Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
การประเมินผู้สูงอายุแบบครอบคลุมและ แนวทางการดูแล, นางสาวลวัณรัตน์ ปอเหย่อ…
การประเมินผู้สูงอายุแบบครอบคลุมและ
แนวทางการดูแล
มิติที่ 1 การประเมินการเจ็บป่วยทางกาย
(Medical or physical assessment)
การซักประวัติ
ชื่อ-นามสกุลอะไร?
อายุกี่ปี?
เพศอะไร?
ทำงานอาชีพอะไร?
ใช้สารเสพติดไหม?
ออกกำลังกายหรือไม่?
อาหารการกินเป็นอย่างไร?
ประวัติการเจ็บป่วย
เคยป่วยเป็นโรคอะไรบ้าง?
เคยแพ้ยา อาหาร หรือสารอะไรบ้าง?
เคยเข้ารับการผ่าตัดไหม?
โรคประจำตัวการรักษา
เคยเข้ารับการรักษาที่ไหนบ้าง?
ตอนนี้มีการรักษาอย่างไรบ้าง?
ได้พบแพทย์สม่ำเสมอหรือไม่?
การใช้ยา Polypharmacy
ใช้ยากี่ตัว?
มียาอะไรบ้าง?
เคยซื้อยากินเองหรือไม่?
เคยหยุดยาเองเพราะรู้สึกไม่ดีไหม?
ใครเป็นคนจัดยาให้?
หรือคุณจัดเอง?
กลุ่มอาการสูงอายุ (Geriatrics syndrome)
การนอนไม่หลับ
แบบประเมิน
(PSQI)Pittsburgh sleep Quality Index
เกณฑ์การประเมิน
แต่ละหมวดให้ คะแนน 0–3
(0 = ไม่มีปัญหา / 3 = มีปัญหามากที่สุด)
คะแนนน้อยกว่าหรือเท่ากับ 5 คะแนน หมายถึง มีคุณภาพการนอนหลับดี
คะแนนรวมมากกว่า 5 คะแนน หมายถึง มีคุณภาพการนอนลับไม่ดี
การควบคุมการนอนหลับ
สร้างกิจวัตรก่อนนอน
(Bedtime Routine)
-งดการใช้อินเตอร์เนตก่อนนอนอย่างน้อย 30 นาที
-ฟังเพลงเบา ๆ, อ่านหนังสือ
-อาบน้ำอุ่น, หลีกเลี่ยงแสงสว่างจ้า
-หลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นก่อนนอน
เช่น คาเฟอีน แอลกอฮอล์ และงดการออกกำลังกายหนักๆ
ควบคุมสิ่งแวดล้อมในห้องนอน
-ใช้เตียงสำหรับนอนเท่านั้น
-ไม่มีเสียงรบกวน
-ห้องเงียบ มืด อุณหภูมิห้องเหมาะสม
-ถ้าหลับไม่ได้ใน 20 นาที – ลุกจากเตียง
เช่นการสวดมนต์ นั่งสมาธิ เดินจงกลม
-หลีกเลี่ยงการงีบตอนกลางวัน
หลีกเลี่ยงการนอนกลางวันมากกว่า 30 นาที
ใช้เทคโนโลยีช่วยได้ถ้าเหมาะสม
-แอปช่วยติดตามเวลานอน เช่น Sleep Cycle, Calm, Headspace
-ฟังเสียง White Noise / เพลงบำบัด
กลั้นปัสสาวะไม่ได้
แบบประเมิน
ต่อมลูกหมากโต IPSS (International Prostate Symptom Score)
เกณฑ์การประเมิน
แต่ละข้อให้คะแนน 0-5 คะแนน
0-7 อาการน้อย
8-18 อาการปานกลาง
19-35 อาการมาก
วิธีการควบคุมภาวะกลั้นปัสสาวะไม่ได้
-แนะนำวิธีการฝึกถ่ายปัสสาวะให้กับผู้สูงอายุ
นับเวลากำหนดการถ่ายปัสสวาะครั้งต่อไป
-สอนวิธีการบริหารกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานรอบๆทวารหนัก
-แนะนำให้ผู้สูงอายุใส่แผ่นรองซับหรือผ้าอ้อม เมื่อต้องออกเดินทาง
โภชนาการ
แบบประเมิน
Mini Nutritional Assessment: MNA (Full Form)
เกณฑ์การประเมิน
24 – 30 คะแนน โภชนาการปกติ
17-23.5 คะแนน เสี่ยงต่อภาวะขาดสารอาหาร
น้อยกว่า 17 คะแนน ขาดสารอาหาร
วิธีการควบคุมภาวะทุพโภชนาการ
-ทานอาหารครบ 5 หมู่
-เน้นอาหารประเภทโปรตีน เช่น เนื้อปลา ไข่ ถั่ว
-ลดอาหารที่มีน้ำตาลและไขมัน สูง
เปราะบาง
แบบการประเมิน
การคัดกรองภาวะเปราะบาง (FRAIL scale))
