Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

สรุปชีวะ ม.4 - Coggle Diagram

- - - - เลนส์ใกล้ตา (eyepiece) ทำหน้าที่ขยายภาพที่ได้จากเลนส์ใกล้วัตถุให้มีขนาดใหญ่ขึ้นจนมองเห็นได้
      - ปุ่มปรับภาพหยาบ ทำหน้าที่ปรับภาพที่เกิดจากเลนส์ใกล้วัตถุ โดยเปลี่ยนระยะของเลนส์ใกล้วัตถุ
      - ปุ่มปรับภาพละเอียด ทำหน้าที่ปรับภาพเช่นเดียวกับปุ่มปรับภาพหยาบ แต่ช่วงการเลื่อนขึ้นลงจะสั้นกว่า ทำให้เกิดภาพที่ชัดเจนขึ้น
      - เลนส์ใกล้วัตถุ (objective lens) ทำให้เกิดภาพของวัตถุ แล้วนำไปขยายต่อที่เลนส์ใกล้ตา
  - - - สิ่งมีชีวิตทุกชนิดต่างก็ประกอบด้วยเซลล์ ซึ่งเป็นหน่วยที่เล็กที่สุดที่สามารถแสดงคุณสมบัติและความ เป็นสิ่งมีชีวิตอย่างสมบูรณ์ สิ่งมหัศจรรย์เล็ก ๆ เหล่านี้ช่วยในการสร้างผิวหนัง กล้ามเนื้อ กระดูก รวมถึงอวัยวะต่าง ๆ
    - - 1.เซลล์ที่ไม่มีเยื่อหุ้มนิวเคลียส (Prokaryotic cells = เซลล์โปรคาริโอต) ลักษณะเซลล์จะค่อนข้างเล็ก มีขนาด 0.2-10 ไมโครเมตร จะเป็นเซลล์ของพืชชั้นต่ำพวกแบคทีเรีย สาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน และไมโครพลาสมา
      - เซลล์ที่มีเยื่อหุ้มนิวเคลียส (Eukaryotic cells = เซลล์ยูคาริโอต) เซลล์จะมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง มากกว่า 5 ไมโครเมตร ตัวอย่างของเซลล์ชนิดนี้ได้แก่ เห็ด รา เซลล์ของพืชและสัตว์ทั่วๆไป มีขนาด 10-100 ไมโครเมตร
    - - เยื่อหุ้มเซลล์ (Cell membrane )
        
        ลักษณะเป็นเยื่อบาง ๆ ประกอบด้วยโปรตีนและไขมัน ทำหน้าที่ควบคุมเซลล์ ให้คงรูปอยู่ได้และทำหน้าที่ควบคุมการผ่านเข้าออกของสารบางอย่าง เช่น น้ำ อากาศ และสารละลายต่าง ๆ
      - ไซโตรพลาสซึม ( Cytoplasm)
        
        ลักษณะเป็นของเหลวที่มีสิ่งต่างๆปนอยู่ เช่น ส่วนประกอบอื่นๆเซลล์ อาหารซึ่งได้แก่ น้ำตาล ไขมัน โปรตีน และของเสีย
      - นิวเคลียส ( Nucleus )
        
        นิวคลีโอลัส ( Nucleolus ) ประกอบไปด้วยสารพันธุกรรม DNA และ RNA มีการสร้างโปรตีนให้แก่เซลล์และส่งออกไปใช้นอกเซลล์
        
