Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

EP.1 LAW2102 กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ว่าด้วยหนี้ (CIVIL AND COMMERCIAL CODE:…

- - - - ตัวอย่างข้อสอบเก่า
        มนัสจ้างมาโนชให้สร้างบ้านหลังหนึ่งตามแบบแปลนที่ตกลงกัน โดยมีข้อตกลงกันว่ามนัสจะต้องขออนุญาตก่อสร้างจากเจ้าพนักงานท้องถิ่นและได้รับอนุญาตภายในกำหนดวันที่ 20 สิงหาคม 2556 และมาโนชจะทำการสร้างบ้านตามสัญญาทันทีเมื่อมนัสได้รับใบอนุญาต ปรากฏว่ามนัสละเลยไม่ไปขออนุญาตจนสิ้นสุดวันที่ 20 สิงหาคม 2556 ดังนี้ ให้วินิจฉัยว่ามนัสตกเป็นผู้ผิดนัดหรือไม่
        เป็นสัญญาจ้างสร้างบ้าน มูลหนี้มีที่มาจากนิติกรรม (ทั้งสองฝ่ายมีเจตนาที่ตรงกัน คนหนึ่งอยากได้บ้าน คนหนึ่งอยากได้เงินค่าตอบแทน) เป็นสัญญาจ้างทำของ
        มนัสต้องการบ้าน จึงเป็นเจ้าหนี้ในสัญญาจ้างสร้างบ้าน และมาโนชเป็นลูกหนี้ วัตถุแห่งหนี้คือกระทำการ
        ธงคำตอบ
        การที่มนัสว่าจ้างให้มาโนชสร้างบ้าน มีมูลหนี้ที่เกิดจากนิติกรรม โดยมีมนัสเป็นเจ้าหนี้และมาโนชเป็นลูกหนี้ในวัตถุแห่งหนี้กระทำการ...
- - - - ตัวอย่างละเมิด
        ทรายมีนาฬิกา Rolex รุ่น Batman ราคา 300,000 บาท (ราคามือสอง 500,000) นายมืดหยิบนาฬิกาไป มีกล้องวงจรปิด ทรายฟ้องมืด ศาลตัดสิน "ให้นายมืดคืนนาฬิกา Rolex หากคืนไม่ได้ให้ใช้ราคา" นายมืดอยากเลือกเป็นการเลือกใช้ราคา
        แต่กรณีนี้ไม่ใช่เรื่องของ "วัตถุแห่งหนี้เลือกได้" แต่เป็นวัตถุแห่งหนี้ที่เรียงตามลำดับ จะอยู่นอกเหนือมาตรา 198-202 คือ ต้องคืนนาฬิกาก่อน ไม่สามารถเลือกใช้ราคาได้
- - - - EP.7 2. ผลแห่งหนี้ (มาตรา 203-289)
        มาตรการในการคุ้มครองเจ้าหนี้ (2.3,2.4)
        2.3) การใช้สิทธิเรียกร้องของลูกหนี้ (มาตรา 233-236)
        มาตรา 233 "ถ้าลูกหนี้ขัดขืนไม่ยอมใช้สิทธิเรียกร้อง หรือเพิกเฉยเสียไม่ใช้สิทธิเรียกร้อง เป็นเหตุให้เจ้าหนี้ต้องเสียประโยชน์ไซร้ ท่านว่าเจ้าหนี้จะใช้สิทธิเรียกร้องนั้นในนามของตนเอง แทนลูกหนี้เพื่อป้องกันสิทธิของตนในมูลหนี้นั้นก็ได้ เว้นแต่ในข้อที่เป็นการของลูกหนี้ส่วนตัวโดยแท้"
        
        ลูกหนี้ขัดขืนหรือเพิกเฉย
        
        เป็นเหตุให้เจ้าหนี้ต้องเสียประโยชน์
        
        ทรัพย์สินของลูกหนี้ที่มีอยู่โดยไม่ใช้สิทธิเรียกร้อง ไม่เพียงพอชำระหนี้แก่เจ้าหนี้จนสิ้นเชิง
        
        ทรัพย์เฉพาะสิ่งซึ่งมีลักษณะเฉพาะไม่อาจใช้ทรัพย์อื่นมาโอนแทนได้
        
        ไม่เป็นการของลูกหนี้ส่วนตัวโดยแท้
        
        คนที่เกี่ยวข้องในมาตรานี้
        
        ลูกหนี้
        
        เจ้าหนี้
        
        ลูกหนี้ของลูกหนี้
        ถ้าลูกหนี้ไม่ชำระ เจ้าหนี้จะต้องไปบังคับเอา (มาตรา 213,214) สามารถบังคับเอาทรัพย์สินลูกหนี้ได้จนสิ้นเชิง แต่ถ้าไม่พอที่จะชำระหนี้ ลูกหนี้มีหนี้แต่ไม่ไปทวง เจ้าหนี้จึงต้องไปฟ้องลูกหนี้ของลูกหนี้ได้เลยตามมาตรา 233 แต่ลูกหนี้ของลูกหนี้จะคืน
        
        ตัวอย่าง A เจ้าหนี้, ฺB ลูกหนี้, C ลูกหนี้ของลูกหนี้
        
        A เจ้าหนี้บอกกล่าว B ให้ไปฟ้อง C แต่ B ไม่ยอมใช้สิทธิ(ขัดขืน) สัญญากู้อายุความ 10 ปี คดีใกล้ขาดอายุความ B ฟ้อง C แล้ว แต่ B ประวิงคดีให้ล่าช้าเกินควร
        
        ฎีกาที่ 5400/2536 การที่เจ้าหนี้จะใช้สิทธิเรียกร้องของลูกหนี้ฟ้องคดีในนามของตนเองนั้น นอกจากลูกหนี้จะต้องขัดขืนหรือเพิกเฉยไม่ใช้สิทธิเรียกร้องนั้นแล้ว การขัดขืนหรือเพิกเฉยไม่ใช้สิทธิเรียกร้องเช่นนั้นจะต้องทำให้เจ้าหนี้เสียประโยชน์ด้วย ซึ่งหมายความว่าทรัพย์สินของลูกหนี้ที่มีอยู่โดยไม่ต้องใช้สิทธิเรียกร้องนั้นไม่พอจะชำระหนี้ หากลูกหนี้มีทรัพย์สินอยู่พอที่จะทำให้เจ้าหนี้ได้รับการชำระหนี้แล้ว การที่ลูกหนี้ไม่ใช้สิทธิเรียกร้อง ก็ไม่ทำให้เจ้าหนี้เสียประโยชน์แต่ประการใด
        
        ตัวอย่างที่ 1 สัญญากู้ยืมเงินระหว่าง A(เจ้าหนี้) กับ B(ลูกหนี้) จำนวนเงิน 1 ล้านบาท
        A ได้ไปสืบทรัพย์ของ B มีรถ 1 คัน ตีราคาได้ 500,000 บ., แมว 1 ตัว ตึราคาได้ 20,000 บ., มีเงินสด 100,000 บ. รวมได้ 620,000 บ. -> A เสียประโยชน์
        C เป็นลูกหนี้ของ B 200,000 บ. ถ้ารวมก็จะได้ 820,000 แม้จะไม่เต็มล้านก็ตาม
        ดังนั้น A จะฟ้อง C ได้ ถ้า B ไม่ยอมฟ้อง
        ตัวอย่างที่ 2 โจทย์เหมือนข้อ 1 แต่เพิ่มข้อเท็จจริงว่า A ไม่ค่อยมั่นใจ จึงขอให้ B มีอะไรมาประกันสัญญากู้ ก็เลยเอาแหวนเพชรวงนึงมาเป็นประกันการชำระหนี้ ราคา 500,000 บ. ถ้าเราเป็น A ฟ้อง B ก็จะได้แหวนแน่ๆ เมื่อรวมรถก็ได้เต็ม 1 ล้าน สรุปว่าต้องดูหลักประกันด้วย
        แต่ถ้า A อยากได้เงินสดมากกว่า จึงจะไปฟ้อง C จะฟ้องไม่ได้ เพราะ A ไม่เสียประโยชน์ ใช้มาตรา 233 ไม่ได้
        ตัวอย่างที่ 3 การเสียประโยชน์ในกรณีทรัพย์เฉพาะสิ่ง
        นายหน้า B ไปดูที่ดินของ C B ติดต่อ C ว่าที่ินแปลงนี้โฉนด 55/55 หัวหมาก บางกะปิ กทม. B ทำสัญญาจะซื้อจะขายกับ C นัดโอนวันที่ 10 ม.ค.64 B จ่ายเงินครบแล้ว รอโอนอย่างเดียว B รู้จักกับ A และทำสัญญาจะซื้อจะขายที่ดินแปลงนี้ A จ่ายเงินครบแล้ว นัดโอนวันที่ 10 ก.พ.64 ปรากฎว่า C ไม่โอนที่ดินให้ B, A จะให้ B ไปฟ้อง C แต่ B ห้ามไว้ว่าไม่ต้องไปฟ้อง C เค้าเป็นชาวบ้านธรรมดา
        สรุป B ขัดขืนและ A เสียประโยชน์เสมอกรณีทรัพย์เฉพาะสิ่ง A จึงฟ้อง C ได้ => เจ้าหนี้จะใช้สิทธิเรียกร้องนั้นในนามของตนเอง แทนลูกหนี้เพื่อป้องกันสิทธิของตนในมูลหนี้นั้นก็ได้
        (ฎีกา 4384/2540 บทบัญญัติว่าด้วยการเพิกถอนการฉ้อฉลตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 237 มิได้บัญญัติให้สิทธิแก่เจ้าหนี้ผู้มีสิทธิในทรัพยสิทธิเท่านั้นที่จะร้องขอให้ศาลเพิกถอนได้ เจ้าหนี้ผู้มีสิทธิในบุคคลสิทธิย่อมร้องขอให้ศาลเพิกถอนนิติกรรมใด ๆ อันลูกหนี้ได้กระทำลงทั้งรู้อยู่ว่าจะเป็นทางให้เจ้าหนี้เสียเปรียบได้ด้วยและเมื่อวัตถุแห่งหนี้คือบ้านพร้อมที่ดินอันเป็นทรัพย์เฉพาะสิ่งซึ่งมีลักษณะเฉพาะไม่อาจใช้ทรัพย์อื่นมาโอนแทนได้ แม้ลูกหนี้จะมีทรัพย์สินอื่นพอที่จะชำระหนี้แก่เจ้าหนี้ได้ ก็ยังทำให้เจ้าหนี้เสียเปรียบที่จะร้องขอให้เพิกถอนได้)
        ตัวอย่างที่ 4 A(ผู้เช่า), B(ผู้ให้เช่า), C(เพื่อนบ้าน B) โดย A กับ C ทำธุรกิจขายของเหมือนกัน แต่ C เข้ามารุกล้ำที่ของ A แต่ B ที่จะมีสิทธิ์จะฟ้องเอาที่ดินคืนหรือขับไล่ C แต่ B ขัดขืน ไม่อยากฟ้อง C เพราะเป็นเพื่อนบ้านมานาน แบบนี้ A จะฟ้องขับไล่ C ได้หรือไม่ ตอบว่า ได้
        
        ตัวอย่างที่ 5 (เงื่อนไขข้อ 3) ฎีกา 2159/2562
        ตาม ป.พ.พ. มาตรา 233 สิทธิเรียกร้องที่เจ้าหนี้จะใช้แทนลูกหนี้เพื่อป้องกันสิทธิของตนในมูลหนี้ในกรณีที่ลูกหนี้ขัดขืนไม่ยอมใช้สิทธิเรียกร้องหรือเพิกเฉยไม่ใช้สิทธิเรียกร้อง อันเป็นเหตุให้เจ้าหนี้เสียประโยชน์นั้น กฎหมายมิได้ระบุว่าสิทธิเรียกร้องอะไรบ้างที่เจ้าหนี้จะใช้แทนลูกหนี้ได้ เพียงแต่ห้ามมิให้ใช้สิทธิซึ่งมีลักษณะเป็นการส่วนตัวของลูกหนี้โดยแท้เท่านั้น สิทธิดังกล่าวจึงไม่จำกัดอยู่เฉพาะสิทธิเรียกร้องให้ชำระเงินหรือเป็นเรื่องหนี้เงินเท่านั้น สิทธิซึ่งเป็นการเฉพาะตัวจึงอาจเป็นได้ทั้งสิทธิที่ไม่เกี่ยวกับทรัพย์สิน หรือเป็นสิทธิที่เกี่ยวกับทรัพย์สินก็ได้ แต่ต้องมีลักษณะเป็นการส่วนตัว ซึ่งโดยปกติทั่วไปสิทธิเรียกร้องที่เกี่ยวกับทรัพย์สินมักจะไม่เป็นการเฉพาะตัว แต่ในบางกรณีอาจเกี่ยวกับความสัมพันธ์ส่วนตัวระหว่างลูกหนี้กับบุคคลภายนอกหรือเป็นเรื่องที่ลูกหนี้แต่ผู้เดียวเป็นผู้พิจารณาว่าจะใช้สิทธิดังกล่าวหรือไม่ เช่น การเพิกถอนการให้เพราะเหตุเนรคุณ หรือสิทธิเรียกค่าสินไหมทดแทน กรณีที่มีการผิดสัญญาหมั้นหรือชายคู่หมั้นเรียกค่าสินไหมทดแทนจากชายผู้ล่วงละเมิดหญิงคู่หมั้น สิทธิในการเรียกค่าอุปการะเลี้ยงดูซึ่งเป็นหนี้ระหว่างสามีภริยาและบิดามารดากับบุตร สิทธิต่าง ๆ เหล่านี้ แม้จะเกี่ยวกับทรัพย์สิน เจ้าหนี้ก็ไม่อาจเข้าไปเรียกร้องแทนลูกหนี้ได้ เพราะเป็นสิทธิส่วนตัวของบุคคลนั้น ๆ แต่สำหรับสิทธิเรียกร้องทรัพย์มรดกที่ตกทอดแก่ลูกหนี้ซึ่งเป็นทายาทแห่งกองมรดกนั้น จะเห็นได้ว่า ป.พ.พ. มาตรา 1614 ได้บัญญัติเป็นการเฉพาะว่า ถ้าทายาทสละมรดกด้วยวิธีใดโดยที่รู้อยู่ว่าการที่ทำเช่นนั้นจะทำให้เจ้าหนี้ของตนเสียเปรียบ เจ้าหนี้มีสิทธิร้องขอให้เพิกถอนการสละมรดกนั้นเสียได้ สิทธิในการเรียกร้องทรัพย์มรดกที่ตกทอดแก่ลูกหนี้ซึ่งเป็นทายาทแห่งกองมรดกนั้น จึงมิใช่เป็นสิทธิในข้อที่เป็นการส่วนตัวโดยแท้ตาม ป.พ.พ. มาตรา 233 แต่อย่างใด
        
