Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
QUY LUẬT THỐNG NHẤT VÀ ĐẤU TRANH CỦA CÁC MẶT ĐỐI LẬP - Coggle Diagram
QUY LUẬT THỐNG NHẤT VÀ ĐẤU TRANH CỦA CÁC MẶT ĐỐI LẬP
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN
1. Mặt đối lập biện chứng
có tính chất trái ngược nhau
tồn tại trong 1 sự vật, hiện tượng
làm nên sự vật, hiện tượng
2. Mâu thuẫn biện chứng
sự liên hệ, tác động giữa các mặt đối lập
vừa chuyển hóa lẫn nhau, vừa đòi hỏi, vừa loại trừ
vừa thống nhất, vừa đấu tranh
3. Thống nhất giữa các mặt đối lập
các mặt đối lập
tác động ngang nhau, cân bằng nhau
thể hiện sự đấu tranh giữa cái mới đang hình thành với cái cũ chưa mất đi
có sự tương đồng, đồng nhất
(do tồn tại yếu tố giống nhau)
cần đến nhau, nương tựa vào nhau,
làm tiền đề cho nhau tồn tại
4. Đấu tranh giữa các mặt đối lập
sự tác động qua lại theo hướng bài trừ, phủ định lẫn nhau
không tách rời sự khác nhau, thống nhất, đồng nhất trong một mâu thuẫn
5. Nội dung quy luật
Mọi đối tượng đều bao gồm những mặt đối lập nhau tạo thành những mâu thuẫn trong chính nó.
Sự thống nhất và đấu tranh
là nguyên nhân, động lực bên trong của sự vận động và phát triển
làm cho cái cũ mất đi và cái mới ra đời.
6. Phân loại mâu thuẫn
Căn cứ vào:
Sự tồn tại và phát triển của sự vật, hiện tượng
Mâu thuẫn cơ bản
tác động trong suốt quá trình tồn tại
quy định bản chất, sự phát triển
Mâu thuẫn không cơ bản
quy định sự vận động, phát triển của một hay một số mặt của sự vật, hiện tượng
chịu sự chi phối của mâu thuẫn cơ bản
đặc trưng cho một phương diện
Vai trò của mâu thuẫn
Mâu thuẫn chủ yếu
nổi lên hàng đầu ở mỗi giai đoạn phát triển
quy định đối với các mâu thuẫn khác trong cùng giai đoạn phát triển
Mâu thuẫn thứ yếu
không đóng vai trò quyết định trong sự vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng
Quan hệ giữa các mặt đối lập
Mâu thuẫn bên trong
sự tác động qua lại giữa các mặt đối lập
quy định trực tiếp quá trình vận động và phát triển
Mâu thuẫn bên ngoài
xuất hiện trong mối liên hệ giữa các sự vật, hiện tượng
ảnh hưởng đến sự tồn tại và phát triển, phải thông qua mâu thuẫn bên trong mới phát huy tác dụng
Tính chất của lợi ích quan hệ giai cấp
Mâu thuẫn đối kháng
mâu thuẫn giữa các giai cấp, tập đoàn người, lực lượng, xu hướng xã hội... có lợi ích cơ bản đối lập nhau và không thể điều hòa được.
mâu thuẫn giữa các giai cấp bóc lột và bị bóc lột, giữa giai cấp thống trị và giai cấp bị trị...
Mâu thuẫn không đối kháng
mâu thuẫn giữa các giai cấp, tập đoàn người, lực lượng, xu hướng xã hội... có lợi ích cơ bản không đối lập nhau nên là mâu thuẫn cục bộ, tạm thời.
7. Ý nghĩa phương pháp luận:
Mâu thuẫn trong sự vật, hiện tượng mang tính khách quan ⇒ giải quyết mâu thuẫn phải tuân theo quy luật, điều kiện khách quan.
Muốn phát hiện mâu thuẫn cần tìm ra thể thống nhất của các mặt đối lập trong sự vật, hiện tượng ⇒ tìm ra phương hướng, giải pháp đúng cho hoạt động nhận thức và thực tiễn.
Phân tích mâu thuẫn:
xem xét vai trò, vị trí và mối quan hệ giữa các mâu thuẫn và điều kiện chuyển hóa giữa chúng.
xem xét quá trình phát sinh, phát triển của từng loại mâu thuẫn
Phải nắm vững nguyên tắc giải quyết mâu thuẫn bằng đấu tranh giữa các mặt đối lập, không điều hòa mâu thuẫn cũng không nóng vội hay bảo thủ.
II. VẬN DỤNG
1. Bản thân mỗi người là một thể thống nhất giữa các mặt đối lập
Kết cấu sinh học:
Mỗi người đều có một kết cấu sinh học đặc trưng, bao gồm các yếu tố như giới tính, di truyền và cấu trúc cơ thể.
nam + nữ = sự thống nhất trong quần thể con người.
nam và nữ là hai mặt đối lập về giới tính.
Cơ thể và tâm trí:
Cơ thể của mỗi người có thể trải qua nhiều trạng thái đối lập, như sức khỏe và bệnh tật, mạnh mẽ và yếu đuối.
Tâm trí cũng có thể trải qua sự cân bằng giữa các trạng thái như tự tin và tự ti, hạnh phúc và buồn bã.
Ý thức và vô thức:
Ý thức thường biểu hiện các ý định và mong muốn rõ ràng.
Vô thức thường chứa những khao khát và sự tự chống đối mà con người không nhận biết được một cách rõ ràng.
Đặc điểm về tính cách:
Mỗi người có tính cách riêng, là sự kết hợp của các mặt đối lập:
hướng nội - hướng ngoại.
năng động - ít hoạt động.
cởi mở - kín đáo.
