Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

Atmosfera eta Hidrosfera, Atmosfera eta hidrosfera is licensed under CC BY…

- - - - Tolesturak
        Presio eta tenperatuak eraginda. Ertz konbergenteetan eta konpresio indarrez sortuak.
        
        Sinklinalak
        Uhina gorantza irekita dauka, material berrienak nukleoan daude.
        
        \▼/
        V
        
        Antiklinalak
        Uhina beherantza irekita dauka, material zaharrenak nukleoan daude.
        
        ^
        /▲\
      - Failak eta Diaklasak
        Konpresio, distentzio edo zizaila indarrez eragindakoak. Zurrunak. Blokea mugitzen denean faila, ez badira, diaklasa.
        
        Faila normala
        Distentzio indarrez (ertz dibergenteetan) sortuta. Bloke bat faila planoan hondoratzen da.
        
        Diaklasa
        
        Alderantzizko faila
        Konpresio indarrez (ertz konbergenteetan) sortuta. Bloke bat faila planoan igotzen da.
        
        Norabide faila
        Zizaila indarrez sortuta. Horizontalki mugitzen dira blokeak.
  - - - Fisikoa
        Harrien apurketa konposizio aldatu gabe
        
        Krioklastia
        Ura harrien barruan dagoena izoztean bolumena handitzen du eta presioa harria apurtzen du
        
        $27. Granito. Gelifracción$
        
        Termoklastia
        Tenperatura aldaketa gogorraren uzkurdura-dilatazio efektua harria apurtzen du.
      - Kimikoa
        Harrien eraldaketa konposizioa aldatuz
        
        Oxidazioa
        Oxigenoa burdinarekin konbinatzean, burdin oxido bihurtzen da, eta apurtzea erraza da.
        
        Disoluzioa
        Urarekin harriak deskonposatzen dira
        
        Karbonatatzea
        Ura karbono dioxidoarekin azido karbonikoa sortzen du eta kareharria (CaCO3, disolbaezina) Ca(CO3CH)2 bihurtzen du eta orain bai disolbakorra da. Kobak, simak eta estalaktitak sortu ahal dira
      - Biologikoa
        Izaki bizidun eraginda, presioa egiten edo zulatzen apurtu ahal dute harria.
    - - Disolbatuta
      - Solido egoeran
        
        Hautakorra
        Haizea eta ura
        
        Ez-hautakorra
        Glaziarrak
    - - Zementasioa Urak disolbatuta daraman substantziak solidotu.
      - Trinkotzea Sedimentu arteko hutsuneak murriztu.
  - - - A horizontea
        
        Materia organikoa, humus-a (material organiko ustelduta)
      - E horizontea
        
        Materia organiko eta ez-organiko nahasketa
      - O horizontea
        
        Izaki bizidunak
      - B horizontea
        
        Gatzak eta beste ura ekarritako mineralak.
      - C horizontea
        
        Materia ez-organikoa, materia organiko ia ezer.
      - Arroka ama
        
        Jatorrizko arroka
    - - Harri ama
        Harriaren konposizioa
      - Klima
        Tenperatura eta meteorizazioa
      - Bizidunen jarduerak
        Materia organikoa deskonposatzena humus bihurtzen da.
      - Denbora
        Hamarkadak behar dira lurzoru heldua lortzeko.
      - Topografia Aldapak ez dira egokiak
- - - - Tenperatura
        
        Azaleko tenperatura klimaren eta latitudearen araberakoa. Sakonerarekin hotzago.
      - Dentsitatea
        
        Gazitasuna handitzen denean, gora egiten du.
      - Disolbatutako gasak
        
        Tenperaturarekin alderantziz proportzionala, presio atmosferikoarekin proportzionala.
      - Argia
        
        Eremu fotikoa argia iristen den eremua da, eremu afotikoa, alderantziz, sakonago dago eta argi gabea da. Lehenengoan organismo fotosintetikoak bizi ahal dira.
    - - %97,3 Ozeano
      - %2,7 Ur Geza
        
        %22,1 Lur azpian
        
        %0,4
        
        %89,2 Lagu
        
        %10,8
        
        %91,7 Atmosfera
        
        %8,3 Biosfera
        
        %77,5 Glaziar
    - - Lurrunketa
        
        Kondentsazioa
        
        Prezipitazioa
        
        Ebapotranspirazioa
        
        Iragazketa
        
        Isurketa
- - - - Egitura
        
        Bost subgeruza:
        
        Troposfera
        
        Fenomeno meteorologikoak eta berotegi efektua hemen gertatzen dira. Bizitzarako ezinbesteko gasen %80 dauka. 15ºC tenperatura, -70ºC tropopausaz hurbil.
        