        เป็นการของลูกหนี้ส่วนตัวโดยแท้ จะใช้มาตรา 233 ไม่ได้ eg. 1. เพิกถอนการให้เพราะเหตุเนรคุณ มาตรา 531 ฎีกา 1514/2516 2. เรียกของหมั้นคืน / ค่าทดแทนผิดสัญญาหมั้น มาตรา 1447 3. เรียกค่าอุปการะเลี้ยงดู มาตรา 1598/41 4. ค่าสินไหมทดแทนเพื่อความเสียหายอันมิใช่ตัวเงิน (กระทบกับจิตใต) มาตรา 446
        มาตรา 531 อันผู้ให้จะเรียกถอนคืนการให้เพราะเหตุผู้รับประพฤติเนรคุณนั้นท่านว่าอาจจะเรียกได้แต่เพียงในกรณีดังจะกล่าวต่อไปนี้
        (1) ถ้าผู้รับได้ประทุษร้ายต่อผู้ให้เป็นความผิดฐานอาญาอย่างร้ายแรงตามประมวลกฎหมายลักษณะอาญา หรือ
        (2) ถ้าผู้รับได้ทำให้ผู้ให้เสียชื่อเสียง หรือหมิ่นประมาทผู้ให้อย่างร้ายแรง หรือ
        (3) ถ้าผู้รับได้บอกปัดไม่ยอมให้สิ่งของจำเป็นเลี้ยงชีวิตแก่ผู้ให้ ในเวลาที่ผู้ให้ยากไร้และผู้รับยังสามารถจะให้ได้
        
        ตัวอย่าง B ร่ำรวย มีลูกชาย C พูดเก่งจนแม่ยกสมบัติให้หมด ยกที่ดินราคา 5 ล้าน B มีไปกู้ A 2 ล้านเพราะไม่อยากกวนลูกที่ทำธุรกิจ C ด่าว่า B แรงมาก แต่ A รู้เรื่องเนรคุณก็ให้ B ไปฟ้องเอาที่ดินคืน แต่ B ไม่ทำ A ใช้สิทธิของ B ถอนคืนการให้เพราะเหตุเนรคุณจาก C
        วินิจฉัย
        
        B ขัดขืน เพิกเฉย ไม่ยอมใช้สิทธิเรียกร้อง
        
        A เสียประโยชน์ เพราะ A ต้องการเงิน 2 ล้านคืน ไม่ใช่ทรัพย์เฉพาะสิ่ง ดังนั้นเสียประโยชน์เนื่องจากทรัพย์สินของลูกหนี้ที่มีอยู่โดยไม่ใช้สิทธิเรียกร้อง ไม่เพียงพอชำระหนี้แก่เจ้าหนี้จนสิ้นเชิง
        
        ไม่เป็นการของลูกหนี้ส่วนตัวโดยแท้ -> A ใช้สิทธิของ B ถอนคืนการให้เพราะเหตุเนรคุณจาก C ไม่ได้ เพราะมาตรา 531 เป็นเรื่องส่วนตัว
        
        ตัวอย่าง มาตรา 1439 "เมื่อมีการหมั้นแล้ว ถ้าฝ่ายใดผิดสัญญาหมั้นอีกฝ่ายหนึ่งมีสิทธิเรียกให้รับผิดใช้ค่าทดแทน ในกรณีที่ฝ่ายหญิงเป็นฝ่ายผิดสัญญาหมั้นให้คืนของหมั้นแก่ฝ่ายชายด้วย"
        มาตรา 1447 "ค่าทดแทนอันจะพึงชดใช้แก่กันตามหมวดนี้ให้ศาลวินิจฉัยตามควรแก่พฤติการณ์"
        "สิทธิเรียกร้องค่าทดแทนตามหมวดนี้ นอกจากค่าทดแทนตามมาตรา 1440 (2) ไม่อาจโอนกันได้และไม่ตกทอดไปถึงทายาท เว้นแต่สิทธินั้นจะได้รับสภาพกันไว้เป็นหนังสือหรือผู้เสียหายได้เริ่มฟ้องคดีตามสิทธินั้นแล้ว"
        ตัวอย่าง B ให้แหวนหมั้น 2 กะรัต ราคา 2 ล้าน ให้แก่ C ต่อมา B จะทำธุรกิจร้านอาหาร จึงไปกู้เงิน A มา แต่เจอโควิด ร้านเจ๊ง เหลือเงินสด 200,000 รถมอไซด์ 1 คัน ก็เลยไปคุยกับ C ให้ช่วยผ่อนคอนโด ผ่อนรถ แต่ C เลิกเลย ผิดสัญญาหมั้น A บอก B ให้ไปฟ้อง C เรียกคืนแหวนเพชร แต่ B ไม่ทำ ถามว่า A จะไปฟ้อง C ได้หรือไม่
        
        B ขัดขืน เพิกเฉย
        
        A ต้องการเงิน 1 ล้านคืน ซึ่งเป็นทรัพย์ทั่วไป เจ้าหนี้นั้นเสียประโยชน์เนื่องจากทรัพย์สินของลูกหนี้ที่มีอยู่โดยไม่ใช้สิทธิเรียกร้อง ไม่เพียงพอชำระหนี้แก่เจ้าหนี้จนสิ้นเชิง
        
        ไม่เป็นการของลูกหนี้ส่วนตัวโดยแท้ -> A ใช้สิทธิของ B ฟ้อง C ไม่ได้ เพราะมาตรา 531 เป็นเรื่องส่วนตัว
        
        มาตรา 446 "ในกรณีทำให้เขาเสียหายแก่ร่างกายหรืออนามัยก็ดี ในกรณีทำให้เขาเสียเสรีภาพก็ดี ผู้ต้องเสียหายจะเรียกร้องเอาค่าสินไหมทดแทนเพื่อความที่เสียหายอย่างอื่นอันมิใช่ตัวเงินด้วยอีกก็ได้ สิทธิเรียกร้องอันนี้ไม่โอนกันได้ และไม่ตกสืบไปถึงทายาท เว้นแต่สิทธินั้นจะได้รับสภาพกันไว้โดยสัญญาหรือได้เริ่มฟ้องคดีตามสิทธินั้นแล้ว"
        "อนึ่งหญิงที่ต้องเสียหายเพราะผู้ใดทำผิดอาญาเป็นทุศีลธรรมแก่ตนก็ย่อมมีสิทธิเรียกร้องทำนองเดียวกันนี้"
        สิทธิเรียกร้องจะเป็นของผู้เสียหายเท่านั้น เจ้าหนี้ของผู้เสียหายเรียกร้องไม่ได้
        ข้อสอบเก่า
        ก กู้เงิน ข ไปสองแสนบาท แต่ไม่มีทรัพย์สินพอชำระหนี้ ต่อมาปรากฏว่า ค ละเมิดโดยขับรถยนต์ชน ก เป็นเหตุให้ ก ได้รับบาดเจ็บสาหัส ขาหักทั้งสองข้าง ต้องรักษาตัวโดยผ่านการผ่าตัดหลายครั้งอยู่โรงพยาบาลและรักษาตัวต่อที่บ้านอีกหลายเดือน ต้องทนทุกข์ทรมานป็นเวลานานต้องขาดเรียนและเรียนซ้ำชั้นเป็นความทุกข์ทรมานทางกายและจิตใจ เป็นเหตุให้ ก มีสิทธิเรียกค่าเสียหายที่มิใช่เป็นตัวเงินในส่วนนี้จาก ค ผู้ละเมิดได้ประมาณสองแสนบาทตาม ป.พ.พ. มาตรา 446 แต่ ก เพิกเฉยไม่ใช้สิทธิเรียกร้องดังกล่าวนั้น ดังนี้ ข จะใช้สิทธิในการควบคุมกองทรัพย์สินของ ก ลูกหนี้ในกรณีดังกล่าวนี้ได้อย่างไรหรือไม่ เพราะเหตุใด
        
        ก เพิกเฉยไม่ใช้สิทธิ
        
        ข ต้องการเงินสองแสนบาทคืน แต่ ก ไม่มีทรัพย์สินพอชำระหนี้ เจ้าหนี้เสียประโยชน์เนื่องจากทรัพย์สินของลูกหนี้ที่มีอยู่โดยไม่ใช้สิทธิเรียกร้อง ไม่เพียงพอชำระหนี้แก่เจ้าหนี้จนสิ้นเชิง
        
        ไม่เป็นการของลูกหนี้ส่วนตัวโดยแท้ -> ข ใช้สิทธิของ ก ฟ้อง ค ไม่ได้ เพราะมาตรา 446 เป็นเรื่องส่วนตัว
        
        สรุป ข ไม่สามารถใช้สิทธิในการควบคุมกองทรัพย์สินของ ก ลูกหนี้ได้
        
        EP.7 2. ผลแห่งหนี้ (มาตรา 203-289)
        มาตรการในการคุ้มครองเจ้าหนี้ (2.3,2.4)
        2.3) การใช้สิทธิเรียกร้องของลูกหนี้ (มาตรา 233-236)
        มาตรา 234(วิธีในการฟ้อง) "เจ้าหนี้ผู้ใช้สิทธิเรียกร้องของลูกหนี้นั้นจะต้องขอหมายเรียกลูกหนี้มาในคดีนั้นด้วย"
        ฎีกาที่ 291/2542 ป.พ.พ.มาตรา 234 บัญญัติให้เจ้าหนี้ผู้ใช้สิทธิเรียกร้องของลูกหนี้จะต้องขอหมายเรียกลูกหนี้เข้ามาในคดีนั้นด้วย ก็เพื่อประสงค์ให้ลูกหนี้ได้มีโอกาสรักษาสิทธิของตน ดังนั้นการที่โจทก์ฟ้องจำเลยที่ 1 เข้ามาในคดีนี้แทนการขอให้ศาลหมายเรียกจำเลยที่ 1 เข้ามาตาม ป.วิ.พ.มาตรา 57 (3) จึงถือได้ว่ามีการเรียกลูกหนี้เข้ามาในคดีตามความมุ่งหมายของบทบัญญัติดังกล่าวตาม ป.พ.พ.มาตรา 4 แล้ว
        มาตรา 235(จำนวนที่ฟ้องได้) "เจ้าหนี้จะใช้สิทธิเรียกร้องของลูกหนี้เรียกเงินเต็มจำนวนที่ยังค้างชำระแก่ลูกหนี้ โดยไม่ต้องคำนึงถึงจำนวนที่ค้างชำระแก่ตนก็ได้ ถ้าจำเลยยอมใช้เงินเพียงเท่าจำนวนที่ลูกหนี้เดิมค้างชำระแก่เจ้าหนี้นั้น คดีก็เป็นเสร็จกันไป แต่ถ้าลูกหนี้เดิมได้เข้าชื่อเป็นโจทก์ด้วยลูกหนี้เดิมจะขอให้ศาลพิจารณาพิพากษาต่อไปในส่วนจำนวนเงินที่ยังเหลือติดค้างอยู่ก็ได้"
        "แต่อย่างไรก็ดี ท่านมิให้เจ้าหนี้ได้รับมากไปกว่าจำนวนที่ค้างชำระแก่ตนนั้นเลย"
        ตัวอย่าง A(เจ้าหนี้) --3 แสน--> B(เจ้าหนี้) --6 แสน--> C ถามว่า A จะฟ้อง C ได้กี่แสน ตอบ A ฟ้อง C ได้ 6 แสน แต่ถ้า C ยอมจ่าย A 3 แสน ก็จะถือว่าคดีจบไป แต่ถ้าลูกหนี้เดิม คือ B ยังอยากได้ 3 แสนที่เหลือ B ต้องขอเข้าชื่อเป็นโจทก์ด้วย
        มาตรา 236 "จำเลยมีข้อต่อสู้ลูกหนี้เดิมอยู่อย่างใด ๆ ท่านว่าจะยกขึ้นต่อสู้เจ้าหนี้ได้ทั้งนั้น เว้นแต่ข้อต่อสู้ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อยื่นฟ้องแล้ว"
        ตัวอย่าง อะไรที่มีอยู่ก่อนฟ้อง C สามารถยกขึ้นต่อสู้ได้หมด แต่ถ้าเกิดขึ้นหลังฟ้อง จะยกขึ้นต่อสู้ไม่ได้
    - - EP.3 2.1) การไม่ชำระหนี้ (มาตรา 203-225)
        [1] ลูกหนี้ผิดนัด
        3) ผลของลูกหนี้ผิดนัด
        มาตรา 213 วรรคหนึ่ง "ถ้าลูกหนี้ละเลยเสียไม่ชำระหนี้ของตน เจ้าหนี้จะร้องขอต่อศาลให้สั่งบังคับชำระหนี้ก็ได้ เว้นแต่สภาพแห่งหนี้จะไม่เปิดช่องให้ทำเช่นนั้นได้"
        มาตรา 213 วรรคสอง "เมื่อสภาพแห่งหนี้ไม่เปิดช่องให้บังคับชำระหนี้ได้ ถ้าวัตถุแห่งหนี้เป็นอันให้กระทำการอันหนึ่งอันใด เจ้าหนี้จะร้องขอต่อศาลให้สั่งบังคับให้บุคคลภายนอกกระทำการอันนั้นโดยให้ลูกหนี้เสียค่าใช้จ่ายให้ก็ได้ แต่ถ้าวัตถุแห่งหนี้เป็นอันให้กระทำนิติกรรมอย่างใดอย่างหนึ่งไซร้ ศาลจะสั่งให้ถือเอาตามคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาของลูกหนี้ก็ได้"
        มาตรา 213 วรรคสาม "ส่วนหนี้ซึ่งมีวัตถุเป็นอันจะให้งดเว้นการอันใด เจ้าหนี้จะเรียกร้องให้รื้อถอนการที่ได้กระทำลงแล้วนั้นโดยให้ลูกหนี้เสียค่าใช้จ่าย และให้จัดการอันควรเพื่อกาลภายหน้าด้วยก็ได้"
        มาตรา 213 วรรคสี่ "อนึ่งบทบัญญัติในวรรคทั้งหลายที่กล่าวมาก่อนนี้ หากระทบกระทั่งถึงสิทธิที่จะเรียกเอาค่าเสียหายไม่"
        (เจ้าหนี้ต้องใช้สิทธิทางศาลเพื่อบังคับให้ลูกหนี้ชำระหนี้ จะบังคับเองไม่ได้ หรือขอให้ศาลสั่งให้โอนรถยนต์ หรือร้องขอกรมบังคับคดี)
        ลูกหนี้ไม่ชำระหนี้ => บังคับชำระหนี้ ม.213 แย่งออกเป็น
        
