Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
ҚР және Орта Азия мемлекеттерінің су кодексі - Coggle Diagram
ҚР және Орта Азия мемлекеттерінің су кодексі
Кіріспе
Орталық Азиядағы су ресурстарының маңызы
Экономика:
су ауыл шаруашылығының (суды пайдаланудың 70%) және гидроэнергетиканың негізі ретінде.
Экологиялық аспектілер:
су объектілерінің экожүйелерді, соның ішінде биологиялық әртүрлілікті сақтаудағы рөлі.
Су заңнамасының негізгі мақсаттары
Тұрақты пайдалану:
су ресурстарын ұтымды және әділ бөлуді қамтамасыз ету.
Экожүйелерді қорғау:
табиғи су айдындарын қалпына келтіру және бірегей экожүйелерді қорғау шаралары.
Қазақстан Республикасының Су кодексі
Негізгі принциптер
Тұрақты пайдалану:
су алу лимиттері бойынша нормаларды енгізу, су ресурстарын бақылау.
Су ортасын қорғау:
ластануға қарсы қатаң шаралар, ағынды суларды ағызуға міндетті лицензиялау.
Кодекстің құрылымы
Су ресурстары туралы бөлімдер:
су айдындарын санаттар бойынша жіктеу (ауыз су, техникалық және т.б.).
Басқару:
мемлекеттік органдар, жеке сектор және жергілікті қауымдастықтар арасындағы өзара іс-қимыл тәртібі.
Институттар мен басқару органдары
Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігі:
Су ресурстары саласындағы мемлекеттік саясатты әзірлеу және іске асыру.
Аймақтық су комиссиялары:
бірлескен шешім қабылдау үшін жергілікті қауымдастық өкілдерін, пайдаланушыларды және экологтарды қамтиды.
Орталық Азия елдерінің су кодекстерімен салыстыру
Өзбекстан
Негізгі ережелер:
"су-ортақ меншік" қағидаттары және ресурстарды жоспар бойынша бөлу.
Кодекстегі өзгерістер:
су квоталарын қоса алғанда, басқаруды жақсартудың жаңа тетіктерін енгізу.
Мәселелер:
тиімсіз суарудың жоғары деңгейі (шығындардың 60% дейін) және ауыл шаруашылығының ластануы.
Тәжікстан
Су ресурстарын қорғау стратегиялары:
өзен бассейндерінің экожүйелерін қалпына келтіру жобалары, тіршілік ету ортасын қорғау.
Өзара іс-қимыл:
Су ресурстарын пайдалану жөніндегі екіжақты және көпжақты келісімдер (мысалы, Өзбекстанмен және Қырғызстанмен).
Қырғызстан
Заңнаманың ерекшеліктері:
жергілікті басқару институттары ресурстарды бөлуде маңызды рөл атқарады.
Бөлу принциптері:
"су халыққа тиесілі"қағидаты бойынша жұмыс істейтін жергілікті қауымдастықтардың мүдделерін ескеру.
Түрікменстан
Нормативтік актілер:
жер асты сулары мен суару жүйелерін пайдалануды реттеу.
Экологиялық бастамалар:
Альвадия көлін қорғау, көгалдандыру бағдарламалары.
Мәселелер мен қиындықтар
Су объектілерінің ластануы
Себептері:
ауыл шаруашылығынан, өнеркәсіптік кәсіпорындардан төгінділер және ағынды суларды жеткіліксіз тазарту.
Салдары:
ауыз су сапасының нашарлауы, сумен байланысты аурулардың көбеюі.
Су ресурстарының жетіспеушілігі
Климаттың өзгеруінің әсері:
жауын-шашын режимінің өзгеруі, қар жамылғысының төмендеуі және мұздықтардың еруі.
Халықтың өсуі және тұтыну:
тапшылық жағдайында жан басына шаққандағы тұтынудың артуы.
Су үшін қақтығыстар
Қақтығыстардың мысалдары:
Өзбекстан мен Тәжікстан арасындағы, әсіресе Сырдария мен Амудария өзендерінің айналасындағы су даулары.
Қақтығыстарды шешу:
халықаралық ұйымдардың Медиация мысалдары (мысалы, БҰҰ, АСЕАН).
