Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

Kĩ Thuật Nuôi Một Số Loại Thuỷ Sản Phổ Biến - Coggle Diagram

- - - - Lồng nuôi cá rô phi có thể được thiết kế theo khung hình vuông , khung chữ nhật hoặc hình tròn. Lồng có 3 thành phần chính là khung lồng, lưới lồng và neo.
    - - Lồng nuôi được đặt trong vùng đã được quy hoạch. Lồng được bố trí trên sông thành từng cụm, mỗi cụm từ 10 đến 15 lồng , khoảng cách giữa các cụm cách nhau từ 200 đến 300 m, bố trí theo hình chữ Z để nước lưu thông dễ dàng và tránh dồn ứ các chất thải.
- - - - Hệ thống ao cần phải có đầy đủ các hạng mục: ao lắng thô, ao lắng tinh, ao gièo, ao nuôi, mương cấp nước, mương xả nước, khu chứa nước thải và các công trình phụ trợ .Tất cả các ao nuôi cần có rốn siphon ở giữa, được lót bạt toàn bộ và có mực nước tăng dần theo kích cỡ tôm. Các ao đều có hệ thống sục khí đáy, máy quạt nước bố trí đối xứng tạo xoáy gom các chất thải vào hố siphon.
    - - Chọn mua tôm giống đã được kiểm dịch, khoẻ mạnh và đạt tiêu chuẩn từ PL12 (9 đến 11 mm) trở lên. Thả tôm giống với mật độ từ 2 000 đến 4 000 con/m² cho giai đoạn 1, từ 350 đến 800 con/m² cho giai đoạn 2. Thả tôm với mật độ từ 150 đến 250 con/m² cho giai đoạn 3.
- - - - Cơ sở nuôi phải sử dụng thức ăn phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng, độ tuổi của đối tượng nuôi. Thức ăn không chứa chất cấm theo quy định của pháp luật, không sử dụng hormone và chất kích thích sinh trưởng trong quá trình nuôi, không sử dụng sản
        phẩm hết hạn, không rõ nhãn, không đảm bảo chất lượng. Thức ăn phải được bảo quản theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
    - - Nước cấp vào ao nuôi phải được xử lí và kiểm soát các chỉ tiêu về an toàn thực phẩm. Chất lượng nước nuôi phải thích hợp với loài thuy sản và không là mối nguy gây mất an toàn thực phẩm, an toàn dịch bệnh.
    - - Cơ sở nuôi phải thường xuyên theo dõi, kịp thời phát hiện dấu hiệu bị sốc, bị bệnh, nghi ngờ bị bệnh, các dấu hiệu bất thường khác trên thủỷ sản nuôi và thực hiện các biện pháp cần thiết để ngăn ngừa phát sinh dịch bệnh. Đồng thời, phải thực hiện cách li, ngăn chặn sự lây lan dịch bệnh giữa các ao nuôi và từ ao nuôi ra bên ngoài.
  - - - Tài liệu hướng dẫn thực hành nuôi tốt áp dụng cho cơ sở nuôi phải được phê duyệt, cập nhật, phê duyệt lại khi cần và kiểm soát bởi người có thẩm quyền của cơ sở nuôi. Tài liệu cần có sẵn trước khi bắt đầu vụ nuôi trồng và đảm bảo việc sử dụng đúng tài liệu còn hiệu lực.
    - - Cơ sở nuôi phải thức hiện các quy định về ghi chép hoạt động sản xuất , truy xuất nguồn gốc sản phẩm theo nguyên tắc”một bước trước- một bước sau” trong toàn bộ các khâu của quá trình nuôi trồng
  - - - :
        
        • Nằm ở những khu vực ít bị ảnh hưởng hoặc có nguy cơ thấp bởi các mối nguy gây mất an toàn thực phẩm.
        
        2 Nằm ngoài phạm vi các khu bảo tồn quốc gia và quốc tế.
        
        3 Nằm ngoài phân khu bảo vệ nghiêm ngặt của khu bảo tồn đất ngập nước và khu bảo tồn biển.
        
        • Không nằm trong khu vực có rừng ngập mặn và hệ sinh thái biển, cửa sông bị phá vì mục đích nuôi trồng thủỷ sản.
        
