Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
NED - Toneel in de Nieuwe tijd - Goude eeuw - Coggle Diagram
NED - Toneel in de Nieuwe tijd - Goude eeuw
genres
de klucht
komedie
tragedie
genres komen terug van de klassieke oudheid
er bestaat ook een mengvorm tussen komedie en tragedie (tragikomedie)
genres contrast
komedie en tragedie zijn ernstig met meer regels (bijvoorbeeld bedrijven)
klucht is losser
tragedie heeft een slecht einde
komedie en klucht hebben een goed einde
klucht
klucht van de koe
bredero
een dief komt overnachten bij een boer
de boer heeft een koe waar die heel erg van hout hij is groot en veel geld waart hij verteld dit ook tegen de dief
de dief en de boer trekken samen weg naar Amsterdam maar onderweg went de dief voor een schuld die hij nog moet krijgen
hij komt terug met de koe (de koe van de boer) en vraagt aan de boer om de koe te verkopen voor hem hij zou een deel van de winst krijgen
de boer verkoopt de koe voor veel geld en vieren dit door samen naar een herberg te gaan
de dief vertrekt met een smoesje en laat de boer allen achter
de zoon van de boer komt binnen en verteld hem dat de koe weg is nu word alles duidelijk voor de boer en hij geeft er een lach om
willing suspence of disbelieve
klucht van de molenaar
een vrouw is te laat bij de stad waardoor ze niet binnen mag en besluit om bij een boer te slapen
de boer wilt een wil de nachtdoor brengen met de stadsvrouw
in plaats van dat ze dit doet gaat de stadvrouw naar de vrouw van de man en bedenken een plannetje
de vrouw zou verkleedt gaan als de stadsvrouw zodat de man ongeweten met zijn eigen echtgenote de dag doorbrengt
nadat de man zijn nacht verteld aan de knecht over zijn nacht wil de knecht ook proberen maar de vrouw staat dit niet toe
willing suspension of disbelieve
komedie
grens tussen komedie en klucht niet altijd duidelijk
blijspel
spaanschen brabander jerolimo
bredero
inspiratie uit spaanse schelmroman
we zien meester die zijn schelm slecht behandeld
al zie je de mensen je ze niet (wilt waarschuwen voor oplichters)
we zien afkeer van noord nederlanders naar zuid nederlandse imigranten
Antwerpenaar jerolimo is gevlucht naar het noorden omdat hij enkele stadgenoten heeft afgetroggeld
grappig
volkse types
antwerps en amsterdams dialect
de listen die uitgehaald worden
Antwerpenaar ontmoet Robbeknol die bij hem in dienst gaat omdat hij denkt dat Jerlimo rijk is
robbeknol moet gaan bedelen voor eten maar dit word niet meer toegestaan door de stad
vanaf dan gaat hij het evangelie voor lezen voor eten en geld
op een gegeven moment komen er schuldeisers langs voor jerolimo maar die weet hij af te schudden en hij vlucht
de schuldeisers komen later terug en het scheelt weinig of robbeknol beland in de gevangenis
willing suspension of disbelieve
vrijwillig mee gaan in dingen die niet kunnen om het verhaal te volgen
alle fantasie verhalen
evolutie eind 17de eeuw
schrijvers van de goude eeuw
joost van vondel
autodicat
leert zelf latijn en grieks
kon zo zelf de klassieke schrijvers lezen
Lucifer
pieter Corneliszoon hooft
krijgt goede opleiding door rijke ouders
deed reid naar italie waar hij kennis opdeed over de renaissance
veel gedichten draagt hij op aan meisjes
was gastheer van de muiderkring
bijeenkomsten waar veel kunstzinnige vrienden bij elkaar kwamen
Gerbrand Adriaanszoon bredero
brengt zijn hele leven door in amsterdam
kiest in zijn werken bewust voor Amsterdamse volkstaal (contrast met de literaire taal van toen)
was als opleiding kusntschilder
te zien in zijn werken
realistische weergaven van volkse taferelen
voorliefde voor kleura
aandacht voor beweging en detail
tragedie
lijkt heel hard op tragedie van de klassieke oudheid
5 bedrijven of actes met duidelijke functie
expositie
uiteenzetting van beginsituatie met de voorstelling van de voornaamste persoanges en de situering in tijd en ruimte
intrige
verwikkeling (gebeurtenis) waardoor de spanning wordt gewekt
climax
crisissituatie die om een oplossing vraagt
peripetie
wending (verwikkelingen) die afloopt in het onzekere laat
catastrofe
ontknoping, die de noodlottigee afloop voor de held uitbeeld
bedrijven worden afgesloten door reien, koorzangen die de gevoelens van de ideale toeschouwer vertolken
de drie eenheden
eenheid van plaats
alles speelt zich af in dezelfde plaats of ruimte binnen hetzelfde decor
eenheid van tijd
de gebeurtenissen spelen zich af in de tijdsspanne van één eetmaal
eenheid van handeling
er is slechts één probleem of thema
personages zijn beperkt in aantal
protagonist
hoofdpersonage
tragische held
gaat ten onder door het noodlot,, vijandige machten of een vergissing
antagonist
tegenspeler
persoon die de protagonist tracht te beïnvleoden
de tritagonisten
beïnvloeden de gebeurtenissen
de handeling is traag en er is weinig actie
lange monologen in een zeer verheven taal
lucifer
Joost van Vondel
5 bedrijven
eerste bedrijf
appolion gaat naar het aardse paradijs en doet verslag aan belzebub en belial
alle drie zijn ze jaloers op de mens want god heeft besloten dat de mens boven te engelen staat
metrum
alexandrijn
6 voetige jambes met een cesuur
personages
appolion belzebub eb belial >> werkers van lucifer
gabriël >> woordvoerder god
michaël >> gods leger aanvoerder
tweede bedrijf
lucifer en belzebub bespreken de situatie en lucifer is niet blij met god zijn beslissing
Appolion en Belial zullen proberen de engelen te overtuigen. Belzebub zal zich voordoen als twijfelaar om daarna overtuigd te worden en het kamp van de opstandige kiezen
ze hebben een plan om iedereen mee te krijgen tegen God
derde bedrijf
plan word uitgevoerd en er is een confrontatie tussen getrouwen en opstandigen
lucifer wordt overtuigd om leider van de opstand te worden
vierde bedrijf
strijd tussen leger van michael en lucifers aanhangers
vijfde bedrijf
er word vertelt dat lucifer gevallen is (er heerst een vrolijke stemming)
daarna komen ze erachter dat lucifer er in geslaagd is de mens ten val te brengen
de mens word verbannen uit het aardse paradijs en lucifer (en aanhangers) verbannen naar de hel waar hij nog steeds probeert ons in bekoring te brengen (tot zonde leide)
wordt allemaal verteld in een bodeverhaal
thema: hoogmoed word bestraft
motief: de begeerte naar meer macht dan door god is toebedeeld
fragment
stuk waar rafael lucifer probeert te overtuigen om te stoppen en dat hij nog altijd terug kan gaan
lucifer luister niet
beseft dat hij fout is en dat de opstand niet zal lukken maar beseft dat hij niet meer terug kan (je kan altijd nog terug)