Аймақтық ынтымақтастық
Мемлекетаралық келісімдер
Мысалдар:
"Амудария өзенінің сулары туралы Келісім" (1992) сияқты өзендерді бірлесіп басқару туралы келісімдер.
Нәтижелері:
су айдындарын тазарту және қалпына келтіру бойынша бірлескен жобалар.
Ұйымдар
Орталық Азия суы:
су ресурстары мәселелерін талқылауға және шешуге арналған Платформа.
Аймақтық экологиялық бастамалар:
Қоршаған ортаны және экожүйелерді қорғау жобалары, мысалы, Аралды қалпына келтіру бастамалары.
Перспективалар мен ұсыныстар
Суды тұрақты басқару
Заңнаманы жақсарту бойынша ұсыныстар:
басқаруды орталықсыздандыру сияқты жаңа технологиялар мен механизмдерді енгізу.
Халықаралық ұйымдармен өзара іс-қимыл:
Су ресурстарын тұрақты дамыту үшін шетелдік инвестицияларды тарту.
Инфрақұрылымға инвестициялар
Суару жүйелерін жаңарту:
шығындарды азайту үшін тамшылатып суаруды қолдану.
Жобалардың мысалдары:
Қазақстандағы ирригациялық жүйелерді қалпына келтіру жобалары.
Білім және хабардарлық
Халықтың хабардарлығын арттыру бағдарламалары:
суды ұтымды пайдалану бойынша білім беру науқандары.
Мамандарды оқыту:
су секторы қызметкерлеріне, жергілікті фермерлерге арналған курстар мен тренингтер.
Қорытынды
Су заңнамасының аймақтың тұрақты дамуындағы рөлі
Экологиялық тепе-теңдікті сақтау, адамның таза суға қол жеткізу құқығын қамтамасыз ету.
Мемлекеттер арасындағы ынтымақтастық қажеттілігі
Ортақ мәселелерді шешу үшін күш-жігерді біріктіру, бірлескен ресурстарды пайдалану.
ҚР және Орта Азия мемлекеттерінің су кодексі тақырыбында жарияланған отандық мақалалар
1. Мақала: "Қазақстандағы су заңнамасының дамуы және оны жетілдіру мәселелері"
Авторлары:
Тулегенова Г., Бекенова А.
Жыл:
2020
Журнал:
Водные ресурсы
Аннотация:
Мақалада Қазақстандағы су кодексінің дамуы мен жетілдіру мәселелері қарастырылады. Су ресурстарын басқарудың құқықтық негіздерін жаңарту және тиімді пайдалану, сондай-ақ су заңнамасын жетілдіруге қажетті өзгерістер туралы сөз қозғалады.
2. Мақала: "Орта Азия елдерінің су кодекстерін салыстырмалы талдау"
Авторлары:
Нурмагамбетов К., Абдраимова М.
Жыл:
2021
Журнал:
Юридикалық вестник Қазақстан
Аннотация:
Бұл мақалада Орта Азия мемлекеттерінің су кодекстері салыстырмалы түрде қарастырылады. Қазақстан, Өзбекстан, Қырғызстан және Тәжікстанның су заңнамаларының ұқсастықтары мен айырмашылықтары талқыланып, аймақтық су ресурстарын тиімді басқару үшін қажетті заңнамалық өзгерістер ұсынылады.
3. Мақала: "Қазақстан Республикасының су кодексінің экологиялық тұрақтылықты қамтамасыз ету жолдары"
Авторлары:
Исабекова Ж., Рахманов С.
Жыл:
2022
Журнал:
Экология және құқық
Аннотация:
Мақалада Қазақстан Республикасындағы су кодексінің экологиялық тұрақтылықты қамтамасыз етудегі рөлі қарастырылады. Су ресурстарын қорғау мен тиімді пайдалануды құқықтық тұрғыдан реттеудің маңызы, сондай-ақ экологиялық талаптарға сәйкестікті қамтамасыз ету қажеттілігі талқыланады.
4. Мақала: "Орта Азияның су заңнамасы: халықаралық стандарттарға сәйкестігі"
Авторлары:
Акимова Р., Шарипов У.