        Có đủ yêu cầu pháp lí về quyền sử dụng đất, mặt nước.
    - - Xây dựng bờ ao bằng các vật liệu không gây ô nhiễm môi trường, không gây độc hại cho thủỷ sản nuôi, không rò rỉ nước.
        
        Có hệ thống nước cấp, nước thải riêng biệt.
        
        Có nơi chứa và xử lí nước thải, bùn thải từ ao nuôi.
        
        Có nơi chứa và xử lí nước thải, chất thải sinh hoạt nếu có người lao động ở tại cơ sở nuôi.
        
        Bố trí nơi chứa rác thải nguy hại riêng biệt với nơi chứa, xử lí thuy sản chết; tách biệt với khu nuôi trồng và không làm ảnh hưởng đến môi trường.
        
        Bố trí nơi chứa vật tư đầu vào theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất, đảm bảo không có sự xâm nhập của địch hại và tránh nhầm lẫn khi sử dụng.
        
        Có các biện pháp đảm bảo ngăn ngừa địch hại và các vật nuôi khác (chó, mèo, vịt, gà,...) xâm nhập vào cơ sở nuôi.
  - - - Khái niệm
        
        Công nghệ biofloc là việc sử dụng tập hợp các loài vi khuẩn, tảo, nguyên sinh động vật và các hạt vật chất hữu cơ để cải thiện chất lượng nước, xử lí chất thải và hạn chế sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh.
      - Ưu và nhược điểm của công nghệ biofloc
        
        Ưu điểm nổi trội của hệ thống BFT là có mức độ an toàn sinh học cao, ngăn ngừa sự xâm nhập của mầm bệnh và cải thiện chất lượng nước, ít thay nước.
        
        Ngoài ra, hạt floc trong BFT có thể được sử dụng làm thức ăn cho các đối tượng nuôi giúp giảm chi phí và nâng cao hiệu quả nuôi.
        
        Trở ngại với BFT là người nuôi phải có kiến thức, kinh nghiệm và liên tục theo dõi hàm lượng C, N để đưa ra các giải pháp điều chỉnh tỉ lệ hợp lí. Hệ thống cũng yêu cầu phải có sục khí liên tục làm gia tăng chi phí năng lượng.
      - Ứng dụng công nghệ biofloc tại Việt Nam
        
        Công nghệ biofloc chủ yếu áp dụng ở các trại nuôi tôm thẻ chân trắng và cá rô phi thương phẩm do những đối tượng này có khả năng sử dụng các hạt floc làm thức ăn.
        Tôm thẻ chân trắng được nuôi bằng công nghệ biofloc có tỉ lệ sống cao (từ 70 đến 90%), giảm khoảng 10% chi phí thức ăn, năng suất có thể tăng từ 50 đến 60% so với hệ thống nuôi truyền thống.
    - - Khái niệm
        
        Nuôi thủỷ sản tuần hoàn (Recirculating aquaculture system - RAS) là hệ thống nuôi trong đó nước thải từ bể nuôi được xử lí để tái sử dụng thông qua hệ thống bơm, lọc tuần hoàn
      - Ưu và nhược điểm của công nghệ
        
        Hệ thống RAS có rất nhiều ưu điểm như: kiểm soát hoàn toàn chất lượng nước vào và ra, tăng hàm lượng oxygen và tạo dòng chảy kích thích cá lớn nhanh. Do đó, hệ thống này có thể nuôi với mật độ cao, tăng năng suất và hiệu quả sử dụng thức ăn.
        Tuy vậy, hệ thống có nhược điểm là chi phí đầu tư lớn, tiêu hao nhiều năng lượng và đòi hỏi trình độ kĩ thuật cao để vận hành.
      - Thành phần và nguyên lí hoạt động
        
        Công nghệ lọc cơ học
        
        Lọc thô: gom và loại bỏ các chất thải rắn có kích thước lớn ngay sau bế nuôi. Lọc thô có hạn chế là nhanh bị đầy, tắc nên thường xuyên phải vệ sinh.
        
        Lọc qua trồng lọc: gom các chất thải rắn có kích thước nhỏ, ít bị tắc nên có thể vận hành trong thời gian dài đồng thời cũng có khả năng bổ sung oxygen vào trong nước.
        