        สภาพแห่งหนี้เปิดช่องให้บังคับหนี้โดยเฉพาะเจาะจง ม.213 วรรคหนึ่ง
        
        สภาพแห่งหนี้ไม่เปิดช่อง ม.213 ถ้าเป็นหนี้กระทำการ ม.213 วรรคสอง
        
        ทั่วไป ให้บุคคลภายนอกทำแทน โดยให้ลูกหนี้ออกค่าใช้จ่าย(คิดได้แค่ส่วนต่าง ไม่ใช่ทั้งหมด) กรณีนี้ต้องไม่ได้เฉพาะเจาะจง จึงหาคนทำแทนได้ แต่ถ้าเจาะจง ก็ต้องเรียกค่าเสียหายจากลูกหนี้แทน ม.213 วรรคสี่
        
        กระทำนิติกรรม เช่น ไม่ยอมทำสัญญาซื้อขาย ให้เอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาของลูกหนี้ได้เลย
        
        สภาพแห่งหนี้ไม่เปิดช่อง ม.213 ถ้าเป็นหนี้งดเว้นกระทำการ ม.213 วรรคสาม ถ้ารื้อถอนไม่ได้ ก็ให้เรียกค่าเสียหายตามม.213 วรรคสี่
        
        3) ผลของลูกหนี้ผิดนัด
        3.1 ค่าเสียหายเพื่อการไม่ชำระหนี้ ม.215
        มาตรา 215 "เมื่อลูกหนี้ไม่ชำระหนี้ให้ต้องตามความประสงค์อันแท้จริงแห่งมูลหนี้ไซร้ เจ้าหนี้จะเรียกเอาค่าสินไหมทดแทนเพื่อความเสียหายอันเกิดแต่การนั้นก็ได้" (โยงมาจากม.213 วรรคสี่)
        3.2 การชำระหนี้เป็นอันไร้ประโยชน์แก่เจ้าหนี้ ม.216
        มาตรา 216 "ถ้าโดยเหตุผิดนัด การชำระหนี้กลายเป็นอันไร้ประโยชน์แก่เจ้าหนี้เจ้าหนี้จะบอกปัดไม่รับชำระหนี้ และจะเรียกเอาค่าสินไหมทดแทนเพื่อการไม่ชำระหนี้ก็ได้" (ต้องดูว่ากำหนดเวลาชำระหนี้เป็นสาระสำคัญหรือไม่ เช่น เค้กวันเกิด ถ้ามาช้ากว่าวันเกิดก็จะไม่มีประโยชน์กับเจ้าหนี้ ก็จะบอกปัดไม่รับเค้กและเรียกค่าสินไหมทดแทนได้)
        ตัวอย่าง สั่งนมวัว 100 แกลลอนจากฟาร์มที่โคราช เพื่อมาผลิตเป็นนมผงเด็ก กำหนดวันที่ 20 มิ.ย.64 ลูกจ้างขับรถมาส่งแต่ขับรถเร็วทำให้เกิดรถชน และมาส่งได้วันที่ 22 มิ.ย.64 แต่เจ้าหนี้ได้สั่งฟาร์มใหม่อีก 3 เจ้าให้เอานมสดมาส่งแทน ลูกหนี้ขอให้เจ้าหนี้รับนมไว้ แต่นมสดยังเป็นประโยชน์กับเจ้าหนี้อยู่ ดังนั้นเจ้าหนี้ต้องรับนมสดเอาไว้และเรียกค่าเสียหายที่ต้องไปซื้อที่อื่นกระทันหัน
        แก้โจทย์นิดนึงว่า เจ้หนี้ต้องการผลิดนมผงและกำหนดส่งมอบลูกค้าในวันที่ 22 มิ.ย.64 แต่ลูกจ้างฟาร์มมาส่งวันที่ 22 มิ.ย.64 กรณีนี้เจ้าหนี้ไม่ต้องรับนมสดเอาไว้ สามารถบอกปัดไม่รับ และเรียกค่าเสียหาย
        ตัวอย่าง ปกติสนพ.สวยใสจะนำการ์ดปีใหม่มาส่งภายใน 25 ธ.ค.ของทุกปีเพื่อวางขายวันที่ 31 ธ.ค. ทำธุรกิจกันมาเป็น 10 ปีแล้ว ปีนี้สนพ.ยังไม่ส่งมอบการ์ด วันที่ 26 ธ.ค.เจ้าหนี้ทวงถาม สนพ.อ้างว่าทำไม่ทัน สนพ.เอาการ์ดมาส่งวันที่ 5 ม.ค. เจ้าหนี้บอกปัดไม่รับได้ และเรียกค่าเสียหาย(ได้เท่าไร จะเรียนกันต่อไป) การชำระหนี้นี้เป็นแบบไร้ประโยชน์กับเจ้าหนี้ เวลาทำข้อสอบให้ตอบ 203, 204, 205(สนพ.อ้างว่าทำไม่ทัน), 216
        
        EP.4 3) ผลของลูกหนี้ผิดนัด
        ขอบเขตบังคับชำระหนี้ อยู่ที่มาตรา 214 แต่จะอยู่ภายใต้มาตรา 733 (เจ้าหนี้จำนอง)
        มาตรา 214 "ภายใต้บังคับบทบัญญัติแห่งมาตรา 733 เจ้าหนี้มีสิทธิที่จะให้ชำระหนี้ของตนจากทรัพย์สินของลูกหนี้จนสิ้นเชิง รวมทั้งเงินและทรัพย์สินอื่น ๆ ซึ่งบุคคลภายนอกค้างชำระแก่ลูกหนี้ด้วย" (บ้าน, รถ, นาฬิกา, แมว,...การบังคับชำระหนี้กับทรัพย์สินของลูกหนี้ เจ้าหนี้ทำเองไม่ได้ ต้องไปใช้สิทธิเรียกร้องทางศาล ให้ศาลมีคำสั้งตั้งเรื่องให้กรมบังคับคดีเพื่อบังคับยึดทรัพย์ไปขายทอดตลาด)
        มาตรา 733 "ถ้าเอาทรัพย์จำนองหลุดและราคาทรัพย์สินนั้นมีประมาณต่ำกว่าจำนวนเงินที่ค้างชำระกันอยู่ก็ดี หรือถ้าเอาทรัพย์สินซึ่งจำนองออกขายทอดตลาดใช้หนี้ ได้เงินจำนวนสุทธิน้อยกว่าจำนวนเงินที่ค้างชำระกันอยู่นั้นก็ดี เงินยังขาดจำนวนอยู่เท่าใดลูกหนี้ไม่ต้องรับผิดในเงินนั้น"
        ตัวอย่าง อ.ทรายทำสัญญาจำนองที่ดิน 1 แปลงกับธนาคาร เป็นประกันการชำระหนี้เงินกู้ 2 ล้านบาท สมมติที่ดินราคา 2 ล้าน ถ้าอ.ทรายลูกหนี้ไม่ชำระหนี้เงิน พอถึงกำหนดธนาคารส่งหนังสือมาแจ้งเรื่องขอบังคับจำนองที่ดินแปลงนี้ เมื่อเข้าสู่กระบวนการขายทอดตลาด การประมูลราคา จ่ายเงินให้เจ้าพนักงานบังคับคดี สมมติขายได้เงิน 1.8 ล้านบาท ธนาคารได้เงินสุทธิ 1.8 ล้าน ยังขาดอีก 200,000 บ. ธนาคารจะไปเอาจากอ.ทรายได้อีกหรือไม่ ตามม.213 ลูกหนี้ไม่ต้องรับผิดในเงินนั้น แสดงว่า 200,000 นี้ ธนาคารซึ่งเป็นเจ้าหนี้จำนองก็ไม่สามารถไปบังคับชำระหนี้ได้ ขายเท่าไหนก็ได้เท่านั้น แต่มีข้อดีคือเจ้าหนี้จำนองจะได้สิทธิ์ในที่ดินแปลงนี้ก่อนเพื่อนเลย ตามมาตรา 702 "อันว่าจำนองนั้น คือสัญญาซึ่งบุคคลคนหนึ่ง เรียกว่าผู้จำนอง เอาทรัพย์สินตราไว้แก่บุคคลอีกคนหนึ่ง เรียกว่าผู้รับจำนอง เป็นประกันการชำระหนี้ โดยไม่ส่งมอบทรัพย์สินนั้นให้แก่ผู้รับจำนอง"
        วรรคสอง "ผู้รับจำนองชอบที่จะได้รับชำระหนี้จากทรัพย์สินที่จำนองก่อนเจ้าหนี้สามัญมิพักต้องพิเคราะห์ว่ากรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินจะได้โอนไปยังบุคคลภายนอกแล้วหรือหาไม่"
        ธนาคารจะได้ 200,000 ที่เหลือหรือไม่ จะต้องสละสิทธิเจ้าหนี้จำนองไปใช้สิทธิเจ้าหนี้สามัญ ซึ่งจะสามารถขายทรัพย์สินอื่นที่มี แต่อาจเจอปัญหาวุ่นวาย ตบตีกับเจ้าหนี้เจ้าอื่น อาจได้ไม่คุ้มเสีย สู้เอา 1.8 ล้านจะดีกว่า
        
        3) ผลของลูกหนี้ผิดนัด
        3.3 รับผิดชอบเพิ่มขึ้นระหว่างตนผิดนัด ม.217
        มาตรา 217 "ลูกหนี้จะต้องรับผิดชอบในความเสียหายบรรดาที่เกิดแต่ความประมาทเลินเล่อในระหว่างเวลาที่ตนผิดนัด ทั้งจะต้องรับผิดชอบในการที่การชำระหนี้กลายเป็นพ้นวิสัยเพราะอุบัติเหตุอันเกิดขึ้นในระหว่างเวลาที่ผิดนัดนั้นด้วย เว้นแต่ความเสียหายนั้นถึงแม้ว่าตนจะได้ชำระหนี้ทันเวลากำหนดก็คงจะต้องเกิดมีอยู่นั่นเอง"
        ตัวอย่าง สัญญายืมรถของนายซิ่งจากนายรวย กำหนดคืน 31 มีนาคม 64 พอถึงวันที่ 7 เมษายน 64 นายรวยเตือนให้คืนรถ ต่อมาวันที่ 10 เมษายน 64 ซิ่งขับรถประมาทไปชนต้นไม้ ผิดนัด? ความเสียหาย?
        วินิจฉัย เป็นหนี้ที่มีกำหนดเวลาชัดแจ้งตามวันปฏิทิน กำหนดคืนวันที่ 31 มี.ค.64 ให้ใช้มาตรา 204 วรรคสอง จะผิดนัดตั้งแต่วันที่ 1 เม.ย.64 แสดงว่ารถชนหลังวันผิดนัด ตามมาตรา 217 ลูกหนี้ประมาทจึงต้องรับผิดชอบ รวมถึงการพ้นวิสัย ตัวอย่าง เปลี่ยนโจทย์เป็น นายซิ่งถูกโจรอาวุธครบมือบุกเข้ามาที่บ้านและขโมยรถไป -> นายซิ่งต้องรับผิดชอบต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นของรถยนต์ของนายรวย ไม่ว่าจะเป็นการใช้ราคารถยนต์ตามที่ถูกฟ้อง
        
        วิธีพิจารณาเหตุพ้นวิสัย
        
        ก่อน/ขณะก่อหนี้ เข่น รถยนต์หายไปก่อนจะทำสัญญาอีก จะถือว่าเป็นโมฆะ
        มาตรา 150 “การใดมีวัตถุประสงค์เป็นการต้องห้ามชัดแจ้งโดย กฎหมาย เป็นการพ้นวิสัย หรือเป็นการขัดต่อความสงบเรียบร้อย หรือศีลธรรมอันดีของประชาชน การนั้นเป็นโมฆะ"
        
        หลังก่อหนี้ แล้วเหตุนี้เกิดก่อนหรือหลังลูกหนี้ผิดนัด
        
        หลังผิดนัด มาตรา 217 ลูกหนี้รับผิดชอบ
        
        ก่อนผิดนัด มาตรา 218, 219
        - พฤติการณ์ที่ลูกหนี้ต้องรับผิดชอบ ม.218 จ่ายค่าสินไหม - พฤติการณ์ที่ลูกหนี้ไม่ต้องรับผิดชอบ ม.219 หลุดพ้น
        มาตรา 218 “ถ้าการชำระหนี้กลายเป็นพ้นวิสัยจะทำได้เพราะ พฤติการณ์อันใดอันหนึ่งซึ่งลูกหนี้ต้องรับผิดชอบไซร้ ท่านว่าลูกหนี้จะต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่เจ้าหนี้ เพื่อค่าเสียหายอย่างใดๆ อันเกิดแต่การไม่ชำระหนี้นั้น"
        วรรคสอง "ในกรณีที่การชำระหนี้กลายเป็นพ้นวิสัยแต่เพียงบางส่วน ถ้าหากว่าส่วนที่ยังเป็นวิสัยจะทำได้นั้น จะเป็นอันไร้ประโยชน์แก่เจ้าหนี้แล้ว เจ้าหนี้จะไม่ยอมรับชำระหนี้บางส่วนที่ยังเป็นวิสัยจะทำได้นั้นแล้ว และเรียกค่าสินไหมทดแทนเพื่อการนั้นไม่ชำระหนี้เสียทั้งหมดทีเดียวก็ได้”
        มาตรา 219 “ถ้าการชำระหนี้กลายเป็นพ้นวิสัย เพราะพฤติการณ์อันใดอันหนึ่งซึ่งเกิดขึ้นภายหลังที่ได้ก่อหนี้ และซึ่งลูกหนี้ไม่ต้องรับผิดชอบนั้นไซร้ ท่านว่าลูกหนี้เป็นอันหลุดพ้นจากการชำระหนี้นั้น"
        
