะน้ำคร่ำน้อย สายสะดือถูกกดทับจากการมีสายสะดือพลัดต่ำ
-
กรณีศึกษา
ประวัติการตั้งครรภ์
-
-
-
-
-
• น้ำหนักก่อนการตั้งครรภ์ 57 กิโลกรัม ส่วนสูง 157 เซนติเมตร BMI ก่อนการตั้งครรภ์ 23.12 kg/m2 อยู่ในเกณฑ์อ้วนระดับ 1
-
-
-
Progress of labor
09.30 น. 1 cm, 0%, ML, -2
12.45 น. 2 cm, 0%, MR, -2
15.30 น. 2 cm, 50%, MR, -1
18.00 น. 2 cm, 50%, MR, 0
ทฤษฎี
อาการและอาการแสดง
ส่วนใหญ่สตรีมีครรภ์รู้สึกมีน้ำใสๆ หรือน้ำสีเหลืองจางๆ ไหลออกทางช่องคลอดทันทีจนเปียกผ้านุ่ง โดยไม่มีอาการเจ็บครรภ์ หรือก่อนที่จะมีอาการเจ็บครรภ์ แต่บางรายอาจไหลซึมเล็กน้อยตลอดเวลา หรือไหลแล้วหยุดไป
ภาวะถุงน้ำคร่ำแตกก่อนการเจ็บเจ็บครรภ์ (oremature prelabor ROU) หมายถึง ภาวะที่ถุงน้ำคร่ำ (chorioamniotic membranes) แตกก่อนการเจ็บครรภ์คลอด พบได้ทั้งในอายุครรภ์ครบกำหนด คือถุงน้ำคร่ำแตกเมื่ออายุครรรภ์ > 37 สัปดาห์ (term PROM) หรือในครรภ์ก่อนกำหนด คืออายุครรภ์ < 37 สัปดาห์ (preterm PROM: PPROM) สำหรับ prolonged ROM เดิมหมายถึง ภาวะถุงน้ำคร่ำแตกที่มี latency period คือ ระยะเวลาตั้งแต่ถุงน้ำคร่ำแตกจนถึงเริ่มเจ็บครรภ์คลอดนานเกิน 24 ชั่วโมง แต่ปัจจุบันพิจารณาจากระยะเวลาที่ถุงน้ำคร่ำแตกนานกว่า 18-24 ชั่วโมงโดยมีหรือไม่มีอาการเจ็บครรภ์ก็ได้ (Cunningham et al., 2014; Marowitz & Jordan, 2007)
พยาธิสรีรวิทยา
ถุงน้ำคร่ำ (fetal membranes) ประกอบด้วย amnion และ chorion ที่มีต้นกำเนิดมาจาก fetal origin ซึ่งมีส่วนประกอบเป็น collagens หลายชนิด เชื่อมติดกับชั้น decidua ซึ่งเป็น maternalorigin รวมเรียกว่า amniochorial-decidual unit ส่วนของ amnion มีต้นกำเนิดมาจาก cytotro-phoblast ประกอบด้วย epithelium, basement membrane, compact laver เป็นส่วนที่แข็งแรงที่สุด fibroblast layer และ spongy layer เป็นชั้นที่กั้นกลางระหว่าง amnion กับ chorion สำหรับ chorion ประกอบด้วย connective tissue layers หลายชั้น ได้แก่ cellular layer, reticulum layer, pseudobasement membrane ซึ่งมี trophoblast แทรกอยู่ภายใน ความแข็งแรงและความเหนียวแน่นของถุงน้ำคร่ำเกิดจาก extracellular membrane proteins ได้แก่ collagens, fibronectin และ laminin ในช่วงแรกของการตั้งครรภ์ ถุงน้ำคร่ำจะแข็งแรงดี ภายหลังเนื้อเยื่อถุงน้ำคร่ำจะถูกยืดออก
เนื่องจากการยึดขยายของมดลก การหดรัดตัวของมดลูก ความดันในโพรงมดลูก และการเคลื่อนไหว ของทารกในครรภ์ ตามปกติถุงน้ำคร่ำจะแตกเอง (spontaneous ROM) ในช่วงปลายระยะที่ 1 ต่อระยะที่ 2 ของการคลอด ตามการเปิดขยายของปากมดลูก และตำแหน่งที่รั่วหรือแตกบ่อย คือบริเวณที่ใกล้กับปากมดลูก การเกิด PROM เกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน (mulifactorial) อธิบายได้ว่ามีกลไกบางอย่างทำให้ถุงน้ำคร่ำอ่อนแอหรือเปราะบางโดยเฉพาะการอักเสบติดเชื้อของถุงน้ำคร่ำ ซึ่งจะเกิดกระบวนการย่อยสลายโปรตีน (proteolysis) ทำให้ความแข็งแรงและความยึดหยุ่นของถุงน้ำลดลง และในตำแหน่งที่ถุงน้ำคร่ำแตกพบว่า มีคอลลาเจนลดลง อาจทำให้ความแข็งแรงในการตึงตัวของถุงน้ำลดลง (Santolaya-Forgas, 2007)
แนวทางการรักษา
หลักในการรักษาภาวะ PROM
- มีการยืนยันการวินิจฉัยภาวะถุงน้ำคร่ำรั่วหรือแตก