        Estratosfera
        
        Tropopausetik 55 km-ra bitartean. Airea mehea da eta horizontalki mugitzen da. Ozono geruza hor dago. 0~4ºC-raino tenperatura.
        
        Mesosfera
        
        55 km-tik 80 km-ra bitartean. Meteoritoak izar iheskorrak bihurtzen dira hor. -80ºC
        
        Exosfera
        
        500 km-tik 10.000 km ingurura arte. Airea oso mehea delako, ezin du eguzki argia hartu.
        
        Termosfera
        
        80 km-tik 500 km-ra bitartean. N2 eta O2 molekulak eguzki erradioazioa ioi bihurtzen dute. Aurora borealak hemen gertatzen dira. 1.000ºC inguruko tenperaturara iritsi ahal du.
      - Funtzioak
        
        Babesketa
        
        Eguzki erradioaziotik babesten digu. Termosferan gamma izpiak, X izpiak eta erradiazio ultramorearen xurgatzen da, gainerakoa ozono geruzan.
        
        Tenperatura erregulazioa
        
        Bi moduz egiten du:
        Beroaren banaketa Airearen mugimendua, haizea, aire zirkulazioaren konbekzioa da. Horrela aire beroa hozten da eta tenperaturak ez dira geratzen oso altuak.
        Berotegi efektua Lurraren tenperatura 15ºC-an mantentzen du.
      - Dinamika
        
        Hezetasuna
        
        Atmosferaren ur lurrun kantitatea. Hezetasun erlatiboa zenbat % ur lurrun dago tenperatura batean neurtzen du. %100 ihintz puntua da.
        
        Tenperatura
        
        Gorputz baten barne energia. Troposferan altuerarekin gutxitzen dira. Aire beroa dentsitate txikiagoa dauka, hotza alderantziz. Horregatik beroa gorantz mugitzen da eta hotza beheruntz.
        
        Inbertsio termikoa Altuerarekin tenperaturak gora egiten duenean, airearen mugimenduak bertikalak egiten dira eta lainoa sortzen du.
        
        Presioa
        
        Aireak lurrazalaren gainean egiten duen indarra. Altuerarekin gutxitzen da. Aire hereak txikiagoa dute. Isobarak berdin presioko guneak adierazten dute.
        
        Egonkortasun
        
        Antizikloiak. Presio altuko eremuak 1013 mb baino gehiago. Zeruak garbi. Aire hotza jeistean berotzen da. Ura lurruntzen eta oskarbi geratzen da. Udan egun beroak eta neguan egun leunak baina gau hotzak.
        
        Airea antizikloitik borraskara mugitzean haizea sortzen da, presio desberdinak dutelako.
        
        Desegonkortasun
        
        Borraskak, zikloiak edo depresioak. Presio txikikoak, 1013 mb baino gutxiago. Aire beroa igotzean hozten da. Ura kondentatzen da, prezipitazioak sortuz.
        
        Coriolisen efektua ipar hemisferioan eskuinerantz desbideratzen ditu haizeak eta hego hemisferioan ezkerrerantz.
- - - - Lurra urez estalita geratzen denean
        
        Bi mota
        
        Lehorreko uholdeak
        
        Euri uharrak
        
        Ibai uraldiak
        
        Presa naturalak haustea
        
        Kostaldeko uholdeak
        Itsas mailaren gorakadak eta Mediterraneo aldeko uholde euriak
    - - Mendi batetik elur asko jauzten denean. Indar askorekin eta olatu bat bezala mugitzen dira.
        
        Faktoreak
        
        Tenperatura
        
        Elur pilaketa
        
        Topografia eta orientazioa
        
        Etenuneak
    - - Lurraren dezplazamenduak
        
        Bi mota
        
        Lur mugimenduak Mendi hegaletako materialen desplazamendua. Grabitatea da faktore handiena.
        
        Lur hondoratzeak Mugimendu bertikalak. Harriak erortzen dira behera. Litologia da eragaile nagusia
  - - - Neurriak
        
        Egiturazkoak
        Arrisku faktoreak txikitzeko eraikinak eta teknologiak.
        
        Ez egiturazkoak
        
        Lurralde antolakuntza
        Non eraiki berdeguneak...
        
        Alertak Mugikorrean, telebistan...
        
        Hezkuntza
        
        Salbamendu plana
        Ebakuazioak...