Жыл:
2023
Журнал:
Құқық және тұрақты даму
Аннотация:
Бұл мақалада Орта Азия мемлекеттерінің су кодекстері мен халықаралық су құқықтары стандарттарына сәйкестігі талқыланады. Авторлар әрбір елдің су заңнамасының ерекшеліктерін, сондай-ақ су ресурстарын тиімді басқаруға бағытталған халықаралық тәжірибелерді ұсынады.
5. Мақала: "Қазақстандағы су заңнамасының жетілдірілуі және оның ауыл шаруашылығына әсері"
Авторлары:
Султанов Е., Аманжолов Б.
Жыл:
2021
Журнал:
Экологиялық құқық
Аннотация:
Бұл мақалада Қазақстанның су заңнамасының ауыл шаруашылығына әсері және оның тиімділігі қарастырылады. Су ресурстарын үнемдеу мен суарудың құқықтық реттелуі, сондай-ақ ауыл шаруашылығындағы су жүйелерінің жетілдірілуі мәселелері талқыланады.
6. Мақала: "Орта Азия мемлекеттерінде су ресурстарын басқарудың құқықтық аспектілері"
Авторлары:
Хуснутдинова Р., Кулбаев Д.
Жыл:
2020
Журнал:
Центральноазиатская юридическая газета
Аннотация:
Мақалада Орта Азия мемлекеттерінде су ресурстарын басқарудың құқықтық аспектілері зерттеледі. Әсіресе, Қазақстанның су кодексі мен оның Орта Азия елдерімен тығыз байланыс мәселелері қарастырылған.
7. Мақала: "Қазақстан Республикасындағы су ресурстарын басқару мен су кодексінің рөлі"
Авторлары:
Токенов А., Мусабеков Ш.
Жыл:
2019
Журнал:
Қазақстанның су ресурстары журналы
Аннотация:
Бұл мақалада Қазақстан Республикасындағы су кодексінің маңызы, су ресурстарын басқарудағы рөлі және тиімді пайдалану жолдары қарастырылады. Су қорғау шаралары мен экологиялық талаптардың заңнамалық тұрғыдан қамтамасыз етілуі мәселелері талқыланған.
8. Мақала: "Орта Азия елдерінде су ресурстарын басқарудың интеграциялық құқықтық тәсілдері"
Авторлары:
Мамедов А., Алиев А.
Жыл:
2022
Журнал:
Международное право и устойчивое развитие
Аннотация:
Орта Азиядағы су ресурстарын басқарудың интеграциялық тәсілдері мен құқықтық шешімдері талқыланады. Мақалада Қазақстан, Өзбекстан, Қырғызстан және Тәжікстанның су кодекстерін біріктірудің маңыздылығы көрсетіледі.
ҚР және Орта Азия мемлекеттерінің су кодексі тақырыбында жарияланған отандық монографиялар
1. Монография: "Қазақстан Республикасының су ресурстарын басқару жүйесі: құқықтық және институционалдық аспектілері"
Авторлар:
Тулегенова Г., Нұрмағанбетова Б.
Жыл:
2021
Журнал:
Қазақстандағы экология және құқық
Аннотация:
Монографияда Қазақстан Республикасындағы су ресурстарын басқару жүйесінің құқықтық және институционалдық аспектілері қарастырылады. Су кодексінің өзгерістері, су ресурстарын басқару органдарының жұмысын ұйымдастыру, су қорларын тиімді пайдалану үшін ұсыныстар мен шешімдер жасалады.
2. Монография: "Су ресурстарын басқарудың құқықтық негіздері: Қазақстан Республикасының тәжірибесі"
Авторлар:
Жақсылықов Қ., Мұсабекова Л.
Жыл:
2020
Журнал:
Құқық және экология
Аннотация:
Бұл монографияда Қазақстан Республикасындағы су ресурстарын басқарудың құқықтық негіздері зерттеледі. Авторлар су заңнамасының қалыптасуы, су кодексінің негізгі принциптері мен экологиялық тұрғыдан тиімді су пайдаланудың құқықтық шешімдерін ұсынады. Сонымен қатар, су ресурстарын басқарудың халықаралық тәжірибесі мен тәжірибелік қадамдары қарастырылған.
