Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
EUSKAL PIZKUNDEA, Etxekoandre zintzoa: amatasuna eta familia ardatz
…
EUSKAL PIZKUNDEA
ERROMANTIZISMOA
-
- Aldaketak --> politikan, foruak deuseztatu (III. karlistada amaitu ondoren)
- Industrializazioak hazkuntza ekonomikoa ekarri --> atzerritar asko etorri -->hizkuntza eta kulturarenganako defentsa sutsua ekarri
ALDAKETAK
Politikan:
- Nazionalismoa sortu
- 1894, S.Aranak Eusko Alderdi Jeltzalea sortu
- Horri esker --> euskal politikak ekimen berri bat hartu nazionalismoaren bidez.
Kultura:
- Hizkuntzaren balioberritzea + euskararen aldeko eginkizunak ugaritu
- Aldizkarien mugimendu zabala
Euskal Erria, Donostian
Euskara, Berlinen
Eskualduna, Iparraldean
Ahozko literatura:
- R.M.Azkue aipagarria -> euskal lexiko bilketarik handiena bildu
J. G. Aita Donostiaren lana
Lore jokoak
- Hegoaldera moldatu
- Iparraldean zegoen literatura sustatzeko modua erabili
- Elizondon eta Durangon ospatu.
Euskaltzaindia
- 1919, Hego Euskal Herriko 4 diputazioen babespean sortu
- 1918 Eusko Ikaskuntzak Oñatin , Kongresuaren ondoren abian jarri zen Euskaltzaindia sortzeko ahalegina.
EMAKUME ABERTZALE BATZA
- Eusko Alderdi Jeltzaleak emakume taldea sortu
- 1922 Bilbon sortutako emakume elkartea nazionalista
- Buruzagia: Karmele Errazti
- Miguel Primo de Riveraren diktaduratik kanpo utzi ---> desagertu
- Ideiak:
SORNE UNZUETA
- Utartus ezizena
- 1900 Bilbo - 2005 Urduzlizen
- Irakaslea + euskal idazlea
- Batez ere, poesia idatzi
IDAZLEAK
LAUAXETA
- Esteban Urkiaga
- Bizkaia, Laukiz (Gernika ondoan) fusilatuta hil
- Bide barrijak (1930), Arrats beran (1935)
- Sinbolismoa: kultua, zaila, minoritarioa
- Idealismoa: errealitatea bitan- barne mundua, beste aldean dagoen mundu ideala
LIZARDI
- Jose Maria Agirre Egaña
- 1896 Zarautz - 1933 Tolosa (neumoniak jota)
- Euskal idazlea + olerkaria
- Bihotz begietan (1932), Umezurtz Olerkiak (argitaratu, Lizardi hilda zegoelako)
- Gaiak: Maitasuna, familia, denboraren lasterra, natura, heriotza
- Protagonistak: basokoak, etxekoak, familiakoak, lagunartekoak
AITZOL
- Jose Ariztimuño Olaso
- 1896 Tolosa - 1936 Hernani (frankistek hil)
- Euskal idazle + kazetari + elizgizon abertzale+ euskaltzalea
- ELAko ideologoetako bat
- Gaztelaniaz eta euskaraz idatzi, baina, euskararen ofizialtasuna eskatuz.
- +-100 artikulu idatzi
- Euskal literaturaren alorra gidatu:
-Euskaltzaleak taldeko buruzagi
- Usteak
-Olerkariak heriarren abangoardia
- Kulturarekin, herri nortasunean sakonduz, EHko independentzia
- 1876an, Gerra Karlistaren amaierarekin batera sortu
- Hego Euskal Herrian
- Euskararen sustapenaren aldeko mugimendu sozial eta kulturala da
- Helburua: hizkuntzaren defentsa eta kultura balioberritzea
2 ARO
- Primo de Riveraren diktaduraren ostean
- 1930-1936 urte artean, Gerra zibilak eten
- 1876an hasi
- Oinarria: joera erromantikoa
- Helburua: euskararen baliobestea da, egoera modernoetara egokitzea
- Etxekoandre zintzoa: amatasuna eta familia ardatz
- Euskaldunen arteko ezkontzaren babeslea: arraza garbiaren iraupena ziurtatu
- Emakume hezitzailea: hezkuntza+hizkuntzaren transmisioaz arduratu
- Emakume abertzalea: aberriarekiko maitasuna hedatzeko ardura
-
-
-
-