        โครมาติน (Chromatin) คือ ร่างแหของโครโมโซม โครโมโซมประกอบด้วย DNA หรือยีน ( Gene) โปรตีนหลายชนิดทำหน้าที่ควบคุมการสร้างโปรตีน DNA เป็นตัวควบคุมการแสดงออกของลักษณะต่างๆ ในสิ่งมีชีวิต โดยการควบคุมโครงสร้างของโปรตีนให้ได้คุณภาพและปริมาณโปรตีนที่เหมาะสม
    - - การแบ่งเซลล์เป็นการช่วยให้ได้จำนวนเซลล์ที่มากขึ้น ทำให้เกิดการเจริญเติบโตในสิ่งมีชีวิต เป็นเพราะการแบ่งเซลล์ช่วยทำให้เกิดเนื้อเยื่อที่มีความซับซ้อน
      - 1.การแบ่งนิวเคลียส (Karyokinesis = คาริโอคิเนซิส) เป็นกระบวนการแบ่งตัวของนิวเคลียส ซึ่งอาจแบ่งนิวเคลียสแบบ mitosis หรือ meiosis
      - 2.การแบ่งไซโตพลาสซึม (Cytokinesis = ไซโตคิเนซิส) เป็นกระบวนการแบ่งตัวต่อจากการแบ่งนิวเคลียสแล้ว เพื่อให้สารที่จำเป็นและ organelles ต่าง ๆ แบ่งไปให้เซลล์ใหม่ ซึ่งถือว่าจำเป็นต่อกระบวนการ metabolism จำเป็นต่อการเจริญเติบโต และเซลล์มีชีวิตอยู่ได้
  - - - การลำเลียงสารโดยการสร้างถุงจากเยื่อหุ้มเซลล์
      - การลำเลียงสารผ่านเยื่อหุ้มเซลล์
        
        การแพร่ (Diffusion) มี 2 แบบคือ – การแพร่แบบธรรมดา (Simple diffusion) – การแพร่โดยอาศัยตัวพา (Facilitated diffusion)
        
        ออสโมซิส (Osmosis)
        
        ไดอะไลซิส (Dialysis)
        
        อิมบิบิชัน (Imbibitions)
        
        การแลกเปลี่ยนไอออน (Ion exchange)
  - - - 1) ไกลโคลิซิส (Glycolysis)
      - 2) ไพรูเวทออกซิเดชัน (Pyruvate oxidation)
      - 3) วัฏจักรเครบส์ (Krebs Cycle หรือ Citric Acid Cycle)
      - 4) กระบวนการถ่ายทอดอิเล็กตรอน (Electron Transport Chain)
- - - - ธาตุ
        
        แยกออกโดยวิธีเคมีไม่ได้(กายภาพไม่ได้)
        
        อาจแยกออกโดยวิธีนิวเคลียร์
        
        เขียนแทนด้วยสัญลักษณ์ตามตารางธาตุ
        
        ประกอบด้วยอะตอมชนิดเดียว
      - สารประกอบ
        
        ประกอบด้วยอะตอมตั้งแต่ 2 ชนิดขึ้นไป
        
        แยกออกโดยวิธีเคมีได้
        
        แยกง่ายกว่าธาตุ
        
        เขียนแทนด้วยสูตรโมเลกุล(ที่เกิดจากธาตุมาร่วมกัน)
  - - - ปฏิกิริยาดูดพลังงาน (Endergonic reaction)
        
        ปฏิกิริยาดูดพลังงาน คือ ปฏิกิริยาที่สารตั้งต้นดูดพลังงานเข้ามาจนทำให้ผลิตภัณฑ์มีพลังงานสูงขึ้น(สูงกว่าสารตั้งต้น ภาชนะเย็น)
      - ปฏิกิริยาคายพลังงาน (Exergonic reaction)
        
        ปฏิกิริยาคายพลังงาน จะตรงข้ามกันกับปฏิกิริยาดูดพลังงาน คือ ปฏิกิริยาที่สารตั้งต้นคายพลังงานออกไปจนทำให้ผลิตภัณฑ์มีพลังงานต่ำลง เช่น การหายใจในระดับเซลล์เป็นต้น(ต้ำกว่าสารตั้งต้นภาชนะร้อน)
    - - ปฏิกิริยาเคมี คือการเปลี่ยนแปลงโมเลกุลของสารตั้งต้น (Reactants) จากการสลายแล้วสร้างพันธะใหม่ และอะตอมจัดเรียงตัวใหม่เกิดมาเป็นผลิตภัณฑ์ (Product) ในเซลล์
        