        ตัวอย่าง สัญญาซื้อขายม้า วันที่ 1 ม.ค.64 นัดส่งมอบวันที่ 30 เม.ย.64 แต่วันเกิดเหตุ 26 เม.ย.64 เจ้าของเอาม้าไปวิ่งบนทางหลวง ม้าถูกรถชนตาย
        ทรัพย์ที่จะพ้นวิสัยได้ ต้องเป็นทรัพย์เฉพาะสิ่งเท่านั้น
        ม้าตัวนี้เป็นทรัพย์เฉพาะสิ่ง และตายหลังทำสัญญาซื้อขาย และเกิดเหตุก่อนถึงกำหนดส่งมอบ โดยที่ลูกหนี้ประมาท จึงต้องตามมาตรา 218
        ตัวอย่าง ทรายทำสัญญาจ้างวันที่ 1 ม.ค.64 จ้างดำขาวมาร้องเพลงคู่วันเปิดตัวสินค้าในวันที่ 10 ม.ค.64 ดำกำลังเดินทางมาที่งาน รอรถอยู่ป้ายรถเมล นายเมาพุ่งชนป้ายรถประจำทาง ทำให้ดำกับขาวได้รับอันตรายสาหัส ร่างกายพิการทั้งคู่ ทำให้มาร้องเพลงเปิดตัวสินค้าไม่ได้แล้ว
        วินิจฉัย* ร้องเพลงไม่ได้วันที่ 10 ม.ค.64 ตอนเช้า จะเกิดหลังทำสัญญา(หลังก่อหนี้) แต่เกิดก่อนผิดนัด ลูกหนี้ไม่ได้ทำอะไรผิด จึงหลุดพ้นจากการชำระหนี้ ตามมาตรา 219
        การพ้นวิสัยสามารถเกิดขึ้นบางส่วนได้
        ตัวอย่าง อ.ทรายสั่งแตงโมสวนนายเขียว 100 กก.ๆละ 10 บ. (ทรัพย์ทั่วไป เพราะยังไม่ถูกเลือกและจะพ้นวิสัยไม่ได้) ทำสัญญาวันที่ 1 ม.ค.64 และกำหนดส่งมอบ 30 เม.ย.64 เมือถึงวันที่ 25 เม.ย.64 เขียวตัดแตงโมและชั่งกิโลได้ทั้งหมด 100 ถุง (ทรัพย์เฉพาะสิ่งตามม.195 วรรคสอง และจะพ้นวิสัยได้) จากนั้นเอาแตงโมขึ้นรถบรรทุก นายเขียวขับรถด้วยความเร็ว 200 กม.ต่อชม. ทำให้รถคว่ำ แตงโม 80 กก.แตกกระจายบนถนน ส่วนอีก 20 กก.ไม่เสียหาย
        ตามม.218 วรรคสอง ถ้า 20 กก.นี้ไร้ประโยชน์ก็ไม่ต้องรับ แต่กรณีแตงโมยังเป็นประโยชน์
        วินิจฉัย : ทรัพย์เฉพาะสิ่ง เมื่อเกิดอุบัติเหตุก็จะเป็นพ้นวิสัย เกิดเหตุหลังทำสัญญาไปแล้ว(หลังก่อหนี้) และเกิดก่อนผิดนัด และเป็นพฤติการณ์ที่ลูกหนี้ต้องรับผิดชอบ ตามมาตรา 218 จ่ายค่าสินไหม ไม่มีข้อเท็จจริงที่ปรากฎว่าทรายขาดแตงโมไม่ได้ ก็ไม่ต้องรับทั้ง 100 กก.และเรียกค่าเสียหาย (กรณีถ้าไม่สั่งนายเขียวก็จะไปสั่งกับคนอื่นอยู่ดี ก็จะต้องรับ 20 กก.)
        
        3) ผลของลูกหนี้ผิดนัด
        3.4 ดอกเบี้ยในหนี้เงินระหว่างผิดนัด ม.224 (ใช้เฉพาะหนี้เงิน)
        มาตรา 224 (เดิม) "หนี้เงินนั้น ให้คิดดอกเบี้ยในระหว่างเวลาผิดนัดในอัตราที่กำหนดตามมาตรา 7 บวกด้วยอัตราเพิ่มร้อยละสองต่อปี ถ้าเจ้าหนี้อาจจะเรียกดอกเบี้ยได้สูงกว่านั้นโดยอาศัยเหตุอย่างอื่น อันชอบด้วยกฎหมาย ก็ให้คงส่งดอกเบี้ยต่อไปตามนั้น"
        พระราชกิจจานุเบกษา ประกาศวันที่ 10 เม.ย.64 มีผลวันถัดไปคือวันที่ 11 เม.ย.64
        มาตรา 224 (ใหม่) ใช้กับหลังผิดนัด ร้อยละ 5 ต่อปี "หนี้เงินนั้น ให้คิดดอกเบี้ยในระหว่างเวลาผิดนัดในอัตราที่กำหนดตามมาตรา 7 บวก ด้วยอัตราเพิ่มร้อยละสองต่อปี ถ้าเจ้าหนี้อาจจะเรียกดอกเบี้ยได้สูงกว่านั้นโดยอาศัยเหตุอย่างอื่นอันชอบด้วยกฎหมาย ก็ให้คงส่งดอกเบี้ยต่อไปตามนั้น"
        มาตรา 7 (ใหม่) ใช้กับก่อนผิดนัด ร้อยละ 3 ต่อปี “ถ้าจะต้องเสียดอกเบี้ยแก่กันและมิได้กำหนดอัตราดอกเบี้ยไว้โดยนิติกรรมหรือโดยบทกฎหมายอันชัดแจ้ง ให้ใช้อัตราร้อยละสามต่อปี อัตราตามวรรคหนึ่งอาจปรับเปลี่ยนให้ลดลงหรือเพิ่มขึ้น เพื่อให้สอดคล้องกับสภาพเศรษฐกิจของประเทศได้โดยตราเป็นพระราชกฤษฎีกา โดยปกติให้กระทรวงการคลังพิจารณาทบทวนทุกสามปีให้ใกล้เคียงกับอัตราเฉลี่ยระหว่างอัตราดอกเบี้ยเงินฝาก กับอัตราดอกเบี้ยเงินให้กู้ยืมของธนาคารพาณิชย์”
        ตัวอย่าง นำเงินต้นมาคืนพร้อมดอกเบี้ยร้อยละ...ต่อปี ถ้าได้กำหนดอัตราดอกเบี้ยไว้ชัดเจน ก็จะใช้ตามที่ตกลงกันไว้ในสัญญา แต่ถ้าไม่เขียนไว้
        
        ดอกเบี้ยก่อนผิดนัด (ม.7) = 3%
        ตัวอย่าง ถ้าเขียนในสัญญาว่า คิดดอกเบี้ยในอัตราสูงสุดที่กฎหมายกำหนด ก็ต้องปรับใช้ตามม.7
        แต่ถ้าเจ้าหนี้กับลูกหนี้ไม่ได้ตกลงกันว่าจะมีการคิดดอกเบี้ย จะใช้มาตรา 7 ไม่ได้
        0-5% = 5%
        5-15% = เรียกดอกเบี้ยตามนั้น
        20% = เป็นโมฆะ ถือว่าไม่มีการเรียกดอกเบี้ยเลย
        
        ดอกเบี้ยหลังผิดนัด (ม.224) = 5%
        ถ้าตกลงว่าจะไม่คิดดอกเบี้ย แต่พอลูกหนี้ไม่คืนเงิน(ผิดนัด) ต้องคิดดอกเบี้ยตามผลของกฎหมาย=5%
        0-5% = 5%
        5-15% = เรียกดอกเบี้ยตามนั้น
        20% = 5% ตามมาตรา 224
        มาตรา 654 "ท่านห้ามมิให้คิดดอกเบี้ยเกินร้อยละ สิบห้าต่อปี ถ้าในสัญญากำหนดดอกเบี้ยเกินกว่านั้น ก็ให้ลดลงมาเป็นร้อยละสิบห้าต่อปี"
        
        พระราชบัญญัติ ห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ.2560 (มีเพิ่มโทษทางอาญาด้วย)
        ถ้าเรียกดอกเบี้ยเกินอัตราที่กฎหมายกำหนดไว้ จะเป็นโมฆะ
        ถ้าผิดนัดตั้งแต่ 11 เม.ย.64 จะต้องใช้กฎหมายใหม่
        ก่อนผิดนัดเรียกดอกเบี้ยไว้ 8% หลังผิดนัด 8%
        ก่อนผิดนัดเรียกดอกเบี้ยไว้ 3% หลังผิดนัด 5%
        ก่อนผิดนัดเรียกดอกเบี้ยไว้ 11% หลังผิดนัด 11%
      - EP.8 2. ผลแห่งหนี้ (มาตรา 203-289)
        มาตรการในการคุ้มครองเจ้าหนี้ (2.3,2.4)
        2.4) การเพิกถอนฉ้อฉล (มาตรา 237-240)
        
        หลักเกณฑ์ ม.237
        (1) ลูกหนี้ได้กระทำนิติกรรม
        (2) นิติกรรมมีวัตถุเป็นสิทธิในทรัพย์สิน
        (3) ลูกหนี้รู้อยู่ว่าจะเป็นทางให้เจ้าหนี้ เสียเปรียบ
        (4) - ผู้ได้ลาภงอก(เสียค่าตอบแทน) รู้เท่าถึงข้อความ
        จริงอันเป็นทางให้เจ้าหนี้ต้องเสียเปรียบ
        (4) - ผู้ได้ลาภงอก(ไม่เสียค่าตอบแทน) ไม่จำต้องรู้
        เท่าถึงข้อความจริงอันเป็นทางให้เจ้าหนี้ต้องเสียเปรียบ
        
        ผล ม.237, 238
        
        อายุความ ม.240
        มาตรา 237 "เจ้าหนี้ชอบที่จะร้องขอให้ศาลเพิกถอนเสียได้ซึ่งนิติกรรมใด ๆอันลูกหนี้ได้กระทำลงทั้งรู้อยู่ว่าจะเป็นทางให้เจ้าหนี้เสียเปรียบ แต่ความข้อนี้ท่านมิให้ใช้บังคับถ้าปรากฏว่าในขณะที่ทำนิติกรรมนั้น บุคคลซึ่งเป็นผู้ได้ลาภงอกแต่การนั้นมิได้รู้เท่าถึงข้อความจริงอันเป็นทางให้เจ้าหนี้ต้องเสียเปรียบนั้นด้วย แต่หากกรณีเป็นการทำให้โดยเสน่หา ท่านว่าเพียงแต่ลูกหนี้เป็นผู้รู้ฝ่ายเดียวเท่านั้นก็พอแล้วที่จะขอเพิกถอนได้"
        "บทบัญญัติดังกล่าวมาในวรรคก่อนนี้ ท่านมิให้ใช้บังคับแก่นิติกรรมใดอันมิได้มีวัตถุเป็นสิทธิในทรัพย์สิน"
        เจ้าหนี้ - ลูกหนี้ - ผู้ได้ลาภงอก
        ลูกหนี้มีทรัพย์สินน้อยจนจะไม่พอชำระหนี้ แต่ก็ยังนำทรัพย์สินออกจากกองทรัพย์สิน ดังนั้นเจ้าหนี้ชอบที่จะร้องขอให้ศาลเพิกถอนนิติกรรมใดๆที่ลูกหนี้ได้กระทำลงได้
        1) ลูกหนี้กระทำนิติกรรม
        2) นิติกรรมมีวัตถุเป็นสิทธิในทรัพย์สิน
        3) ลูกหนี้รู้ว่าจะเป็นทางให้เจ้าหนี้เสียเปรียบ
        4) 1.ผู้ได้ลาภงอกเสียค่าตอบแทนและรู้ข้อความจริงที่ทำให้เจ้าหนี้เสียเปรียบ 2.ผู้ได้ลาภงอกไม่เสียค่าตอบแทน
        จะใช้มาตราตัวไหนดีในการควบคุมกองทรัพย์สินของลูกหนี้
        