เกณฑ์การประเมิน
ให้คะแนน 0-3
ถ้ามีตั้งแต่ 3 ข้อขึ้นไป ถือว่า มีภาวะเปราะบาง
วิธีการดูแลผู้สูงอายุภาวะเปราะบาง
ตรวจสอบภาวะขาดสารอาหาร เช่น น้ำหนักลด เบื่ออาหาร
กายภาพบำบัดร่วมด้วยถ้ามีภาวะกล้ามเนื้ออ่อนแรง
จัดสภาพแวดล้อมให้ปลอดภัย
ตรวจสอบว่าผู้สูงอายุรับประทานยาได้ตรงเวลา และไม่ลืมยา
มวลกล้ามเนื้อน้อย
แบบการประเมิน
Modified MSRA-5
เกณฑ์การประเมิน
คะแนน ≤30 คะแนน ถือว่า มีความเสี่ยงต่อภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อย
การควบคุมมวลกล้ามเนื้อน้อย
-ยืดเหยียดกล้ามเนื้อด้วยยางยืด
-เดินเร็ว ปั่นจักรยานเบาๆ หรือว่ายน้ำ
-โภชนาการที่เพียงพอ โดยเฉพาะโปรตีน
-ประเมินพฤติกรรมการกิน การออกกำลังกาย และสุขภาพจิต
สมองเสื่อม
แบบการประเมิน
Mini-Cog
เกณฑ์การประเมิน
หลานสาว สวรรค์ ภูเขา
คะแนนเต็ม 5 คะแนน ถ้าได้คะแนนรวม ≤3 คะแนน ถือว่า
มีภาวะการรู้คิดบกพร่อง (cognitive impairment)
แบบประเมิน
MMSE-Thai 2002
เกณฑ์การประเมิน
เอา 100 ตั้ง ลบออกทีละ 7
-อ่านออกเขียนไม่ได้ จุดตัด </เท่ากับ14 เต็ม 23
-ระดับประถมศึกษา จุดตัด </เท่ากับ 17 เต็ม 30
-ระดับสูงกว่าประถมศึกษา จุดตัด</เท่ากับ22เต็ม 30
การป้องกันภาวะสมองเสื่อม
-ฝีกสมองอย่างสม่ำเสมอ
-ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
-พักผ่อนให้เพียงพอ
-หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่และดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป
ผ่อนคลายโดยการ การทำสมาธิ โยคะ หรือการหายใจลึกๆ
ข้อเข่าเสื่อม
แบบประเมินการคัดกรองโรคข้อเข่าเสื่อมทางคลินิก
เกณฑ์การประเมิน
ถ้าผู้สูงอายุมีอาการ “ปวดเข่า” และตอบว่า “ใช่” 2 ข้อ ถือว่า
มีโอกาสที่จะเป็นโรคข้อเข่าเสื่อม
การชะลอข้อเข่าเสื่อมในผู้สูงอายุ
-ออกกำลังกายเบาๆ แต่สม่ำเสมอ
-ควบคุมน้ำหนักลดหวาน มัน เค็ม เพิ่มผัก ผลไม้ โปรตีน
-หลีกเลี่ยงการนั่งยอง คุกเข่า หรืองอเข่ามากๆ
ภาวะหกล้ม
แบบการประเมิน
Timed Up and Go test : TUG
เกณฑ์การประเมิน
ใช้เวลา ≥12 วินาที หรือ ท่าไม่ได้ ถือว่า มีความเสี่ยงหกล้ม
Thai FRAT: แบบประเมนการหกล้มในชุมชน
เกณฑ์การประเมิน
ต่ำกว่า4 คะแนน เสี่ยงต่ำต่อพลัดตกหกล้ม
คะแนน 4-11 คะแนน เสี่ยงต่อพลัดตกหกล้ม
-ประเมินความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ โดยเฉพาะขาและเท้า
-การดูแลด้านสิ่งแวดล้อมไม่วางเกะกะตามพื้น
-กายภาพบำบัดสำหรับผู้ที่มีภาวะกล้ามเนื้ออ่อนแรงหรือปัญหาทางเดิน
-ให้กำลังใจและสร้างความมั่นใจในการเคลื่อนไหว
ซักประวัติเพิ่มเติม
-ผู้สูงอายุทานยาความดันหรือไม่
-ผู้สูงอายุทานยานอนหลับหรือไม่
การตรวจร่างกาย (Physical examination)
การมองเห็น
ตาซ้าย/ขวา มองเห็นเท่ากันหรือไม่
ทดสอบโดย
Snellen chart
เกณฑ์การปะเมิน
น้อยกว่า 5 แถว/รู้สึกว่าสายตาแย่ลง
ให้ส่งต่อหน่วยบริการที่ให้บริการแว่นทางสายตา
การได้ยิน
-ใบหูสมมาตร เท่ากันทั้ง2ข้าง หรือไม่
-ลักษณะหูเป็นยังไง?