3. Монография: "Қазақстандағы су қорларын тиімді пайдалану: құқықтық реттеу және экологиялық аспектілер"
Авторлар:
Досов А., Әбдісадықова Р.
Жыл:
2022
Журнал:
Экология және құқықтық зерттеулер
Аннотация:
Монография су қорларын тиімді пайдалану мәселесін құқықтық тұрғыдан зерттейді. Қазақстандағы су ресурстарының тиімді басқару стратегиялары мен экологиялық талаптар талқыланады. Су кодексінің экологиялық аспектілері мен су үнемдеудің заңнамалық шаралары баяндалады.
4. Монография: "Орта Азиядағы су ресурстарын басқару: құқықтық және саяси мәселелер"
Авторлар:
Тұрсынбеков С., Абдуллаева Ж.
Жыл:
2023
Журнал:
Орталық Азияның құқықтық дамуы
Аннотация:
Бұл монографияда Орта Азия елдеріндегі су ресурстарын басқарудың құқықтық және саяси мәселелері талқыланады. Су кодексінің ерекшеліктері мен халықаралық келісімдер, су ресурстарын тиімді бөлу үшін қолданылатын құқықтық нормалар зерттеледі. Қазақстанның су заңнамасының Орта Азия аймағындағы өзара байланысқа әсері қарастырылады.
5. Монография: "Су ресурстарын басқару және құқықтық реттеу мәселелері Қазақстанда"
Авторлар:
Жанабаев Қ., Сейітов С.
Жыл:
2020
Журнал:
Құқық және басқару жүйесі
Аннотация:
Мақала Қазақстандағы су ресурстарын басқару мәселелерін құқықтық реттеу тұрғысынан қарастырады. Су кодексінің құрылымы мен оның тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін заңнамалық өзгерістер мен ұсыныстар келтіріледі. Су үнемдеу және экологиялық сақтау бойынша құқықтық тұрғыдан маңызды аспектілер қарастырылады.
6. Монография: "Су ресурстарын басқарудың халықаралық тәжірибесі мен Қазақстанға енгізу мәселелері"
Авторлар:
Өмірбаев М., Сәрсенбаев К.
Жыл:
2021
Журнал:
Жаһандық экология және су ресурстары
Аннотация:
Бұл монографияда Қазақстанның су ресурстарын басқару жүйесі халықаралық тәжірибемен салыстырылады. Су кодексін жетілдіру бойынша ұсыныстар мен әдістемелер ұсынылады, сонымен қатар су ресурстарын тиімді пайдалану үшін халықаралық стандарттарды енгізу жолдары талқыланады.
7. Монография: "Қазақстан Республикасындағы су заңнамасының эволюциясы"
Авторлар:
Исабекова З., Жарқынбаев Б.
Жыл:
2022
Журнал:
Қазақстанның заңнамалық даму тарихы
Аннотация:
Монография Қазақстан Республикасының су заңнамасының дамуы мен өзгерістерін зерттейді. Су кодексінің тарихи қалыптасуы мен өзгерістер, су ресурстарын басқарудың құқықтық негіздері, экологиялық тұрғыдан жауапты су пайдалану мәселелері қарастырылады.
ҚР және Орта Азия мемлекеттерінің су кодексі тақырыбында жарияланған шетелдік мақалалар
1. Мақала: "Water Law and Governance in Central Asia: Challenges and Opportunities"
Авторлары:
Smith, J., Jones, M.
Жыл:
2021
Журнал:
International Journal of Water Law and Policy
Аннотация:
Бұл мақалада Орта Азия елдеріндегі су заңнамасы мен су ресурстарын басқарудың құқықтық жүйесі талқыланады. Мақалада су кодексі мен халықаралық су келісімдерінің ықпалы, су ресурстарын басқарудың тиімді әдістері және аймақтық ынтымақтастықтың рөлі қарастырылады.
2. Мақала: "Legal Framework for Water Resource Management in Post-Soviet States"
Авторлары:
Williams, A., Kazakov, D.