        กองทรัพย์สินของลูกหนี้ ทำให้เจ้าหนี้อุ่นใจ ตามมาตรา 213,214
        
        ถ้าทรัพย์สินไม่เคยมีอยู่ในกอง และอยากให้เพิ่มเข้ามา มาตรา 233
        
        ถ้าทรัพย์สินเคยมีอยู่ในกอง แล้วเอาออกไป และอยากให้เพิ่มเข้ามา มาตรา 237
        
        1) ลูกหนี้ต้องกระทำนิติกรรม ซึ่งเป็นมูลหนี้ มีการแสดงเจตนาซื้อขาย การแสดงเจตนาให้ แต่ถ้ามีการทำมูลหนี้อีกตัวหนึ่งคือ ลูกหนี้ไปก่อนิติเหตุ (มาตรา 237 เพิกถอนนิติเหตุไม่ได้)
        ตัวอย่าง ก เจ้าหนี้เป็นผู้ให้กู้, ข ลูกหนี้ เป็นผู้กู้ จำนวนเงิน 1 ล้านบาท แต่มีเงินสดอยู่แค่สามแสนบาท จะต้องหาอีกเจ็ดแสนบาทมาจ่ายให้ ก กำลังคิดหนักจึงขับรถของนายจ้างด้วยความประมาทไปชน ค ได้รับบาดเจ็บสาหัส (ค เรียกค่าสินไหมฯจาก ข สองแสนบาท, ค เป็นเจ้าหนี้ละเมิด) ก ไม่พอใจเพราะเป็นเจ้าหนี้สัญญากู้และมาก่อน ถามว่า ก จะเพิกถอนนิติเหตุ สองแสนบาท ได้หรือไม่ ตอบ ไม่ได้
        2) นิติกรรมที่มีวัตถุเป็นสิทธิในทรัพย์สิน (ใช้ ม.237 ได้)
        ฎีกา 3180/40 จำหน่ายทรัพย์สิน
        ฎีกา 344/36 ตีใช้หนี้ ตาม ม.321
        ฎีกา 1910/24 ลูกหนี้ไม่มีเงิน แต่ยังให้คนอื่นกู้อีก
        ฎีกา 399/21 จำนองทรัพย์สิน เช่น ที่ดิน
        ฎีกา 3509/14 จำนำ
        ฎีกา 802/19 ปลดหนี้
        ฎีกา 4230/28 สัญญาเช่า
        ฎีกา... สัญญาให้
        ลูกหนี้จดทะเบียนสิทธิอาศัย/เก็บกิน ให้คนอื่นตลอดชีพ
        2) นิติกรรมที่ไม่มีวัตถุเป็นสิทธิในทรัพย์สิน (ใช้ ม.237 ไม่ได้ คือ เพิกถอนไม่ได้)
        นิติกรรมเกี่ยวกับสถานะบุคคล เช่น จดทะเบียนสมรส ทำให้ลูกหนี้ต้องเลี้ยงดูสามี/ภรรยา, จดทะเบียนรับบุตรบุญธรรม
        ข้อสอบเก่า เอกเป็นเจ้าหนี้โทอยู่หนึ่งแสนบาท แต่โทไม่มีทรัพย์สินใดๆเลย โทมีอาชีพขายข้าวแกงมีรายได้เพียงวันละหนึ่งร้อยบาท ต่อมาปรากฎว่าโทได้จดทะเบียนรับตรีเป็นบุตรบุญธรรมของตน ซึ่งเป็นผลทำให้โทจะต้องมีภาระเพิ่มขึ้น ค่าใช้จ่ายในการอุปการะเลี้ยงดู และค่าใช้จ่ายในการให้การศึกษาแก่ตรีผู้เป็นบุตรบุญธรรม ทำให้ทรัพย์สินของโทต้องหมดเปลืองและลดน้อยลงยิ่งขึ้นอีก ดังนี้ เอก สมควรจะใช้มาตรการใดทางกฎหมาย เพื่อเป็นมาตรการในการควบคุมกองทรัพย์สินของโทได้บ้างหรือไม่ เพราะเหตุใด
        ตอบ แม้ว่าโทจะทำนิติกรรมกับตรี แต่เป็นนิติกรรมเกี่ยวกับสถานะบุคคล จึงไม่สามารถเพิกถอนได้
        3) ลูกหนี้รู้ว่าจะเป็นทางให้เจ้าหนี้เสียเปรียบ => นิติกรรมระหว่างลูกหนี้กับผู้ได้ลาภงอกต้องเกิดขึ้นภายหลัง
        ธนาคาร<--สินเชื่อ 5แสน--ทราย --ให้รถ 1 ล้าน--> ทะเล
        ธนาคารตรวจสอบพบว่าทรายมีแค่ทองคำ 1 แสนบาท ถามว่าธนาคารจะเพิกถอนการให้รถยนต์ได้หรือไม่ ตอบ ไม่ได้ เพราะนิติกรรมของลูกหนี้กับผู้ได้ลาภงอกเกิดขึ้นก่อน
        ตัวอย่าง ทรายทำสัญญาจะซื้อจะขายที่ดินแปลงนี้เท่านั้นกับรวย จ่ายเงินแล้ว 2 ล้านบาท นัดโอน 31 พ.ค.64 แต่จะมีรถไฟฟ้าผ่าน รวยจึงไปทำสัญญาซื้อขายกับนายมืด โดยนายมืดก็รู้ว่ามีการทำสัญญาไปก่อนแล้ว
        1) ลูกหนี้กระทำนิติกรรม
        2) นิติกรรมมีวัตถุเป็นสิทธิในทรัพย์สิน
        3) ลูกหนี้รู้ว่าจะเป็นทางให้เจ้าหนี้เสียเปรียบ
        4) 1.ผู้ได้ลาภงอกเสียค่าตอบแทนและรู้ข้อความจริงที่ทำให้เจ้าหนี้เสียเปรียบ
        
        มาตรา 237 แม้ว่าหนี้ของเจ้าหนี้ยังไม่ถึงกำหนด ก็สามารถเพิกถอนนิติกรรมของลูกหนี้ได้
        ตัวอย่าง B ทำสัญญากู้ยืม A 1 ล้านบาท โดยนำที่ดิน 2 ล้าน จำนองไว้กับ A แต่ B ดันเอาที่ดินที่ติดจำนองไปทำซื้อขายกับ C รู้ด้วยว่า A เป็นเจ้าหนี้จำนอง
        มาตรา 702 "อันว่าจำนองนั้น คือสัญญาซึ่งบุคคลคนหนึ่ง เรียกว่าผู้จำนองเอาทรัพย์สินตราไว้แก่บุคคลอีกคนหนึ่ง เรียกว่าผู้รับจำนอง เป็นประกันการชำระหนี้ โดยไม่ส่งมอบทรัพย์สินนั้นให้แก่ผู้รับจำนอง"
        กรณีนี้ A ไม่เสียเปรียบอะไร เพราะบังคับจำนองได้อยู่แล้ว แต่ถ้า A ทำสัญญาซื้อขายที่ดินกับ B แต่ก่อนถึงวันโอน ก็เลยเอาที่ดินแปลงนี้ไปทำสัญญาจำนองกับ C เพื่อกู้ยืมเงิน A โกรธมาก เพราะอยู่ดีๆ ที่ดินก็มีภาระ กรณีนี้ A เสียเปรียบ
        ตัวอย่าง สัญญาจำนอง A เป็นผู้รับจำนองที่ดิน 2 ล้านกับ B ต่อมา B ทำสัญญาเช่ากับ C ถามว่า A เพิกถอนสัญญาเช่าได้หรือไม่ ต้องดูว่า A เสียเปรียบหรือไม่ (ฎีกา 4230/2528) จำนองแล้วไปเช่า จะเพิกถอนได้ เพราะเจ้าหนี้เสียเปรียบ
        จำนองแล้วไปซื้อขาย -> ไม่เสียเปรียบ กรณีนี้กรณีเดียว
        ตัวอย่าง รวยให้ดำกับขาวกู้ร่วมกัน 1 ล้านบาท(ลูกหนี้ร่วม) ดำมีแค่บ้าน 5 แสน, รถ 1 แสน, ขาวมีบ้าน 3 ล้าน, รถ 5 แสน ต่อมาดำโอนรถให้มืดลูกชาย รวยโกรธมาก แต่ดำสู้ว่ารวยไม่เสียเปรียบ เพราะยังมีขาวอีกคน
        มาตรา 291 "ถ้าบุคคลหลายคนจะต้องทำการชำระหนี้โดยทำนองซึ่งแต่ละคนจำต้องชำระหนี้สิ้นเชิงไซร้ แม้ถึงว่าเจ้าหนี้ชอบที่จะได้รับชำระหนี้สิ้นเชิงได้แต่เพียงครั้งเดียว (กล่าวคือลูกหนี้ร่วมกัน) ก็ดี เจ้าหนี้จะเรียกชำระหนี้จากลูกหนี้แต่คนใดคนหนึ่งสิ้นเชิง หรือแต่โดยส่วนก็ได้ตามแต่จะเลือก แต่ลูกหนี้ทั้งปวงก็ยังคงต้องผูกพันอยู่ทั่วทุกคนจนกว่าหนี้นั้นจะได้ชำระเสร็จสิ้นเชิง"
        เป็นสิทธิของรวยที่จะฟ้องดำหรือขาว การพิจารณาว่าเจ้าหนี้เสียเปรียบหรือไม่ ให้ดูรายลูกหนี้
        ผู้ได้ลาภงอก
        
        เสียค่าตอบแทน
        
        สุจริต เพิกถอนไม่ได้ (สุจริตจะนับตั้งแต่ก่อนหรือขณะทำนิติกกรรมเท่านั้น ถ้ามารู้ภายหลังยังถือว่าสุจริตอยู่)
        
        ไม่สุจริต เพิกถอนได้
        
        ไม่เสียค่าตอบแทน เพิกถอนได้
        
        "สัญญาให้" อาจมีเงื่อนไขที่ผู้รับอาจจะต้องเสียค่าตอบแทน
        ตัวอย่าง A เจ้าหนี้ ทำสัญญากู้เงินกับ B 1 ล้านบาท
        B มีลูกเล็ก 3 คน มีบ้านหลังเดียว ราคา 1.5 ล้านบาท
        B มีญาติคือ C คุยว่าจะยกบ้านให้ C แต่ให้ C ดูแลลูกของ B ด้วย C ตกลงรับบ้านพร้อมที่ดินและดูแลลูก 3 คนให้
        C ไม่รู้ว่า B มีเจตนาโอนเพื่อหนีหนี้ (C ไม่รู้และสุจริต)
        ตอบ A เพิกถอนสัญญาให้ระหว่าง B กับ C ไม่ได้
        เลขที่ฎีกา2319/2537 แม้ในหนังสือสัญญาให้ที่ดินจะมีข้อความระบุว่า เป็นการให้โดยเสน่หาไม่มีค่าตอบแทน แต่ยังมีข้อความระบุไว้อีกว่าจำเลยที่ 2 ผู้รับให้ต้องรับอุปการะเลี้ยงดูบุตรผู้เยาว์ของจำเลยทั้งสองอีก 3 คนด้วย ข้อความดังกล่าวมีความหมายชัดแจ้งว่า เป็นเงื่อนไขที่จำเลยที่ 2 จำต้องปฏิบัติตามเป็นการแลกเปลี่ยนกับการที่จำเลยที่ 1 ยกที่ดินพิพาทเฉพาะส่วนของตนให้จำเลยที่ 2 เป็นเหตุให้จำเลยที่ 2จำต้องจ่ายค่าอุปการะเลี้ยงดูและให้การศึกษาแก่บุตรผู้เยาว์ทั้ง 3 คนแทนจำเลยที่ 1 ในส่วนที่จำเลยที่ 1 จะต้องรับผิดชอบด้วย ถือได้ว่าการให้ดังกล่าวเป็นการให้โดยมีค่าตอบแทน
        จำเลยที่ 1 ยกที่ดินให้จำเลยที่ 2 โดยมีค่าตอบแทนก่อนที่จำเลยที่ 1 จะเป็นหนี้ตามคำพิพากษาต่อโจทก์ โดยที่จำเลยที่ 2 มิได้รู้ถึงหนี้ดังกล่าวมาก่อนจำเลยที่ 2 จึงมิได้รู้เท่าถึงข้อความจริงอันเป็นทางให้เจ้าหนี้ต้องเสียเปรียบนั้นด้วย โจทก์จึงไม่อาจขอให้เพิกถอนการโอนที่ดินระหว่างจำเลยที่ 1 และที่ 2 ตาม ป.พ.พ. มาตรา 237 ได้
        ฎีกา 378/2535 จำเลยที่ 1 จดทะเบียนโอนขายที่ดินพิพาทให้แก่จำเลยที่ 2 ที่ 3 โดยจำเลยที่ 2 ที่ 3 รู้ว่าจำเลยที่ 1เป็นหนี้โจทก์ขณะทำการรับโอนที่ดินพิพาทและจำเลยที่ 1 ไม่มีทรัพย์สินอื่นพอชำระหนี้ให้โจทก์ เมื่อโจทก์เป็นเจ้าหนี้จำเลยที่ 1 ย่อมมีสิทธิบังคับชำระหนี้เอาแก่ทรัพย์สินของจำเลยที่ 1ได้โดยสิ้นเชิง แม้จำเลยที่ 1 จะมีลูกหนี้ร่วมคนอื่นก็ตาม ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 291 เมื่อจำเลยที่ 1 ไม่มีทรัพย์สินอื่นที่จะบังคับชำระหนี้ได้นอกจากที่ดินพิพาท การที่จำเลยที่ 2 และที่ 3 รับซื้อที่ดินพิพาทจากจำเลยที่ 1 ไว้ จึงทำให้กองทรัพย์สินของจำเลยที่ 1 ลดน้อยลงไม่พอที่จะใช้หนี้แก่โจทก์ อันเป็นทางให้โจทก์เสียเปรียบ โจทก์ขอให้ศาลเพิกถอนนิติกรรมอันเป็นการฉ้อฉลได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 237
        การฉ้อฉล มีกฎหมายอาญา หมวด 4 ความผิดฐานโกงเจ้าหนี้ มาตรา 350"ผู้ใดเพื่อมิให้เจ้าหนี้ของตนหรือของผู้อื่นได้รับชำระหนี้ทั้งหมดหรือแต่บางส่วน ซึ่งได้ใช้หรือจะใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลให้ชำระหนี้ ย้ายไปเสีย ซ่อนเร้น หรือโอนไปให้แก่ผู้อื่นซึ่งทรัพย์ใด.."
        
        มาตรา 238 "การเพิกถอนดังกล่าวมาในบทมาตราก่อนนั้นไม่อาจกระทบกระทั่งถึงสิทธิของบุคคลภายนอก อันได้มาโดยสุจริตก่อนเริ่มฟ้องคดีขอเพิกถอน"
        "อนึ่งความที่กล่าวมาในวรรคก่อนนี้ ท่านมิให้ใช้บังคับ ถ้าสิทธินั้นได้มาโดยเสน่หา"
        (ผู้ได้ลาภงอกโอนทรัพย์ไปให้อีกบุคคลภายนอกอีกคนหนึ่ง)
        เจ้าหนี้ -- ลูกหนี้ -- ผู้ได้ลาภงอก -- บุคคลภายนอก
        มาตรานี้คุ้มครองบุคคลภายนอก ก็ต่อเมื่อเข้า 3 ข้อนี้
        1. สุจริต ได้มาโดยสุจริต
        2. ก่อนฟ้องคดี ได้มาก่อนเจ้าหนี้ฟ้องมาตรา 237
        3. เสียค่าตอบแทน มาตรานี้จะไม่คุ้มครองกรณีได้มาโดยเสน่หา
        เพิ่มโจทย์ C โอนที่ดินให้กับ D ทำสัญญาซื้อขาย จ่ายเงิน 2 ล้าน ได้มาก่อน A จะเริ่มฟ้องคดี ให้วินิจฉัยว่า A เจ้าหนี้
        มาตรา 237
        
        ลูกหนี้กระทำนิติกรรม
        
        นิติกรรมมีวัตถุเป็นสิทธิในทรัพย์สิน
        
        ลูกหนี้รู้ว่าจะเป็นทางให้เจ้าหนี้เสียเปรียบ
        
        C ผู้ได้ลาภงอก เสียค่าตอบแทนจากสัญญาให้ แต่ C ไม่สุจริต เพราะไปทำสัญญาซื้อขายกับ D
        
        มาตรา 238 (เจ้าหนี้ไม่ชอบมาตรานี้) ทรัพย์
        
        D สุจริต
        
        ก่อน A ฟ้องคดี
        
        D เสียค่าตอบแทน
        สรุป D ไม่ต้องคืนทรัพย์
        D ผู้รับโอน ได้สิทธิดีกว่าผู้โอน C มาตรา 238 ใหญ่มาก เป็นข้อยกเว้นของหลัก ผู้รับโอนไม่มีสิทธิดีกว่าผู้โอน
        