        การเกิดปฏิกิริยาเคมีในชีวิตประจำวัน เช่น การเกิดสนิมเหล็ก, การสุกของผลไม้, การย่อยอาหาร เป็นต้น โดยน้อง ๆ สามารถสังเกตได้ว่ามีการเกิดปฏิกิริยาเคมีได้
    - - เอนไซม์ คือ สารกลุ่มโปรตีนที่พบได้ในเซลล์ของสิ่งมีชีวิตซึ่งทำหน้าที่เป็นตัวเร่งปฏิกิริยาเคมี (Catalyst) ให้เกิดเร็วขึ้น โดยการลดพลังงานกระตุ้นของปฏิกิริยา
      - ปัจจัยที่มีผลต่อการทำงานของเอนไซม์
        
        อุณหภูมิ
        
        ความเป็นกรดเบส (pH)
        
        ปริมาณเอนไซม์และสารตั้งต้น
        
        สารผลิตภัณฑ์ของปฏิกิริยา
        
        สารที่กระตุ้นให้เอนไซม์ทำงานได้ดีขึ้น (Activator)
- - - - ชีวิต คือ หน่วยที่ต้องการใช้พลังงาน สิ่งมีชีวิตมีคุณสมบัติทางกายภาพและชีวภาพดังต่อไปนี้
        ลักษณะเฉพาะในการจัดระบบของร่างกาย (specific organization) สิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดมีการจัดระบบของเซลล์ ระบบของเนื้อเยื่อ อวัยวะและร่างกายที่แตกต่างกันทำให้เราสามารถจำแนกสิ่งมีชีวิตออกเป็นชนิดต่างๆ ได้ เช่น แยกเป็น ไวรัส แบคทีเรีย สาหร่าย พืช สัตว์
      - มีกระบวนการเมทาบอลิซึม (metabolism) กระบวนการเมทาบอลิซึม เป็นกระบวนการทางเคมีที่เกิดขึ้นภายในเซลล์ หรือภายในร่างกายของสิ่งมีชีวิต กระบวนการนี้แบ่งได้เป็น 2 กระบวนการคือ
        
        แคแทบอลิซึม(catabolism) หรือกระบวนการสลาย เป็นการเปลี่ยนแปลงของสารที่มีขนาดโมเลกุลใหญ่ ให้เป็นสารที่มีโมเลกุลเล็กลง กระบวนการนี้ก็มีพลังงานและความร้อนถูกปลดปล่อยออกมาจากกระบวนการ เช่น การย่อยสลาย การหายใจ
        