        Công nghệ lọc sinh học
        
        Lọc sinh học chủ yếu loại bỏ các chất thải trong nước ở dạng hòa tan. Trong hệ thống lọc sinh học có thiết kế bể chứa giá thể (hạt nhựa, xốp,...) tạo bề mặt cho vi sinh vật hiếu khí bám trên đó và sinh sống (Hình 20.2). Nước khi chảy qua bể lọc này sẽ được vi sinh vật phân giải, chuyển hoá nitrogen ở dạng độc (NH., NO,,...) sang dạng không độc hoặc ít độc hơn (NH4, NO3-).
        
        Công nghệ nano oxygen
        
        Các máy sục khí sử dụng công nghệ nano có thể tạo ra những hạt oxygen siêu nhỏ (cỡ nano) và ozone (O3) giúp tăng khả năng hòa tan oxygen trong nước (có thể đạt đến nồng độ từ 20 đến
        30 mg/L) và tiêu diệt mầm bệnh. Từ đó, người nuôi có thể tăng mật độ cá thả, rút ngắn từ 10 đến 30 % thời gian nuôi.
        
        Công nghệ quản lí thức ăn
        
        Hệ thống cho ăn tự động có các cảm biến để nhận biết tình trạng đói của động vật thuỷ sản và tính toán lượng thức ăn phù hợp, chia nhỏ lượng thức ăn để tránh dư thừa, giảm ô nhiễm nước, hạn chế thất thoát dinh dưỡng và giảm chi phí lao động. Công nghệ này giúp tối ưu hoá khả năng tiêu hóá, tăng hấp thu các chất dinh dưỡng, từ đó giảm chi phí sản xuất và tăng hiệu quả nuôi.
        
        Công nghệ quan trắc và cảnh báo môi trường
        
        Công nghệ này được xây dựng thông qua sự kết nối
        Internet của máy tính và công nghệ tự động hóa. Các chỉ tiêu môi trường, hoạt động động vật thủy sản được tự động quan trắc. Các kết quả sau khi xử lí bằng phần mềm chuyên dụng kết hợp với IoT, AlI,... được gửi đên máy tính, điện thoại giúp người nuôi nắm được tình hình ao nuôi và đưa ra giải pháp sớm nhất.
      - Ứng dụng công nghệ nuôi thuỷ sản tuần hoàn
        
        Do chi phí năng lượng để vận hành lớn nên nuôi tuần hoàn thường chỉ được áp dụng với những đối tượng có giá trị kinh tế cao hoặc ở những giai đoạn nhất định.
        Nuôi tuần hoàn được sử dụng phổ biến trong các trại sản xuất giống cá biển, tôm giống và nuôi cá cảnh.
    - - Chế Biến Thuỷ Sản
        
        Chế biến nước mắm
        
        Chế biến nước mắm là một phương pháp chế biến thuy sản truyền thống có từ lâu đời. Các cơ sở chế biến đều tuân theo nguyên tắc chung đó là cá sau khi khai thác về được ủ chợp , nhờ hệ enzyme protease có trong cá để thuỷ phân protein tạo ra nước mắm chứa các amino acid tự do
        
        Chế biến tôm chua
        
        Phương pháp chế biến tôm chua dựa trên nguyên lí là lên men vi khuẩn và thuy phân protein. Nguyên liệu để chế biến tôm chua bao gồm: tôm, tinh bột, muối, các gia vị và hương liệu khác. Sau khi trộn đều các nguyên liệu, hỗn hợp được đóng hộp và phơi nắng từ 5 đến 7 ngày (Hình 21.4).
        Lactic acid được tạo ra trong quá trình lên men có khả năng ức chế vi khuẩn gây thối, đồng thời hỗ trợ cho các enzyme protease trong quá trình thuy phân protein. Các bước chế biến tôm chua được thể hiện ở Hình 21.5.
        