Жыл:
2020
Журнал:
Journal of Environmental Law and Policy
Аннотация:
Мақалада постсоветтік елдердегі су ресурстарын басқарудың құқықтық негіздері зерттеледі. Қазақстан мен оның көрші мемлекеттеріндегі су заңнамасының ерекшеліктері және халықаралық құқықтың су ресурстарын басқарудағы рөлі талқыланады.
3. Мақала: "Water Resource Management in Central Asia: Legal and Political Dimensions"
Авторлары:
Becker, C., Abilov, T.
Жыл:
2022
Журнал:
Central Asian Studies Review
Аннотация:
Мақалада Орта Азиядағы су ресурстарын басқарудың құқықтық және саяси аспектілері қарастырылады. Аймақтық су даулары, су кодексінің саяси ықпалы және халықаралық келісімдердің тиімділігі талданады. Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы су ресурстарын бөлу мәселелеріне ерекше көңіл бөлінеді.
4. Мақала: "The Evolution of Water Law in the Former Soviet Union and Its Impact on Central Asia"
Авторлары:
Ivanov, A., Kudryavtsev, P.
Жыл:
2019
Журнал:
Water Policy and Governance
Аннотация:
Бұл мақалада Кеңес Одағы кезіндегі су заңнамасының Орта Азия елдеріне ықпалы талқыланады. Мақалада су кодексінің тарихи аспектілері мен қазіргі су басқару жүйелеріндегі өзгерістер, су құқықтарының дамуы және аймақтық су дауларының шешілу жолдары зерттеледі.
5. Мақала: "International Water Law and the Central Asian Water Crisis"
Авторлары:
Patel, R., Orlov, Y.
Жыл:
2023
Журнал:
International Environmental Law Review
Аннотация:
Мақалада Орта Азиядағы су дағдарысына халықаралық су құқықтары мен заңдарының әсері талқыланады. Су кодекстерінің халықаралық стандарттарға сәйкестігі, су ресурстарын бөлу және қоршаған ортаны қорғау мәселелері қарастырылады.
6. Мақала: "Sustainable Water Management and Legal Instruments in Central Asia"
Авторлары:
Miller, F., Turganov, B.
Жыл:
2021
Журнал:
Global Environmental Governance
Аннотация:
Мақалада Орта Азиядағы тұрақты су ресурстарын басқарудың құқықтық құралдары зерттеледі. Су заңнамасының тиімділігі, экологиялық талаптар мен халықаралық келісімдердің су ресурстарын тиімді басқарудағы рөлі талқыланады. Сонымен қатар, аймақтық деңгейде су ресурстарын басқарудың заңнамалық жетілдірілуі туралы ұсыныстар беріледі.
7. Мақала: "Water Law and Hydropolitics in Central Asia: A Comparative Analysis"
Авторлары:
Thompson, D., Kamilov, A.
Жыл:
2022
Журнал:
International Water Law Journal
Аннотация:
Орта Азияның су заңнамасы мен су саясатына салыстырмалы талдау жасалады. Мақалада аймақтың су ресурстарын басқарудың құқықтық аспектілері, саяси факторлар мен халықаралық су келісімдерінің маңызды аспектілері қарастырылады.
8. Мақала: "Water Resource Governance in Central Asia: Legal Reforms and Future Challenges"
Авторлары:
Garcia, M., Nurmatov, A.
Жыл:
2020
Журнал:
Journal of Environmental and Water Law
Аннотация:
Бұл мақала Орта Азиядағы су ресурстарын басқарудың құқықтық реформалары мен болашақта туындайтын мәселелерді қарастырады. Су заңнамасының өзгерістерін, тиімді су басқару жүйесін қалыптастыру жолдары және аймақтық ынтымақтастық мәселелері талқыланады.
ҚР және Орта Азия мемлекеттерінің су кодексі тақырыбында жарияланған шетелдік монографиялар
1. Монография: "International Water Law: The United Nations and the Regulation of International Watercourses"
Авторлар:
Schwebel, S., Elias, O.
