Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
LEIRE IBARGARAY (METODO ZIENTIFIKOA 1.gaia) - Coggle Diagram
LEIRE IBARGARAY (METODO ZIENTIFIKOA 1.gaia)
ZER DA ZIENTZIA
Definizioa
mundu naturalari buruzko ezagutzak aztertzeko
etengabe berraztertzen dena
bere ezaugarri bereizgarriak
lan-metodoak
ezagutza multzoak
METODO ZIENTIFIKOA
definizioa
zientzialariek beraien ikerketak egiteko erabili behar dituzten puso multzoa
PAUSOAK
2- HIPOTESIAK EGIN ( behin-behineko azalpenak, zure ustez gertatuko dena esperimentua egiterakoan)
3- ALDAGAIAK FINKATU / ADOSTU ( aldatuko duzuna zehaztea)
4- ESPERIMENTUA PRESTATZEA (erabiliko duzun materiala antolatzea eta prestatzea)
5- HIPOTESIAK FROGATZEA (esperimentua egin baino lehen pentsatzen zenuena aldatu egin den ala ez, azalpenak eman)
1- IKERTUKO DUZUN "ARAZOA" ONDO ZEHAZTEA
6- ONDORIOAK ATERA
ALDAGAIAK AUKERATZEA
Definizioa
Aldagaiak esperimentu batean eragiten duten GUZTIA dira
3 taldeetan/multzoetan banatu egiten dira
ALDAGAI INDEPENDIENTEAK
zientzialariek aldatu ahal dituzten magnitudeak dira
MENDEKO ALDAGAIAK
Zientzialariek neurtzen dutena (aldagai independienteak eragiten ditu)
ALDAGAI KONTROLATUAK
Aldaezin diren aldagaiak dira. Finko gelditu behar dira esperimentuan
UNITATE ALDAKETAK
DEFINIZIOA/HELBURUA
Magnitude bat edo batzuetatik bestera edo besteetara pasatzeko metodoa da
ADIBIDEA
180 Km/h -> m/s = 180 km/h . 1000m/1km . 1h/3600s =
50 m/s
NEURTZEKO TRESNAK ETA EZAUGARRIAK
definizioa
Neurtzeko tresna guztiak dituzten ezaugarriak dira
1- HELMENA EDO BITARTEA (tresna neur dezakeen gehieneko eta gutxieneko balioan ertako bitartea)
2- UNITATEAK (ematen duen balioa zein unitatean dagoen)
3- ZEHAZTAZUNA EDO SENTSIBILITATEA ( neurtu dezakeen aldaketarik txikiena da, gutxieneko balioa hautemangarria)
NOTAZIO ZIENFIFIKOA
definizioa
zenbakiak adierazteko modua / metodoa da
ARAUAK
KOMAREN AURREAN BAKARRIK EGON AHAL DA ZENBAKI BAT
HAMARRAREN BERRETZAILEA NEGATIBOA DENEAN KOMA EZKERRERA MUGITU.
HAMMARRAREN BERRETZAILEA POSITIBOA DENEAN KOMA ESKUMARA MUGITU
ADIBIDEA
654 = 6, 54 . 10^2
0,00654 = 6, 54 . 10^-3
MAGNITUDEAK
definizioa
NEURGARRIAK DIREN EZAUGARRIAK
motak
OINARRIZKOAK
UNITATEA AUKERATZEN DA, FINKOA DA ETA EZ DA BESTE BATEKIN ERLAZIONATZEN (masa, distantzia eta tenperatura)
ERATORRIZKOAK
2 MAGNITUDE ERLAZIONATZEN DIRENEAN (bolumena, dentsitatea, abiadura, azelerazioa eta indarra)
magnitude guztiak
TENPERATURA (T)
UNITATEA: kelvina /SINBOLOA: K
KORRONTE INTENTSITATEA (I)
UNITATEA: amperea /SINBOLOA: a
DENBORA (t)
UNITATEA: segundua /SINBOLOA: s
MATERIA KANTITATEA (n)
UNITATEA: mola /SINBOLOA: mol
MASA (m)
UNITATEA: kilogramoa /SINBOLOA: kg
ARGI INTENTSITATEA
UNITATEA: kandela/SINBOLOA: cd
LUZERA (L)
UNITATEA: metroa /SINBOLOA: m
NEURKETAK ADIERAZTEKO MODUA
definiziaoa
Neurketa bat egiten dugunean, neurketarekin batera, tresnaren sentsibilitatea adierazten dugu
ADIBIDEA
15 (neurketa) +- 5ml (sentsibilitatea) = (10, 20ml)
ADIERAZPENA
Neurketa +- Sentsibilitatea
ERROREAK
motak
ERRORE ABSOLUTUAK
beti positiboan adierasten dira
bere magnitudea adierazten da
ERAGIKETAK
neurketa-batazbestekoa
ERRORE ERLATIBOA
beti ehunekoarekin adierazi (%)
ez da magnitudea adierazten
ERAGIKETAK
errore absolutua : batazbestekoa . 100
ZIFRA ESAGURATSUAK
definizioa
Neurri esperimental baten zifra esaguratsuak (z.e) esaten zaie neurtzeko tresna baten eskalan irakurtzen diren zifrei
kasuak
Komaren eskuman zeroak bakarrik dituen zenbaki hamartarra lortzean ( 36,000 = z.e 5)
Komaren ezkerrean zeroak daudenean baina hurrengoak beste zifra direnean ( 0,005 = z.e 1)
Balio guztiak EZ DIRA ZERO, bi zenbakien artean (23,5g = z.e 3)
Zenbaki arrunta bere zifra batzuk zero direnean...
= z.e 3
450 = z.e 2