        แอแนบอลิซึม (anabolism) หรือกระบวนการสร้าง เป็นการเปลี่ยนแปลงของสารโมเลกุลเล็กให้เป็นสารที่มีขนาดโมเลกุลใหญ่ขึ้น เป็นผลให้มีการเก็บพลังงานไว้ในสารโมเลกุลใหญ่นั้น เช่น กระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสง กระบวนการสังเคราะห์โปรตีนและกรดอะมิโน มีผลให้เกิดการเพิ่มปริมาณของโพรโทพลาซึม ทำให้เกิดการเจริญเติบโต
      - มีการสืบพันธุ์ (reproduction) การสืบพันธุ์เป็นคุณสมบัติในการผลิตลูกหลานของสิ่งมีชีวิต เพื่อให้มีการดำรงพันธุ์อยู่ได้ การที่จัดไวรัสเป็นสิ่งมีชีวิตเพราะไวรัสสามารถสืบพันธุ์และเพิ่มจำนวนได้ การสืบพันธุ์ไม่ได้เป็นความจำเป็นของชีวิตใดชีวิตหนึ่ง
      - มีการเจริญเติบโต (growth) การเจริญเติบโตเป็นผลมาจากกระบวนการแอนาบอลิซึม โดยการเพิ่มจำนวนของโพรโทพลาสซึม และเซลล์ การเจริญเติบโตของสิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดจะมีแบบแผนการเจริญเติบโตที่แตกต่างกัน
      - การเคลื่อนไหว (movement) การเคลื่อนไหวของพวกพืชเห็นได้ไม่ชัดเจนนัก แต่สำหรับสัตว์แล้วมักเห็นได้ชัดเจน เพราะสัตว์มีอวัยวะในการเคลื่อนที่ เช่น ขน (cilia) แส้ (flagella) กล้ามเนื้อ (muscle) พืชบางชนิดเห็นการเคลื่อนไหวได้ชัดเจน เช่น การหุบและกางใบของไมยราบ
      - มีการปรับตัวและวิวัฒนาการ (adaptation and evolution) ความสามารถในการปรับตัวของสิ่งมีชีวิตให้เข้ากับสิ่งแวดล้อมได้ดีเป็นผลให้สิ่งมีชีวิตนัน ๆ มีโอกาสอยู่รอดในสภาพธรรมชาติได้มากขึ้น ส่วนสิ่งมีชีวิตที่ปรับตัวไม่ได้ก็จะสูญพันธุ์ไป สำหรับวิวัฒนา
      - มีความรู้สึกตอบสนอง (irritability) เป็นการตอบสนองของสิ่งมีชีวิตต่อการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพและทางเคมี ที่เกิดขึ้น สิ่งเร้าชนิดเดียวกัน มีผลทำให้สิ่งมีชีวิตตอบสนองในลักษณะที่แตกต่างกันได้ เช่น แสงสว่างทำให้พืชเคลื่อนเข้าหาแต่ทำให้โพรโทซัวหลายชนิดหลบหนี
  - - - การสังเกตเป็นจุดเริ่มต้นและเป็นสิ่งสำคัญที่สุดอย่างหนึ่งของกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ การสังเกตเป็นจุดเริ่มต้นของปัญหาหรือข้อสงสัย ซึ่งจะนำไปสู่การหาคำตอบหรือความรู้ต่าง ๆ
      - การระบุปัญหาหลังการสังเกต และพยายามหาคำตอบของปัญหานั้น ทำให้ได้ความรู้วิทยาศาสตร์ใหม่ ๆ ขึ้น
      - สมมติฐาน หมายถึงสิ่งที่คาดคิดหรือคาดเดาไว้ล่วงหน้าว่าจะเป็นคำตอบของปัญหา ซึ่งคำตอบหรือสมมติฐานนั้นอาจผิดหรือถูกก็ได้ การตั้งสมมติฐานจึงเป็นแนวทางในการทดสอบหรือหาข้อมูลต่อไป ดังนั้นจึงควรฝึกคาดคิดหรือฝึกตั้งสมมติฐาน
      - การทดสอบหรือพิสูจน์สมมติฐานว่าเป็นจริงหรือไม่ ในการทดลองต้องมีการควบคุมตัวแปรบางชนิดให้คงที่ ตัวแปรพวกนี้เรียกว่า ตัวแปรควบคุม ตัวแปรบางชนิดต้องเปลี่ยนแปลงไป ตัวแปรพวกนี้เรียกว่า ตัวแปรต้น ผลที่เกิดขึ้นและเปลี่ยนแปลงไปตามตัวแปรต้นเรียกว่า ตัวแปรตาม
      - การสรุปข้อมูล
        จากการทดลองเพื่อตรวจสอบสมมติฐานที่ตั้งไว้นั้นต้องมีการทดลองซ้ำหลาย ๆ ครั้ง หากได้ผลการทดลองออกมาเหมือนกันทุกครั้ง แสดงว่าสมมติฐานนั้นถูกต้องหรือเป็นจริง และสามารถสรุปเป็นความรู้ใหม่ได้ ส่วนสมมติฐานที่ตรวจสอบแล้วพบว่า ไม่เป็นความจริงก็จะถูกปฏิเสธ