....
Ngoại hình và tính cách:
Một người có thể có ngoại hình mạnh mẽ nhưng tính cách yếu đuối.
Tính cách nội tâm và bề ngoài:
Một người có thể có tính cách hướng nội, nhưng lại thể hiện mặt ngoại giao và hoạt bát khi ở trong xã hội.
Lối sống:
Mỗi người có lối sống riêng, bao gồm các quyết định và lựa chọn trong cuộc sống hàng ngày.
sự cân bằng giữa công việc và gia đình.
sự đấu tranh giữa sự thích ứng với môi trường xã hội và nhu cầu cá nhân.
sự thống nhất giữa sự tự do cá nhân và trách nhiệm đối với cộng đồng.
Quyết định và hành động:
quyết định và hành động theo các giá trị và mục tiêu cá nhân của mình.
làm theo áp lực xã hội và mong đợi từ người khác.
Tích cực và tiêu cực:
Mỗi người đều có những phần tích cực và tiêu cực trong cuộc sống của họ.
3. Quá trình vận động của mâu thuẫn và giải quyết mâu thuẫn nảy sinh
Phân tích và hiểu biết:
Các bên cần phải tìm hiểu sâu hơn về nguyên nhân và cơ sở của mâu thuẫn.
Giao tiếp và thảo luận:
giao tiếp cởi mở + thảo luận trung thực
Các bên cần phải tìm cách trao đổi thông tin, ý kiến và quan điểm một cách có hiệu quả và tôn trọng.
Tìm kiếm giải pháp:
các bên cần hợp tác để tìm ra các giải pháp khả thi và công bằng để giải quyết mâu thuẫn.
Nhận diện mâu thuẫn:
các bên phải nhận diện và xác định mâu thuẫn tồn tại giữa các mặt đối lập.
Thỏa thuận và thực hiện:
các bên cần đạt được thỏa thuận về các giải pháp và cam kết thực hiện chúng.
đàm phán.
thiết lập các điều khoản và điều kiện cụ thể.
2. Các mặt đối lập thống nhất và đấu tranh với nhau
Tự tin:
Sự tin tưởng và khả năng tin vào khả năng của bản thân.
Người tự tin:
có lòng tự tin, tư thế tích cực và sẵn sàng đối mặt với thách thức.
quá mức tự tin có thể dẫn đến sự kiêu ngạo và tự mãn.
Tự nhận thức:
Khả năng nhận ra và hiểu rõ về bản thân, bao gồm cả điểm mạnh và điểm yếu.
Người có sự tự nhận thức tốt:
có khả năng tự đánh giá mình một cách khách quan và cải thiện bản thân dựa trên những phản hồi và kinh nghiệm.
quá mức tự nhận thức có thể dẫn đến sự tự ti và sự nghi ngờ về khả năng của bản thân.
TỰ TIN + TỰ NHẬN THỨC = CHIẾN THẮNG + THÀNH CÔNG
4. Phân tích và kết luận
Phân tích:
Khái niệm:
Mâu thuẫn
là sự đối lập giữa các mặt đối lập trong một sự vật, hiện tượng.
tồn tại khách quan, phổ biến trong tự nhiên, xã hội và tư duy.
là nguồn gốc của mọi vận động và phát triển.
Quá trình vận động:
Giai đoạn nảy sinh: Mâu thuẫn bắt đầu xuất hiện từ bên trong sự vật, hiện tượng khi các mặt đối lập phát triển không đồng đều.
Giai đoạn phát triển: Mâu thuẫn ngày càng gay gắt, xung đột giữa các mặt đối lập diễn ra mạnh mẽ.
Giai đoạn phát triển: Mâu thuẫn ngày càng gay gắt, xung đột giữa các mặt đối lập diễn ra mạnh mẽ.
Giải quyết mâu thuẫn:
Hình thức phủ định biện chứng: Mặt đối lập mới chiến thắng, giữ vai trò chủ đạo, mặt đối lập cũ bị tiêu diệt.
Hình thức phủ định phi biện chứng: Cả hai mặt đối lập đều bị tiêu diệt, một sự vật, hiện tượng mới ra đời.
Kết luận
Mâu thuẫn là yếu tố nội tại, khách quan, phổ biến trong mọi sự vật, hiện tượng.
Mâu thuẫn là nguồn gốc của mọi vận động và phát triển.
Giải quyết mâu thuẫn là cách để sự vật, hiện tượng chuyển sang trạng thái mới, cao hơn.
Ví dụ:
Xã hội
xã hội chiếm hữu nô lệ → xã hội phong kiến
xã hội phong kiến → xã hội tư bản chủ nghĩa.
xã hội tư bản chủ nghĩa → xã hội xã hội chủ nghĩa.
Khoa học kỹ thuật
: Mâu thuẫn giữa nhu cầu của con người với trình độ khoa học kỹ thuật hiện tại là động lực thúc đẩy khoa học kỹ thuật phát triển không ngừng.
Ý nghĩa:
Hiểu được quá trình vận động của mâu thuẫn giúp con người có thể chủ động giải quyết mâu thuẫn, thúc đẩy sự vật, hiện tượng phát triển theo hướng tích cực.
III. BÀI HỌC
Thống nhất giữa đam mê và trách nhiệm.
Đấu tranh giữa sự học hỏi và sự áp đặt.
Thống nhất giữa công nghệ và kỹ năng giao tiếp.
Đấu tranh giữa sự thành công cá nhân và sự hòa nhập xã hội.
Thống nhất giữa kiến thức chuyên môn và kỹ năng mềm.