ทดสอบโดย
ใช้ส้อมเสียงในการวัดการได้ยิน
หรือ Audiometry
เกณฑ์การประเมิน
-10 ถึง 25 การได้ยินปกติ
-26 ถึง 40 หูตึงเล็กน้อย
-41-55 หูตึงปานกลาง
-56-70 หูหนวก
-70-90 หูตึงมาก
-มากว่า 90 หูตึงอย่างรุนแรง
การเคลื่อนไหว/การทรงตัว
-เคยมีประวัติของการล้มไหม ?
-ใช้ยาขับปัสสาวะหรือไม่?
ทดสอบโดย
FALL RISK ASSESSMENT: 30-SEC CHAIR STAND
ลุกจากเก้าอี้ ในเวลา 30 วินาที
เกณฑ์การประเมิน
น้อยกว่า 8 ครั้ง กล้ามเนื้อขาไม่
แข็งแรง พยากรณ์ได้ว่ามีความเสี่ยงในการล้ม
FALL RISK ASSESSMENT: 4 STAGE BALANCE TEST
เกณฑ์การประเมิน
ควบคุมการยืน เป็นเวลา10วินาที
ถ้าได้น้อยกว่า 10 วินาที จะมีความเสี่ยงในการพลัดตกหกล้ม
FALL RISK ASSESSMENT :
TIMED UP AND GO (TUG) TEST
เกณฑ์การประเมิน
ให้ผู้ป่วยลุกยืน เดินไปกลับระยะทาง6เมตร
<12 วินาที ปกติ
12วินาที ผิดปกติ
ผลการตรวจทางห้องปฏิบัติการ/ตรวจพิเศษ นำมาประเมินร่วม
-การเจาะเลือด
-เก็บสารคัดหลั่ง
มิติที่ 2 การประเมินความสามารถเชิงปฏิบัติ
(Functional assessment )
การประเมิน
(Activity of Daily Living : ADL)
การช่วยเหลือตนเองในชีวิตประจำวันขั้นพื้นฐาน
ตามศักยภาพในการพึ่งพาตนเอง
แบบประเมิน ดัชนีบาร์ เธอเอดีแอล
(Barthel Activities of Daily Living:ADL)
เกณฑ์การประเมิน
คะแนนรวม ADL 20 คะแนน
0-4 คะแนน ภาวะพึ่งพาโดยสมบูรณ์
5-8 คะแนน ภาวะพึ่งพารุนแรง
9-11คะแนน ภาวะพึ่งพาปานกลาง
12-20 ไม่เป็นภาวะพึ่งพา
1.การรับประทานอาหาร(Feeding)
0 คะแนน:ผู้ดูแลป้อนอาหาร
1คะแนน:ทานเองได้เล็กน้อย
2คะแนน: ทานเองได้
ล้างหน้า หวีผม แปรงฟัน โกนหนวด (Grooming)
ในระยะเวลา 24-48 ชั่วโมงที่ผ่านมา
0 คะแนน:ผู้ดูแลตต้องช่วย
1คะแนน: ผู้สูงอายุทำเองได้
3.ลุกนั่งจากที่นอน หรือจากเตียงไปยังเก้าอี้(Transfer)
0คะแนน:ผู้ดูแลชช่วยตลอด
1คะแนน:ผู้ดูแลช่วยปปานกลาง
2คะแนน:ผู้ดูแลช่วยเหลือน้อย
3 คะแนน: ช่วยเหลือตัวเองได้
4.ใช้ห้องน้ำ(Toilet use)
0คะแนน:นอนติดเตียง
1คะแนน: ผู้ดูแลพาเข้าหห้องน้ำ
2คะแนน:ช่วยเหลือตัวเองได้
5.การเคลื่อนที่ภายในห้องหรือบ้าน(Mobility)
0คะแนน: นอนตติดเตียง
1คะแนน: ใช้ Wheelcha
2คะแนน: ผู้ดูแลช่วยเเดิน
3คะแนน:เดินเองได้
6.การสวมใส่เสื้อผ้า(Dressing)
0คะแนน:ผู้ดูแลช่วยสวมใส่เเสื้อผ้า
1คะแนน:ช่วยเหลือตัวเองไได้น้อย
2คะแนน: ช่วยเหลือตัวเองได้