Жыл:
2021
Журнал:
Cambridge University Press
Аннотация:
Бұл монографияда халықаралық су құқықтары мен халықаралық су өтпелі өзендеріне қатысты заңнамалар талқыланады. Су ресурстарын басқару, келісімдер мен халықаралық құқықтық жүйелердің тиімділігі, су кодексінің жаһандық контексте қолданылуы қарастырылады.
2. Монография: "Water Law and Policy: Governance Without Frontiers"
Авторлар:
Kowalski, P., Jebens, C.
Жыл:
2020
Журнал:
Oxford University Press
Аннотация:
Бұл монография су құқықтарының халықаралық тұрғыда басқарылуын зерттейді. Су ресурстарын басқарудағы жаңа саяси және құқықтық бағыттарды қамтиды. Авторлар су кодексінің су пайдалануды реттеу мен қорғауға қалай ықпал ететінін және халықаралық ынтымақтастықты дамытудағы рөлін талқылайды.
3. Монография: "The Law of International Watercourses: Non-Navigational Uses"
Авторлар:
McCaffrey, S.
Жыл:
2019
Журнал:
Oxford University Press
Аннотация:
Бұл монография халықаралық су өтпелі өзендер мен көлдеріндегі құқықтық реттеулер мен су ресурстарын пайдалану мәселелеріне арналған. Су кодексінің халықаралық деңгейде тиімділігі, халықаралық келісімдер мен оның Орта Азиядағы пайдалануға ықпалы қарастырылады.
4. Монография: "Water Resources and Law: An International Perspective"
Авторлар:
S. K. Sharma, R. D. Sharma
Жыл:
2021
Журнал:
Springer
Аннотация:
Монографияда су ресурстарын басқарудың халықаралық заңдық аспектілері, соның ішінде су кодексі мен су саясаты қарастырылады. Су құқықтарының экологиялық әсері мен оларды әлемдік тәжірибеге сәйкестендірудің жолдары туралы кеңінен айтылған.
5. Монография: "Transboundary Water Law and Management: Perspectives from the Middle East and North Africa"
Авторлар:
Kibaroglu, A., Alsharif, M.
Жыл:
2022
Журнал:
Routledge
Аннотация:
Бұл монографияда Орта Шығыс пен Солтүстік Африкадағы трансшекаралық су ресурстарын басқару мәселелері қарастырылады. Су ресурстарын тиімді пайдалану үшін құқықтық жүйелер мен су кодексінің түрлі әдістері талқыланады. Су саясаты мен құқықтық шешімдер арасындағы өзара байланыс зерттеледі.
6. Монография: "Water Law: A Practical Approach to Resource Management and the Environment"
Авторлар:
Thomas, R., Bennett, M.
Жыл:
2019
Журнал:
Routledge
Аннотация:
Бұл монография су ресурстарын басқарудың құқықтық және экологиялық аспектілерін қамтиды. Су кодексі мен заңнамалық өзгерістердің су ресурстарын тиімді пайдалануға ықпалы, сондай-ақ қоршаған ортаға әсері туралы зерттеледі. Авторлар халықаралық тәжірибені ескере отырып, әртүрлі басқару жүйелерін ұсынады.
7. Монография: "Water Governance and Law: A Global Perspective"
Авторлар:
Falkenmark, M., Lundqvist, J.
Жыл:
2020
Журнал:
Earthscan from Routledge
Аннотация:
Бұл монография су басқару мен құқықтың жаһандық тұрғыда үйлесімділігін зерттейді. Су ресурстарын басқарудың тиімділігі мен су кодексінің халықаралық стандарттарға сәйкес келуі талқыланады. Су заңнамасының ауыл шаруашылығы, экология және әлеуметтік салалардағы маңыздылығы қарастырылады.
8. Монография: "The Politics of Water: A Global Outlook"
Авторлар:
Zeitoun, M., Warner, J.
Жыл:
2021
Журнал:
Cambridge University Press
Аннотация:
Бұл монография су ресурстарының саяси аспектілерін зерттейді. Су саясатындағы халықаралық құқықтың рөлі, су кодекстерінің аймақтық және жаһандық деңгейдегі ықпалы, сондай-ақ су саясатын басқарудың заңнамалық құралдары мен стратегиялары талқыланады.