        มาตรา 239 "การเพิกถอนนั้นย่อมได้เป็นประโยชน์แก่เจ้าหนี้หมดทุกคน"
        มาตรา 240 "การเรียกร้องขอเพิกถอนนั้น ท่านห้ามมิให้ฟ้องร้องเมื่อพ้นปีหนึ่งนับแต่เวลาที่เจ้าหนี้ได้รู้ต้นเหตุอันเป็นมูลให้เพิกถอน หรือพ้นสิบปีนับแต่ได้ทำนิติกรรมนั้น"
        1 ปีนับแต่รู้ 10 ปีนับแต่ทำ
  - - - 2) เหตุที่ไม่ทำให้ตกเป็นผู้ผิดนัด ม.211, 212 (เป็นข้อยกเว้น)
        มาตรา 211 "ในเวลาที่ลูกหนี้ขอปฏิบัติการชำระหนี้นั้นก็ดี หรือในเวลาที่กำหนดไว้ให้เจ้าหนี้ทำการอย่างใดอย่างหนึ่ง โดยกรณีที่บัญญัติไว้ในมาตรา 209 นั้นก็ดี ถ้าลูกหนี้มิได้อยู่ในฐานะที่จะสามารถชำระหนี้ได้ไซร้ท่านว่าเจ้าหนี้ยังหาผิดนัดไม่"
        มาตรา 212 "ถ้ามิได้กำหนดเวลาชำระหนี้ไว้ก็ดี หรือถ้าลูกหนี้มีสิทธิที่จะชำระหนี้ได้ก่อนเวลากำหนดก็ดี การที่เจ้าหนี้มีเหตุขัดข้องชั่วคราวไม่อาจรับชำระหนี้ที่เขาขอปฏิบัติแก่ตนได้นั้น หาทำให้เจ้าหนี้ตกเป็นผู้ผิดนัดไม่ เว้นแต่ลูกหนี้จะได้บอกกล่าวการชำระหนี้ไว้ล่วงหน้าโดยเวลาอันสมควร" (หนี้ที่ไม่กำหนดเวลา หรือกำหนดเวลาแต่การชำระขึ้นอยู่กับลูกหนี้ว่าจะชำระวันไหน)
        ข้อยกเว้น
        
        ลูกหนี้ไม่อยู่ในฐานะที่จะสามารถชำระหนี้ได้
        ตัวอย่าง สัญญากู้ยืมเงิน นัดชำระวันที่ 10 ม.ค.64 รวยให้ดำยืม 200,000 บ. รวยแจ้งว่าจะไม่อยู่ในวันที่นัดชำระ ไปตปท. แต่ดำแกล้งทำเป็นขอปฏิบัติการชำระหนี้ แต่จริงๆดำมีเงินแค่ 20,000 บ. แบบนี้เจ้าหนี้อ้างได้ว่าถึงจะอยู่หรือไม่อยู่ ดำก็ชำระหนี้ไม่ได้อยู่แล้ว เพราะไม่มีเงิน
        ตัวอย่าง เขียวจะส่งมอบเครื่องจักรให้อ.ทราย ที่จะต้องเตรียมพื้นที่ที่วางเครื่องจักรภายใน 30 เม.ย.64 อ.ทรายอ้างได้ว่าเขียวผลิตเครื่องจักรไม่ทัน ถึงจะเตรียมพื้นที่ไว้ก็ไม่มีเครื่องจักรมาส่ง
        
        เจ้าหนี้มีเหตุขัดข้องชั่วคราว (ใช้กับกรณีไม่รู้ว่าลูกหนี้จะมาชำระหนี้เมื่อไหร่ ถ้าลูกหนี้มาแจ้งไว้ก่อนว่า อีก 3 วัน คือ 31 พ.ค.64 จะเข้าไปปฏิบัติการชำระหนี้ แบบนี้เจ้าหนี้จะอ้างเหตุขัดข้องไม่ได้)
        
        3) ผลของเจ้าหนี้ผิดนัด
        3.1 เป็นพฤติการณ์ที่ลูกหนี้ไม่ต้องรับผิดชอบ ม.205
        มาตรา 205 "ตราบใดการชำระหนี้นั้นยังมิได้กระทำลงเพราะพฤติการณ์อันใดอันหนึ่งซึ่งลูกหนี้ไม่ต้องรับผิดชอบ ตราบนั้นลูกหนี้ยังหาได้ชื่อว่าผิดนัดไม่"
        ถ้าเจ้าหนี้ผิดนัด ลูกหนี้ก็จะไม่ผิด เพราะการที่เจ้าหนี้ผิดนัด จะเป็นพฤติการณ์ที่ลูกหนี้ไม่ต้องรับผิดชอบตามมาตรา 205
        3.2 ลูกหนี้ไม่ต้องเสียดอกเบี้ยในระหว่างเจ้าหนี้ผิดนัด ม.221
        มาตรา 221 "หนี้เงินอันต้องเสียดอกเบี้ยนั้น ท่านว่าจะคิดดอกเบี้ยในระหว่างที่เจ้าหนี้ผิดนัดหาได้ไม่"
        ระหว่างที่เจ้าหนี้ผิดนัด จะเรียกดอกเบี้ยจากลูกหนี้ไม่ได้ และจะกลับไปคิดดอกเบี้ยเมื่อไหร่ คือ เมื่อเจ้าหนี้ผิดนัด หนี้จะกลายเป็นไม่มีกำหนดเวลา ถ้าอยากได้เงินคืน เจ้าหนี้จะต้องไปเตือนลูกหนี้ว่าพร้อมรับชำระหนี้แล้ว แต่ลูกหนี้ไม่ชำระก็จะคิดดอกเบี้ยต่อไปได้
        3.3 ลูกหนี้ได้รับปลดเปลื้องความรับผิด ม.330
        มาตรา 330 "เมื่อขอปฏิบัติการชำระหนี้โดยชอบแล้ว บรรดาความรับผิดชอบอันเกิดแต่การไม่ชำระหนี้ก็เป็นอันปลดเปลื้องไป นับแต่เวลาที่ขอปฏิบัติการชำระหนี้นั้น"
        ตัวอย่าง สัญญายืมรถยนต์ เมื่อถึงกำหนดคืนรถ เจ้าหนี้ไม่รับคืน ลูกหนี้ยังต้องจ่ายค่าภาระในการดูแลรถหรือไม่ ตอบว่า ไม่ต้อง หรือไม่ก็ไปเรียกคืนจากเจ้าหนี้
        มาตรา 331 "ถ้าเจ้าหนี้บอกปัดไม่ยอมรับชำระหนี้ก็ดี หรือไม่สามารถจะรับชำระหนี้ได้ก็ดี หากบุคคลผู้ชำระหนี้วางทรัพย์อันเป็นวัตถุแห่งหนี้ไว้เพื่อประโยชน์แก่เจ้าหนี้แล้ว ก็ย่อมจะเป็นอันหลุดพ้นจากหนี้ได้ ความข้อนี้ท่านให้ใช้ตลอดถึงกรณีที่บุคคลผู้ชำระหนี้ไม่สามารถจะหยั่งรู้ถึงสิทธิ หรือไม่รู้ตัวเจ้าหนี้ได้แน่นอนโดยมิใช่เป็นความผิดของตน"
        ถ้าเจ้าหนี้ไม่รับ ให้เอาทรัพย์ไปวางที่สำนักงานวางทรัพย์ กรมบังคับคดี เจ้าหนี้ต้องไปเอาทรัพย์มาก่อนที่จะฟ้องลูกหนี้ถ้าได้รับคืนไม่ครบ
  - - - เหตุลักษณะคดีของลูกหนี้ (ผลร่วมกัน) จะโยงกับ 5. ความระงับแห่งหนี้
        
        การชำระหนี้ ม.292
        
        เสมือนชำระหนี้ ม.292
        2.1 ชำระหนี้ด้วยอย่างอื่น ม.321
        2.2 แปลงหนี้ใหม่ ม.349
        2.3 ประนีประนอมยอมความ ม.850
        
        วางทรัพย์สิน ม.292
        
        หักกลบลบหนี้ ม.292
        
        ปลดหนี้ ม.293
        
        เจ้าหนี้ผิดนัด ม.294
        นอกเหนือจาก 6 ข้อนี้ ถือเป็นผลเฉพาะตัว
        มาตรา 295 "ข้อความจริงอื่นใด นอกจากที่ระบุไว้ในมาตรา 292 ถึง 294 นั้นเมื่อเป็นเรื่องเท้าถึงตัวลูกหนี้ร่วมกันคนใดก็ย่อมเป็นไปเพื่อคุณและโทษแต่เฉพาะแก่ลูกหนี้คนนั้นเว้นแต่จะปรากฏว่าขัดกับสภาพแห่งหนี้นั้นเอง"
        "ความที่ว่ามานี้ เมื่อจะกล่าวโดยเฉพาะก็คือว่าให้ใช้แก่การให้คำบอกกล่าวการผิดนัด การที่หยิบยกอ้างความผิด การชำระหนี้อันเป็นพ้นวิสัยแก่ฝ่ายลูกหนี้ร่วมกันคนหนึ่งกำหนดอายุความหรือการที่อายุความสะดุดหยุดลง และการที่สิทธิเรียกร้องเกลื่อนกลืนกันไปกับหนี้สิน"
      - EP.9 5. ความระงับแห่งหนี้ (มาตรา 314-353)
        
        เจ้าหนี้ตาย หนี้ไม่ระงับ ทายาทฟ้องลูกหนี้ได้
        
        ลูกหนี้ตาย หนี้ไม่ระงับ หนี้จะตกไปที่ทายาท
        
        หนี้ขาดอายุความ หนี้ไม่ระงับ ทำให้โจทก์ฟ้องร้องบังคับคดีไม่ได้
        
        หนี้ที่ขาดหลักฐานในการฟ้องร้อง หนี้ไม่ระงับ แค่ฟ้องบังคับคดีไม่ได้ หนี้ยังไม่จบ อาจถูกแปลงเป็นหนี้ใหม่ มูลหนี้เดิมยังมีอยู่
        
        5.1) ชำระหนี้ (ม.314-339)
        มาตรา 320, 321, 331 ออกสอบ
        มาตรา 320 "อันจะบังคับให้เจ้าหนี้รับชำระหนี้แต่เพียงบางส่วน หรือให้รับชำระหนี้เป็นอย่างอื่นผิดไปจากที่จะต้องชำระแก่เจ้าหนี้นั้น ท่านว่าหาอาจจะบังคับได้ไม่"
        มาตรา 321 "ถ้าเจ้าหนี้ยอมรับการชำระหนี้อย่างอื่นแทนการชำระหนี้ที่ได้ตกลงกันไว้ ท่านว่าหนี้นั้นก็เป็นอันระงับสิ้นไป"
        "ถ้าเพื่อที่จะทำให้พอแก่ใจเจ้าหนี้นั้น ลูกหนี้รับภาระเป็นหนี้อย่างใดอย่างหนึ่งขึ้นใหม่ต่อเจ้าหนี้ไซร้ เมื่อกรณีเป็นที่สงสัย ท่านมิให้สันนิษฐานว่าลูกหนี้ได้ก่อหนี้นั้นขึ้นแทนการชำระหนี้"
        "ถ้าชำระหนี้ด้วยออกด้วยโอนหรือด้วยสลักหลังตั๋วเงินหรือประทวนสินค้าท่านว่าหนี้นั้นจะระงับสิ้นไปต่อเมื่อตั๋วเงินหรือประทวนสินค้านั้นได้ใช้เงินแล้ว"
        มาตรา 331(วางทรัพย์) "ถ้าเจ้าหนี้บอกปัดไม่ยอมรับชำระหนี้ก็ดี หรือไม่สามารถจะรับชำระหนี้ได้ก็ดี หากบุคคลผู้ชำระหนี้วางทรัพย์อันเป็นวัตถุแห่งหนี้ไว้เพื่อประโยชน์แก่เจ้าหนี้แล้ว ก็ย่อมจะเป็นอันหลุดพ้นจากหนี้ได้ ความข้อนี้ท่านให้ใช้ตลอดถึงกรณีที่บุคคลผู้ชำระหนี้ไม่สามารถจะหยั่งรู้ถึงสิทธิ หรือไม่รู้ตัวเจ้าหนี้ได้แน่นอนโดยมิใช่เป็นความผิดของตน"
        5.2) ปลดหนี้ (ม.340)
        เจ้าหนี้สละสิทธิเรียกร้องต่อลูกหนี้ โดยไม่มีค่าตอบแทน เจ้าหนี้จะไม่ฟ้องคดีแล้ว
        มาตรา 340 วรรคหนึ่ง "ถ้าเจ้าหนี้แสดงเจตนาต่อลูกหนี้ว่าจะปลดหนี้ให้ ท่านว่าหนี้นั้นก็เป็นอันระงับสิ้นไป"
        วรรคสอง "ถ้าหนี้มีหนังสือเป็นหลักฐาน การปลดหนี้ก็ต้องทำเป็นหนังสือด้วย หรือต้องเวนคืนเอกสารอันเป็นหลักฐานแห่งหนี้ให้แก่ลูกหนี้ หรือขีดฆ่าเอกสารนั้นเสีย"
        ปลดหนี้
        
        หนี้ไม่มีหนังสือเป็นหลักฐาน(ม.340 วรรคหนึ่ง) เจ้าหนี้แสดงเจตนา วาจาหรือหนังสือก็ได้
        
        หนี้มีหนังสือเป็นหลักฐาน(ม.340 วรรคสอง) (1.ทำหนังสือปลดหนี้ 2.เวนคืนเอกสาร 3.ขีดฆ่าเอกสาร)
        มาตรา 340 สนใจแต่ความเป็นจริง ถ้าไม่มีเอกสารก็ใช้ตามวรรคหนึ่ง
        (ไม่ต้องสนใจมาตรา 653 แบบของสัญญากู้)
        ถ้าเป็นการปลดหนี้ผ่านทางสื่อออนไลน์(ไม่มีลายมือชื่อ) เช่น facebook, line etc ต้องใช้พรบ.ธุรกรรมทางอิเลคทรอนิกส์ พ.ศ.2544 เข้ามาปรับด้วย (Facebook มีชื่อและยืนยันตัวตนได้)
        ฎีกา ุ6757/2560
        