7.การขึ้นลงบันได 1 ชั้น (Stairs)
0คะแนน:เดินไไม่ได้
1คะแนน:ผู้ดูแลชช่วยเดิน
2คะแนน: เดินขึ้นบันไดได้โดยใช้ไม้เท้าช่วย
8.การอาบน้ำ(Bathing)
0คะแนน: ผู้ดูแลช่วยออาบน้ำ
1คะแนน: อาบน้ำเองได้
9.การกลั้นการถ่ายอุจจาระ(Bowels)
ในระยะ 1 สัปดาห์ที่ผผ่านมา
0คะแนน:อุจจาระราดทที่นอน
1คะแนน:กลั้นปัสสาวะได้นิดหน่อย
2คะแนน: เดินไปอุจจาระได้เอง
10.การกลั้นปัสสาวะ(Bladder)
ในระยะ1 สัปดาห์ที่ผผ่านมา
0คะแนน: ปัสสาวะราดที่นอนเลอะเเสื้อผ้า
1คะแนน: ปัสสาวะราดทที่นอน
2คะแนน: ให้ผู้ดูแลช่วยพาไปห้องน้ำ
ผู้สูงอายุกลุ่มที่ 1
กลุ่มติดสังคม
คะแนน ADL ตั้งแต่ 12 คะแนนขึ้นไป
ผู้สูงอายุกลุ่มที่ 2
กลุ่มติดบ้าน
ผลรวมคะแนน ADL อยู่ในช่วง 5 – 11 คะแนน โดยแบ่ง
การพึ่งพามาก (5-8 คะแนน) พึ่งพาปานกลาง (9-11 คะแนน)
ผู้สูงอายุกลุ่มที่ 3
กลุ่มติดเตียง
รวมคะแนน ADL อยู่ในช่วง 0 - 4 คะแนน
IADL (instrumental activity of daily living)
กิจวัตรประจำวันที่ซับซ้อนหรือต้องใช้อุปกรณ์
แบบประเมิน
ดัชนีจุฬาเอดีแอล(Chula ADL lndex)
ประกอบด้วยข้อคำถาม 5 ข้อ
คะแนนเต็ม 9 คะแนน
เกณฑ์การประเมิน
0-4 คะแนน หมายถึง ความสามารถในการปฏิบัติกิจวัตร
ประจำวันน้อย (ติดเตียง)
5-8 คะแนน หมายถึง ความสามารถในการปฏิบัติกิจวัตร
ประจำวันปานกลาง (ติดบ้าน)
9 คะแนน หมายถึง ความสามารถในการปฏิบัติกิจวัตร
ประจำวันมาก (ติดสังคม)
มิติที่ 3 Psychological Assessments and Coginitive Assessment
การประเมินผู้สูงอายุแบบครอบคลุม
เกณฑ์การประเมิน
MMSE-Thai 2002
-อ่านออกเขียนไม่ได้ จุดตัด </เท่ากับ14 เต็ม 23
-ระดับประถมศึกษา จุดตัด </เท่ากับ 17 เต็ม 30
-ระดับสูงกว่าประถมศึกษา จุดตัด</เท่ากับ22เต็ม 30
Orientation for time
Orientation for place
Registration เป็นการทดสอบความจำโดยบอกของ
3 สิ่ง แล้วให้พูดทวนตามที่ได้ยิน
Attention/Calculation การคิดเลขในใจเพื่อทดสอบสมาธิ ลบเลข
Recall การบอกชื่อของ 3 สิ่งที่บอกไปเมื่อสักครู่
Naming การบอกชื่อสิ่งของ
Repetition การให้พูดตาม
Verbal command การท าตามค าสั่ง
Written command การให้อ่านค าสั่งแล้วท าตาม
Writing การให้เขียนประโยค
Visuo-construction การให้วาดภาพตามตัวอย่าง
กลุ่มอาการสมองเสื่อม (Dementia Syndrome)
ความเสื่อมถอยของสมองส่วนฮิปโปแคมปัส
ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการจดจำข้อมูลต่าง ๆ
ความจำระยะสั้น (short-term memory)
การเรียกคืนความจำ (recall memory) ประเมินโดยการให้ผู้ป่วย
จำของ 3 สิ่งที่ได้พูดทวนไป
เวลาผ่านไปราว 5 นาที ซึ่งการ Recall (พูดทวนคำ)
เป็นการประเมินเบื้องต้นของผู้สูงอายุที่มีอาการหลงลืม
โรคอัลไซเมอร์
การสูญเสียด้านความจำและการรับรู้
ทำให้เกิดความหลงลืมจำ
การพยาบาล
-กระตุ้นการรับรู้ซ้ำๆ
-จัดรูปแบบการดูแลที่สม่ำเสมอ
-จัดกิจกรรมให้มีเวลาที่ค่อนข้างคงที่
-ทำกิจกรรมตามเวลาจากนาฬิกาเพื่อกระตุ้น
เตือนการรับรู้ความจริง
-การสื่อสารในผู้สูงอายุที่มีพฤติกรรมถามซ้ำ
มิติที่ 4 การประเมินครอบครัว สังคม สิ่งแวดล้อม และเศรษฐานะ
House safety
ความปลอดภัยในบ้าน
-มีราวจับในห้องน้ำหรือทางเดิน
-ใช้พรมกันลื่นติดหน้าห้อง
-ไม่ควรให้ห้องอาบน้ำกับห้องส้วมอยู่ในห้องเดียวกัน
-พื้นห้องควรมีต่างระดับ
-ขั้นบรรได15เซนติเมตร
-ติดไฟให้สว่างทุกที่ของบ้าน
-ไม่วางของเกะกะในบ้าน
ประเมินด้านสิ่งแวดล้อม
Thai Fall Risk Assessment Tool
(Thai-FRAT)
เกณฑ์การประเมิน
คะแนนรวมตั้งแต่ 4 ขึ้นไปจะมีความเสี่ยงต่อภาวะหกล้ม
Health care access
ใครเป็นสาวหลักในบ้าน?
ผู้สูงอายุเดินทางมา รพ.อย่างไร?
ใครขับรถมาส่ง?
เดินทางลำบากหรือไม่?
การดูแล
สถานที่และระยะทาง
-มีระบบขนส่งสะดวกหรือไม่
ฐานะทางการเงิน
-มีรายได้พอสำหรับค่ารักษา
-มีบัตรทองหรือประกันสุขภาพหรือไม่
ความรู้ความเข้าใจด้านสุขภาพ
-รู้หรือไม่ว่าเมื่อไรควรไปพบแพทย์
-เข้าใจกระบวนการรักษาหรือไม่
ภาษาและวัฒนธรรม
-มีความเชื่อหรือวัฒนธรรมที่ทำให้ไม่กล้าไปรักษาหรือไม่
Caregivers
อยู่บ้านกับใคร/กี่คน?
ใครเป็นคนดูแล?
ใครรับผิดชอบเรื่องการเงิน?
การดูแล
-ดูแลร่างกาย เช่นการอาบน้ำ ป้อนอาหาร
-ใจเย็นและอดทน ไม่ดุ ไม่เร่ง
-จัดบ้านให้ปลอดภัย เช่น เก็บของมีคม พื้นไม่ลื่น
-เตรียมยาให้ตรงเวลา/ตรวจร่างกายตามนัด
-มีใจเมตตา อดทน และใส่ใจในรายละเอียดเล็ก ๆ
Rights
ผู้สูงอายุได้รับเบี้ยผู้สูงอายุหรือไม่?
ผู้สูงอายุได้รับบัตรสวัสดิการแห่งรัฐหรือไม่?
ผู้สูงอายุได้เบี้ยผู้พิการหรือไม่?
ผู้สูงอายุได้รับสิทธิอะไรบ้าง?
การดูแล
พาออกไปพบปะเพื่อนหรือทำกิจกรรมจากสังคม
ช่วยจัดการเรื่องสิทธิรักษาพยาบาล บัตรทอง/ประกัน
นางสาวลวัณรัตน์ ปอเหย่อ เลขที่82
รหัสนักศึกษา 66120301083