        Chế biến fillet
        
        Chế biến fillet là một trong những kĩ thuật sơ chế thông dụng nhăm tách phần có thịt từ phần ngực theo suốt chiều dài trên thân cá. Thịt fllet có thê được đê nguyên miếng hoặc cắt lát để chế biến thành các sản phâm giá trị gia tăng (hun khói, tân bột, đông lạnh,...). Kĩ thuật chế biến fillet ở nước ta được thực hiện nhiêu với cá tra xuất khẩu, cá hôi trong nhà hàng hoặc cá hồi hun khói. Các bước fillet cá được thể
        hiện ở Hình 21.6.
        
        Sản phẩm đóng hộp
        
        Thủy sản đóng hộp là các sản phẩm chế biến sẵn và đóng trong hộp kín có khả năng chịu nhiệt (thường là kim loại), được thanh trùng hoặc tiệt trùng tuyệt đối nên có thời hạn sử dụng dài (từ 2 đến 5 năm).
      - Bảo quản thuỷ sản
        
        Bảo quản lạnh
        
        Bảo quản lạnh là phương pháp hạ nhiệt độ của thuỷ sản xuống thấp để ức chế hoạt động của vi sinh vật phân hủỷ. Phương pháp này thường được sử dụng để bảo quản thủỷ sản tươi bằng không khí lạnh hoặc đá lạnh (Hình 21.1). Thời gian bảo quản tuỳ thuộc vào nhiệt độ và cách bảo quản (Bảng 21.1).
        Phương pháp này bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm, ngăn chặn thực phẩm bị hư hại do vi sinh vật phân huỷ nhưng tốn kém do chi phí đầu tư kho lạnh, không khử trùng được, giảm độ tươi ngon.
        
        Làm khô
        
        Làm khô là phương pháp làm giảm độ ẩm của sản phẩm thuy sản với mục đích bảo quản thuy sản trong thời gian dài. Có hai phương pháp làm khô thường được áp dụng hiện nay là phương pháp làm khô truyền thống (phơi nắng) và phương pháp gia nhiệt sấy khô. Ngoài ra, thủy sản còn có thể được làm khô bằng công nghệ đông khô. Phương pháp này đảm bảo giữ nguyên được mọi thành phần và mùi vị nhưng tốn kém và ít phổ biến.
        
        Phương pháp ướp muối
        
        Ướp muối là phương pháp dùng độ mặn cao để ức chế sự phát triển của các loại vi khuẩn phân huỷ.
      - Ứng dụng công nghệ cao trong bảo quản , chế biến thủy sản
        
        Ứng dụng công nghệ cao nano nitrogen
        
        Công nghệ này thường dùng trên các thuyền khai thác cá ngừ và các đối tượng thuy sản khác. Thủy sản được bảo quản bằng công nghệ này sẽ được đông đá nhanh hơn, bảo quản được hơn một tháng đi biển mà chất lượng thủỷ sản không bị biến đổi.
        
        Ứng dụng công nghệ PU
        
        Công nghệ PU (polyurethane) là công nghệ tạo xốp cách nhiệt cao cấp. Hiện nay, xốp PU (Hình 21.8) được sử dụng làm vật liệu cách nhiệt trong các kho lạnh ở các nhà máy chế biến, hầm chứa cá trên tàu cá để bảo quản thuy sản. Công nghệ này giúp giữ được độ tươi của thủỷ sản lâu hơn, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm.
        
        Công nghệ nước phân cực
        
        Công nghệ nước phân cực tạo ra ion nhờ quá trình điện phân nước có chứa muối ăn.
        Những loại nước này có khả năng oxy hóá cao, diệt khuân tốt, không làm biên đối chất lượng sản phâm và rất an toàn cho người sử dụng. Cá được rửa băng các loại nước này sẽ được bảo quản lâu hơn, tươi hơn. Công nghệ này thường được áp dụng ở các siêu thị, nhà hàng và các nhà máy chế biến thuỷ sản.
        
        Ứng dụng công nghệ cao sản xuất surimi
        
        Surimi được sản xuất nhờ ứng dụng các công nghệ cao. Các enzyme xúc tác được bô sung vào trong quá trình chế biến để hình thành liên kết ngang, tăng cường khả năng tạo gel khiến cho sản phẩm có kết cấu đặc biệt và hấp dẫn. Các bước sản xuất surimi từ cá rô phi được mô tả trong Hình 21.9.