        5.3) หักกลบลบหนี้ (ม.341-348)
        มาตรา 341 "ถ้าบุคคลสองคนต่างมีความผูกพันซึ่งกันและกันโดยมูลหนี้อันมีวัตถุเป็นอย่างเดียวกัน และหนี้ทั้งสองรายนั้นถึงกำหนดจะชำระไซร้ ท่านว่าลูกหนี้ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งย่อมจะหลุดพ้นจากหนี้ของตนด้วยหักกลบลบกันได้เพียงเท่าจำนวนที่ตรงกันในมูลหนี้ทั้งสองฝ่ายนั้น เว้นแต่สภาพแห่งหนี้ฝ่ายหนึ่งจะไม่เปิดช่องให้หักกลบลบกันได้"
        "บทบัญญัติดังกล่าวมาในวรรคก่อนนี้ท่านมิให้ใช้บังคับ หากเป็นการขัดกับเจตนาอันคู่กรณีได้แสดงไว้ แต่เจตนาเช่นนี้ท่านห้ามมิให้ยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้บุคคลภายนอกผู้กระทำการโดยสุจริต"
        ตัวอย่าง A ให้ B ยืมเงิน 1 ล้านบาท A ซื้อเฟอร์นิเจอร์จากร้านของ B 5 แสนบาท ยังไม่จ่ายเงิน จึงเป็นเจ้าหนี้ลูกหนี้ซึ่งกันและกัน ไปแสดงเจตนาขอหักหนี้กัน A ไม่ติดหนี้ B แต่ B ยังตืดหนี้ A 5 แสยบาท
        5.4) แปลงหนี้ใหม่ (ม.349-352)
        หนี้เก่าเดิม ---แปลงเป็น---> หนี้ใหม่
        คู่กรณีที่เกี่ยวข้องทั้งหลายต้องมาเปลี่ยนสาระสำคัญแห่งหนี้ ส่วนหนี้เดิมจะระงับไป ไปผูกพันตามหนี้ใหม่
        มาตรา 349 "เมื่อคู่กรณีที่เกี่ยวข้องได้ทำสัญญาเปลี่ยนสิ่งซึ่งเป็นสาระสำคัญแห่งหนี้ไซร้ ท่านว่าหนี้นั้นเป็นอันระงับสิ้นไปด้วยแปลงหนี้ใหม่"
        "ถ้าทำหนี้มีเงื่อนไขให้กลายเป็นหนี้ปราศจากเงื่อนไขก็ดี เพิ่มเติมเงื่อนไขเข้าในหนี้อันปราศจากเงื่อนไขก็ดี เปลี่ยนเงื่อนไขก็ดี ท่านถือว่าเป็นอันเปลี่ยนสิ่งซึ่งเป็นสาระสำคัญแห่งหนี้นั้น"
        "ถ้าแปลงหนี้ใหม่ด้วยเปลี่ยนตัวเจ้าหนี้ ท่านให้บังคับด้วยบทบัญญัติทั้งหลายแห่งประมวลกฎหมายนี้ว่าด้วยโอนสิทธิเรียกร้อง"
        เปลี่ยนสิ่งซึ่งเป็นสาระสำคัญ
        
        เปลี่ยนเงื่อนไข eg. พ่อจะยกรถให้ถ้าจบปริญญาตรี แต่ลูกเรียนหนัก จึงเปลี่ยนเงื่อนไขเป็นผ่านวิชาหนี้พอ
        
        เปลี่ยนตัวเจ้าหนี้ eg. A เป็นหนี้ B, B เป็นหนี้ C 1 ล้านเท่ากัน จึงตกลงให้ A คืน C แทน ดังนั้นหนี้ระหว่าง A กับ B จะระงับ ผูกพันเป็นหนี้ระหว่าง A กับ C แทน
        
        เปลี่ยนตัวลูกหนี้
        
        เปลี่ยนวัตถุแห่งหนี้ ทรายซื้อที่ดินจากรวย 4 ล้าน แต่รวยขายที่เพิ่มอีก 1 ล้าน สัญญาซื้อขาย 5 ล้านจบไป เหลือสัญญากู้ 1 ล้าน ถ้าทรายไม่จ่าย รวยต้องไปฟ้องจากสัญญาเงินกู้แทน
        
        เปลี่ยนมูลหนี้ eg. A นำที่ดินไปจำนองกับ B 2 ล้าน แต่ A ไม่มีเงินจ่าย จึงเปลี่ยนมูลหนี้จำนอง เป็นสัญญาซื้อขายแทน สัญญาจำนองจึงระงับไป A ไม่ต้องคืนเงิน 2 ล้าน B ได้ที่ดินไปเลย
        
        เปลี่ยนตัวทรัพย์ซึ่งเป็นวัตถุแห่งหนี้
        หนี้เดิมต้องระงับ ผูกพันตามหนี้ใหม่
        
        5.5) หนี้เกลื่อนกลืนกัน (ม.353)
        มาตรา 353 "ถ้าสิทธิและความรับผิดในหนี้รายใดตกอยู่แก่บุคคลคนเดียวกันท่านว่าหนี้รายนั้นเป็นอันระงับสิ้นไป เว้นแต่เมื่อหนี้นั้นตกไปอยู่ในบังคับแห่งสิทธิของบุคคลภายนอก หรือเมื่อสลักหลังตั๋วเงินกลับคืนตามความในมาตรา 917 วรรค 3"
        เจ้าหนี้กับลูกหนี้กลายเป็นคนคนเดียวกัน eg. A เป็นพ่อของ B ให้ลูกยืมไป 1 ล้าน ต่อมา A ถึงแก่ความตาย หนี้จึงตกถึง B เพราะเป็นทายาทคนเดียว ดังนั้น B มีสิทธิเรียกให้ตัวเองในการชำระหนี้ และมีความรับผิดในการชำระหนี้ให้ตัวเองด้วย ถือว่าหนี้ 1 ล้านระงับด้วยการเกลื่อนกลืนกัน มาตรา 353 บอกว่าไม่ต้องแสดงเจตนาเลย ถือว่าระงับด้วยผลของกฎหมาย เพราะถ้ามีการแสดงเจตนา จะประหลาด เพราะต้องคุยกับตัวเอง
        
        EP.10 3. ลูกหนี้เจ้าหนี้หลายคน (มาตรา 290-302) ข้อสอบข้อที่ 4
        "ลูกหนี้ร่วม"
        เหตุลักษณะคดีของลูกหนี้ (ผลร่วมกัน) จะโยงกับ 5. ความระงับแห่งหนี้
        1. การชำระหนี้ => ร่วมกัน eg. A มีลูกหนี้ 3 คน จำนวนเงิน 30,000 A ฟ้อง 1 คนเดียวได้ตามมาตรา 291 และ 1 จ่ายเงินให้ A 30,000 ผลของการชำระหนี้ คือ หนี้ของ 1 กับ A ระงับ 30,000 บาท มาตรา 292 บอกว่าจะเป็นประโยชน์กับลูกหนี้คนอื่นด้วย ทำให้ A ไม่สามารถฟ้อง 2 และ 3 ได้แล้ว ดังนั้นถ้า A ฟ้องเรียกให้ 3 ชำระหนี้แค่ 10,000 ถามว่า A จะฟ้อง 3 ได้หรือไม่ ฟ้องไม่ได้แล้ว
        การที่ 1 ลูกหนี้ร่วม ชำระหนี้ให้ A ตามมาตรา 229(3)+296 จึงเป็นการรับช่วงสิทธิ ฟ้อง 2 กับ 3 เอาเงินคืน
        2. เสมือนชำระหนี้
        2.1 ชำระหนี้ด้วยอย่างอื่น มาตรา 321 -> ผลคือหนี้ระงับ
        eg. A มีลูกหนี้ร่วม 1,2,3 ในผลของข้อตกลง หนี้จำนวน 3 แสนบาท 1 มาแจ้งว่าจะใช้นาฬิกาแทนเงินกู้ได้มั้ย ตีราคา 3 แสนบาท ดังนั้น 1 กับ A คือ การชำระหนี้ด้วยอย่างอื่นขึ้น ทำให้หนี้ระงับ 3 แสนบาทและเป็นประโยชน์กับ 2 และ 3 ด้วย มีแค่ 1 ที่จะแทนที่ A มาฟ้อง 2 กับ 3 เพื่อเรียกส่วนของเค้าคืนมาตามกฎหมายรับช่วงสิทธิตามมาตรา 229(3)+296 คนละหนึ่งแสนบาท ดังนั้น A ฟ้อง 1 ไม่ได้แล้ว รวมถึง 2 และ 3 ต่อมา A หัวหมอ อยากได้เป็นเงินสดแทน
        3. วางทรัพย์สิน มาตรา 331 วางทรัพย์ ผลคือ หลุดพ้น eg. A ให้ 1,2,3 ลงลายมือชื่อสัญญาเดียวกัน ถือเป็นลูกหนี้ร่วม วันที่นัด 10 ก.ค.63 2 กำเงิน 3 แสนไปชำระหนี้กับ A แต่ A ไปตปท. (A ผิดนัดตามมาตรา 207) 2 จึงนำเงินไปวางที่สำนักงานวางทรัพย์ A ขึ้เกียจไปเอาเงิน จึงจะเรียกให้ 1 ชำระหนี้ แต่ทำไม่ได้แล้ว คนที่จะฟ้อง 1 กับ 3 ได้คือ 2 โดยใช้หลักของการรับช่วงสิทธิตามมาตรา 229(3)+296 เรียกเงินคืนจาก 2,3 คนละแสน
        eg. เพิ่มความยากขึ้น คือ 2 นำเงินไปชำระที่ A หนึ่งแสน A ปฏิเสธ 2 จึงวางเงินที่สำนักงานวางทรัพย์ A สามารถฟ้อง 1 ได้แค่สองแสน
        5. ปลดหนี้ คือ ยกหนี้ให้ สละสิทธิเรียกร้อง ผลคือ หนี้ระงับ แต่ต้องทำถูกต้องตามแบบตามมาตรา 340 ดูดีว่าถูกต้องตามแบบหรือไม่ eg. A เป็นเจ้าหนี้ 1,2,3 มีทำสัญญา จำนวน 3 แสน A ไปเดินห้างโดนโจรถีบ A และขโมยกระเป๋าไป 1 เห็นจึงเข้าช่วย A ตบบ่า 1 ทีและยกหนี้ให้ แบบนี้คือแสดงเจตนา โดยไม่ได้ทำหนังสือใดๆ แบบนี้คือไม่สมบูรณ์ แต่ถ้า A คืนเอกสารกู้มา คือ การเวนคืนเอกสารตามมาตรา 340 วรรคสอง ดังนั้นหนี้จะระงับไปหนึ่งแสน จะเหลือสองแสน A ฟ้อง 2,3 ให้ชำระหนี้ร่วมกันสามแสน ทำได้หรือไม่ และเพียงใด(มักจะได้ แต่ได้ไม่เต็ม) -> A ฟ้อง 2,3 ได้ แต่ฟ้องได้แค่สองแสน
        มาตรา 295 ถ้าเป็นผลเฉพาะตัว ได้แก่ พ้นวิสัย, ลูกหนี้ผิดนัด
        ถ้าลูกหนี้ผิดนัด ผลคือ
        
        ถูกบังคับชำระหนี้และถูกเรียกค่าเสียหาย
        
        ต้องรับผิดชอบเวลาที่ทรัพย์สินสูญหาย บุบสลาย ไม่ว่าจะจากอุบัติเหตุก็ตาม (มาตรา 217)
        
        โดนดอกเบี้ยผิดนัด ถ้าเป็นหนี้เงิน
        eg. A ให้ 1,2,3 กู้สามแสน สัญญากู้ไม่มีกำหนดเวลา A จึงเตือน 1 คนเดียวให้นำเงินมาชำระหนี้ แต่ 1 ไม่ชำระหนี้ ผลคือ 1 ผิดนัด สมมติเตือนวันที่ 1 ก.พ.64 A ต้องการคิดดอกเบี้ยผิดนัดตั้งแต่ 1 ก.พ.64 และฟ้อง 3 วันที่ 10 มี.ค.64 การที่ 1 ผิดนัด เป็นผลเฉพาะตัว 2,3 ไม่ได้ผิดด้วย (เจ้าหนี้ต้องเตือนลูกหนี้ทุกคน) เงินต้นจาก 3 ได้ แต่จะได้ดอกเบี้ยผิดนัดวันที่ฟ้อง 10 มี.ค.64 โดยสองยังไม่โดนอะไร
        eg. การชำระหนี้เป็นพ้นวิสัย => ผลเฉพาะตัว
        A ต้องการให้ 1,2 ทาสีบ้าน ปรากฏว่าก่อนถึงวันทาสีบ้าน 3 วัน 1 นั่งรอ ถูกรถเมล์ชน พิการแขนขาด้วนหมด ทำให้ทาสีไม่ได้อีกต่อไป จึงเกิดการชำระหนี้เป็นพ้นวิสัยตามมาตรา 219 คือ 1 หลุดพ้น แล้ว 2 หละ คงยังต้องทาสีบ้านให้ A เหมือนเดิม
        มีอะไรที่ทำให้เรื่องส่วนตัวเป็นเรื่องส่วนรวมบ้าง (เว้นแต่)
        
        ขัดกับสภาพแห่งหนี้ => ผลร่วมกัน เช่น จ้างร้องเพลงคู่
        
        สภาพแห่งหนี้แบ่งชำระหนี้ไม่ได้
        
        หนี้ที่เป็นการส่งมอบทรัพย์เฉพาะสิ่ง
        eg. Aเจ้าหนี้ ซื้อม้าจาก 1,2ลูกหนี้ A โทรหา 1 ให้เอาม้ามาส่งมอบ 1 ไม่เอาม้าไปส่งมอบ ตกเป็นลูกหนี้ผิดนัด 2 จะผิดนัดด้วยหรือไม่ 2 ผิดนัดด้วย เพราะสภาพ แบ่งม้าไม่ได้ จึงเข้าข้อยกเว้น
        