2.ประมินอายุครรภ์ที่แน่นอน ถ้าอายุครรภ์ 37 สัปดาห์ขึ้นให้พิจารณาให้คลอด ในกรณีมีอายุครรภ์น้อยกว่า 37 สัปดาห์จะให้การรักษาแบบเฝ้าระวัง (expectant management) เพื่อยืดอายุครรภ์
- การให้ยา antibiotics ในกรณีที่มีการติดเชื้อแล้วจะให้เพื่อเป็นการรักษา ส่วนในกรณีที่ยังไม่มีการติดเชื้อจะให้เพื่อเป็นการป้องกัน ซึ่งนอกจากจะช่วย ลดการติดเชื้อทั้งในมารดาและทารกแล้วยังช่วยยืดอายุครรภ์ เนื่องจากยามี ผลให้ latent period นานขึ้น โดยใน 48 ชั่วโมงแรกให้ ampillin 2 กรัม ร่วมกับการรับประทาน erytromycin 500 มิลลิกรัม ทุก ทุก 6 ชัวโมง และ ตามด้วยการรับประทานยา amoxicillin 500 มิลลิกรัม และ erythromycin 500 มิลลิกรัม ทุก 6 ชั่วโมง นาน 5 วัน
- ประเมิน lung maturity โดยวิธีต่างๆ เช่น Shake test หรือ foam test ให้ผลบวกตั้งแต่ 3 ใน 5 หลอดทดลอง การหา ค่า Lecithin/Sphingomyelin (L/S ratio) ได้ค่ามากกว่า 2 : 1 การตรวจพบ phosphatidylglycerol (PG) มากว่าร้อยละ 3 แสดงว่าทารกมีโอกาส เสี่ยงต่อภาวะ RDS น้อยมาก
- ประเมินการติดเชื้อ หากมีการติดเชื้อ อาจพิจารณาชักนำให้คลอด
- การให้ยา glucocorticoid เพื่อกระตุ้น lung maturity ยาให้เด่นชัด ในช่วงอายุครรภ์ 28-32 สัปดาห์
- การให้ยายับยั้งการเจ็บครรภ์คลอด (tocolysis) พบว่าในราย PPROM ไม่สามารถยืดอายุครรภ์ได้จริง อาจพิจารณาให้เฉพาะในรายที่ชะลอเวลาเพื่อให้
PPROM GA < 37 wks
GA < 34 wks
ทฤษฎี
-
-
-
-
ยุติการตั้งครรภ์
ปล่อยคลอด N/D เมื่อมี contraction
หรือ C/S if abnormal indication fetal due to Oligohydramnios
-
-
-
การรักษาภาวะ PROM ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายอย่าง ได้แก่ อายุครรภ์ ความสมบูรณ์ของปอดทารก การติดเชื้อ แบบแผนการเต้นของหัวใจทารก อาการเจ็บครรภ์คลอด ท่าของทารก เเละลักษณะของปากมดลูก
GA 24-33 wks
ตรวจหาข้อห้ามในการยับยั้งการหดรัดตัวของมดลูก
• Severe Preeclampsia
• Placenta abruption
• Chorioamnionitis
• Fetal death in UteroLink Title
ไม่มี
• งดน้ำและอาหารทางปาก : NPO ระหว่างมื้อ
• ให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำ : RLS 1,000 ml IV rate 100 ml/hr.
• ให้ยาสเตียรอยด์ฉีดแบบครั้งเดียว
• พิจารณาให้ยายับยั้งการหดรัดตัวของมดลูก
• ตรวจ comtraction
• เฝ้าระวังสุขภาพของทารกในครรภ์
• กรณีไม่สามารถยับยั้งได้ ให้ ATB ขณะคลอดป้องกันการติดเชื้อ GBS
-
มี
• งดน้ำและอาหารทางปาก
• ให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำ
• ไม่ให้ยาสเตียรอยด์
• พิจารณาให้ยายับยั้งการหดรัดตัวของมดลูก
• ตรวจ contraction
• เฝ้าระวังสุขภาพของทารกในครรภ์
ผู้จัดทำ
นางสาวกชมนพร สมภาวงษ์ เลขที่ 1 รหัสนักศึกษา 64120301001
นางสาวกรพินธิ์ เรืองสันเทียะ เลขที่ 3 รหัสนักศึกษา 64120301003
นางสาวณิชานันทน์ ทวีเดช เลขที่ 27 รหัสนักศึกษา 64120301028
นางสาวธัญรดา จันทร์ศรี เลขที่ 29 รหัสนักศึกษา 64120301030
นางสาวปิยะธิดา พงษ์สามภาพ เลขที่ 45 รหัสนักศึกษา 64120301046
นางสาวพรพรรณ สีม่วง เลขที่ 50 รหัสนักศึกษา 64120301051
นางสาวพัชราภรณ์ แพงแสงสุข เลขที่ 58 รหัสนักศึกษา 64120301059
นางสาวศศิกานต์ ธิโลก เลขที่ 80 รหัสนักศึกษา 64120301081
นักศึกษาพยาบาลศาสตร์ชั้นปีที่ 4
วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี พะเยา