        งดเว้นกระทำการ
        eg. ทรายมีบ้านติดทะเล ทะเลขายที่ให้กับหินน้องชายเป็นเจ้าของร่วมกัน จะสร้างบ้านใหม่สูง 10 ชั้น บังลมบังแดด ตกลงกันว่า "อย่าสร้างตึกสูงเกิน 3 ชั้น" ทะเลไม่รู้ด้วยว่าหินให้ผู้รับเหมาสร้าง 10 ชั้น ทรายจึงฟ้องเรียกค่าเสียหายผิดสัญญางดเว้นกระทำการทั้งทะเลและหิน แต่ทะเลบอกว่าไม่รู้เรื่องด้วย ถ้าโดยสภาพแห่งหนี้ ไม่ว่าใครจะทำผิด ก็ส่งผลเสียหายกับทรายทั้งคู่ -> กลายเป็นผลร่วมกัน
        
        การหยิบยกอ้างความผิด
        
        เจ้าหนี้ร่วม (มาตรา 298-300)
        ที่มา
        1) ข้อตกลง
        2) ข้อกฎหมาย เช่น ที่ดินที่เป็นกรรมสิทธิ์ร่วม ก็จะเป็นเจ้าหนี้/ลูกหนี้ร่วม, มรดกของผู้ตายมีลูก 3 คน ก็จะเป็นเจ้าหนี้ร่วมในกองมรดก ม.1599,1600
        3) ไม่มี ถ้าสภาพแห่งหนี้แบ่งชำระไม่ได้ และไม่มีข้อตกลง หรือข้อกฎหมาย มันมีมาตรา 302 อยู่แล้ว จะไม่เอามาใช้ของเจ้าหนี้ร่วมอีก
        จะมีผล 2 ลักษณะ
        
        ผลระหว่างเจ้าหนี้ร่วม+ลูกหนี้ (ม.298-299)
        มาตรา 298 "ถ้าบุคคลหลายคนมีสิทธิเรียกร้องการชำระหนี้ โดยทำนองซึ่งแต่ละคนอาจจะเรียกให้ชำระหนี้สิ้นเชิงได้ไซร้ แม้ถึงว่าลูกหนี้จำต้องชำระหนี้สิ้นเชิงแต่เพียงครั้งเดียว (กล่าวคือเจ้าหนี้ร่วมกัน) ก็ดี ท่านว่าลูกหนี้จะชำระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้แต่คนใดคนหนึ่งก็ได้ตามแต่จะเลือก ความข้อนี้ให้ใช้บังคับได้ แม้ทั้งที่เจ้าหนี้คนหนึ่งจะได้ยื่นฟ้องเรียกชำระหนี้ไว้แล้ว" (คล้ายมาตรา 291)
        eg. A,B,C เป็นเจ้าหนี้ร่วมกัน มี 1 เป็นลูกหนี้ 1 ไม่ชอบ A เพราะทวงบ่อย 1 ชำระหนี้ให้ C สามแสนเต็มจำนวน แล้ว A,B ค่อยฟ้อง C เอาคืนตามมาตรา 300
        มาตรา 299 "การที่เจ้าหนี้ร่วมกันคนหนึ่งผิดนัดนั้น ย่อมเป็นโทษแก่เจ้าหนี้คนอื่น ๆ ด้วย"
        "ถ้าสิทธิเรียกร้องและหนี้สินนั้นเป็นอันเกลื่อนกลืนกันไปในเจ้าหนี้ร่วมกันคนหนึ่ง สิทธิของเจ้าหนี้คนอื่น ๆ อันมีต่อลูกหนี้ก็ย่อมเป็นอันระงับสิ้นไป"
        "นอกจากนี้ ท่านให้นำบทบัญญัติแห่งมาตรา 292, 293 และ 295 มาใช้บังคับด้วยโดยอนุโลม กล่าวโดยเฉพาะก็คือ แม้เจ้าหนี้ร่วมกันคนหนึ่งจะโอนสิทธิเรียกร้องให้แก่บุคคลอื่นไปก็หากระทบกระทั่งถึงสิทธิของเจ้าหนี้คนอื่น ๆ ด้วยไม่"
        เจ้าหนี้ผิดนัดเป็นผลร่วมกัน แต่มีจุดต่างคือ หนี้เกลื่อนกลืนเป็นผลร่วมกัน (ลูกหนี้ร่วม หนี้เกลื่อนกลืนเป็นผลส่วนตัว)
        เพิ่มจากลูกหนี้ร่วมจาก 6 ข้อ เพิ่มข้อ 7. หนี้เกลื่อนกลืนกัน
        
        ปลดหนี้ eg. A,B,C เป็นเจ้าหนี้ร่วม มีลูกหนี้คือ 1 แล้ว A ไปห้าง ถูกโจรชิงทรัพย์ 1 ไปเห็นจึงเข้าช่วย A ทราบซึ้งจึงยกหนี้และเขียนหนังสือปลดหนี้ให้ ดังนั้น หนี้ของ 1 กับ A ระงับไปหนึ่งแสน, B กับ C ฟ้องหนึ่งได้หรือไม่ เพียงใด ฟ้องได้แต่ฟ้องได้แค่สองแสนบาท การปลดหนี้ของ A ย่อมส่งผลต่อ B,C ด้วย
        
        ผลระหว่างเจ้าหนี้ร่วม+เจ้าหนี้ร่วม (ม.300)
        มาตรา 300 "ในระหว่างเจ้าหนี้ร่วมกันนั้น ท่านว่าต่างคนชอบที่จะได้รับชำระหนี้เป็นส่วนเท่า ๆ กัน เว้นแต่จะได้กำหนดไว้เป็นอย่างอื่น" (คล้ายมาตรา 296)
        
        เจ้าหนี้ผิดนัด ข้อสอบเก่า
        ก และ ข เป็นเจ้าหนี้ร่วม ให้ ค กู้เงินไปสองแสนบาท เมื่อหนี้ถึงกำหนดชำระ ค ได้นำเงินสองแสนบาท ไปขอปฏิบัติการชำระหนี้ต่อ ก เพียงผู้เดียวโดยชอบด้วยกฎหมาย แต่ ก ปฏิเสธไม่ยอมรับชำระหนี้ โดยอ้างว่า ก ต้องการได้รับดอกเบี้ยต่อไป ดังนี้ให้วินิจฉัยว่า ใครตกเป็นผู้ผิดนัด เพราะเหตุใด
        ก ผิดนัดตามมาตรา 207 ส่งผลให้ ข ผิดนัดด้วย ทั้ง ก และ ข ตกเป็นผู้ผิดนัด
        
        หนี้เกลื่อนกลืนกัน
        ในมุมมองของลูกหนี้ร่วม -> จะเป็นเรื่องเฉพาะตัว
        A ให้ 1 ลูกชายยืมเงินสามแสน ต่อมา A ตาย สิทธิและหน้าที่ตกเป็นของ 1 และหนี้จะระงับหนึ่งแสน โดยไม่ต้องแสดงเจตนา และหนึ่งยังฟ้อง 2,3 ได้ในฐานะที่เป็นทายาทของ A
        ในมุมมองของเจ้าหนี้ร่วม -> จะเป็นเรื่องผลร่วมกัน
        A,B,C ให้ 1 ลูกชายของ A ยืมเงินสามแสน ต่อมา A ตาย หนี้ของ 1 จะระงับสามแสนเลย ระงับทุกคนในฐานะลูกหนี้ โดย B,C สามารถฟ้องหนึ่งที่เป็นทายาทตามมาตรา 300
        (ถ้า A ยังมีชีวิต B,C จะฟ้อง A ตามมาตรา 300 เช่นกัน)
        Step ในการทำข้อสอบข้อที่ 4
        
        ดูว่าตัวละครในโจทย์มีการกระทำใดกับหนี้ เช่น ชำระหนี้ ปลดหนี้ ลูกหนี้ผิดนัด วางทรัพย์ เกลื่อนกลืนกัน
        
        ผลของการกระทำดังกล่าวคืออะไร เช่น หนี้ระงับ ลูกหนี้หลุดพ้น (กลื่อนกลืนกันทำให้หนี้ระงับ, วางทรัพย์ทำให้หลุดพ้น, เจ้าหนี้ผิดนัดจะเกิดอะไรขึ้น)
        
        ผลของการกระทำเป็นผลร่วมกัน VS ผลส่วนตัว
        ผลร่วมกัน => ให้เขียนผลที่เกิดขึ้นกับตัวละครทุกตัว
        ผลส่วนตัว => ให้เขียนผลที่เกิดขึ้นกับตัวละครที่กระทำเท่านั้น ตัวละครอื่นยังมีตวามสัมพันธ์
        ต้องดูตาราง ถ้าอยู่ใน 6 ตัว(ลูกหนี้ร่วม) หรือ 7 ตัว(เจ้าหนี้ร่วม) จะมีผลกับตัวละครทุกตัว แต่ถ้าอยู่นอกตาราง ให้เขียนผลกับตัวละครตัวนั้นตัวเดียว
        
        การโอนสิทธิเรียกร้อง
        ไม่ได้ทำให้หนี้ระงับลง การโอนจะมีค่าตอบแทนหรือไม่ก็ได้ eg. ทราย(ลูกหนี้) กู้เงินธนาคาร SCB(เจ้าหนี้) หนึ่งแสน แต่ทรายไม่ยอมจ่ายหนี้ ธนาคารจึงโอนไปให้บริษัทรับซื้อหนี้เสียในราคา 8 หมื่น อาจได้ส่วนต่างหรือขาดทุน หลักเกณฑ์ในการโอนที่สมบุูรณ์ แบบของการโอนสิทธิเรียกร้อง
        มาตรา 306 "การโอนหนี้อันจะพึงต้องชำระแก่เจ้าหนี้คนหนึ่งโดยเฉพาะเจาะจงนั้นถ้าไม่ทำเป็นหนังสือ ท่านว่าไม่สมบูรณ์ อนึ่งการโอนหนี้นั้นท่านว่าจะยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้ลูกหนี้หรือบุคคลภายนอกได้แต่เมื่อได้บอกกล่าวการโอนไปยังลูกหนี้หรือลูกหนี้จะได้ยินยอมด้วยในการโอนนั้น คำบอกกล่าวหรือความยินยอมเช่นว่านี้ท่านว่าต้องทำเป็นหนังสือ"
        "ถ้าลูกหนี้ทำให้พอแก่ใจผู้โอนด้วยการใช้เงิน หรือด้วยประการอื่นเสียแต่ก่อนได้รับบอกกล่าว หรือก่อนได้ตกลงให้โอนไซร้ ลูกหนี้นั้นก็เป็นอันหลุดพ้นจากหนี้"
        
        Step 1 การโอนหนี้ต้องทำเป็นหนังสือ ทำตามแบบ ระหว่างธนาคารกับบริษัทรับซื้อหนี้เสีย ลงลายมือชื่อแค่ฝ่ายเดียวก็พอ
        ฎีกา 4139/2532 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 306 บัญญัติแต่เพียงว่าการโอนสิทธิเรียกร้องต้องทำเป็นหนังสือจึงจะสมบูรณ์ และการโอนนั้นจะยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้ลูกหนี้หรือบุคคลภายนอกได้แต่เมื่อได้บอกกล่าวการโอนไปยังลูกหนี้ หรือลูกหนี้ยินยอมด้วยในการโอนนั้นโดยได้ทำคำบอกกล่าวหรือความยินยอมเป็นหนังสือ มิได้บัญญัติว่าหนังสือโอนสิทธิเรียกร้องนั้นจะต้องลงลายมือชื่อของผู้โอนกับผู้รับโอน ฉะนั้น การโอนสิทธิเรียกร้องที่ได้ทำเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้โอนฝ่ายเดียวจึงเป็นการสมบูรณ์
        
        Step 2 วิธีที่ 1 บอกกล่าวการโอนเป็นหนังสือ (ม.308 วรรคสอง) หรือวิธีที่ 2 ลูกหนี้ให้ความยินยอมเป็นหนังสือ (ม.308 วรรคหนึ่ง)
        ถ้าลูกหนี้ไม่ยินยอมให้โอนหละ จริงๆแล้วธนาคารส่งหนังสือมาบอกกล่าวก็มีผลสมบูรณ์แล้ว แต่มีผลกับข้อต่อสู้ของลูกหนี้ ต้องใส่ข้อโต้แย้งไว้ด้วย คือ ถ้าไม่อิดเอื้อนจะสู้ในภายหลังไม่ได้
        มาตรา 308 "ถ้าลูกหนี้ได้ให้ความยินยอมดังกล่าวมาในมาตรา 306 โดยมิได้อิดเอื้อน ท่านว่าจะยกข้อต่อสู้ที่มีต่อผู้โอนขึ้นต่อสู้ผู้รับโอนนั้นหาได้ไม่ แต่ถ้าเพื่อจะระงับหนี้นั้นลูกหนี้ได้ใช้เงินให้แก่ผู้โอนไปไซร้ ลูกหนี้จะเรียกคืนเงินนั้นก็ได้ หรือถ้าเพื่อการเช่นกล่าวมานั้นลูกหนี้รับภาระเป็นหนี้อย่างใดอย่างหนึ่งขึ้นใหม่ต่อผู้โอน จะถือเสมือนหนึ่งว่าหนี้นั้นมิได้ก่อขึ้นเลยก็ได้มาตรา 140 สังหาริมทรัพย์ หมายความว่า ทรัพย์สินอื่นนอกจากอสังหาริมทรัพย์และหมายความรวมถึงสิทธิอันเกี่ยวกับทรัพย์สินนั้นด้วย"
        "ถ้าลูกหนี้เป็นแต่ได้รับคำบอกกล่าวการโอน ท่านว่าลูกหนี้มีข้อต่อสู้ผู้โอนก่อนเวลาที่ได้รับคำบอกกล่าวนั้นฉันใด ก็จะยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้แก่ผู้รับโอนได้ฉันนั้น ถ้าลูกหนี้มีสิทธิเรียกร้องจากผู้โอน แต่สิทธินั้นยังไม่ถึงกำหนดในเวลาบอกกล่าวไซร้ ท่านว่าจะเอาสิทธิเรียกร้องนั้นมาหักกลบลบกันก็ได้ หากว่าสิทธินั้นจะได้ถึงกำหนดไม่ช้ากว่าเวลาถึงกำหนดแห่งสิทธิเรียกร้องอันได้โอนไปนั้น"
        มาตรา 305(ผลของหลักประกัน) "เมื่อโอนสิทธิเรียกร้องไป สิทธิจำนองหรือจำนำที่มีอยู่เกี่ยวพันกับสิทธิเรียกร้องนั้นก็ดี สิทธิอันเกิดขึ้นแต่การค้ำประกันที่ให้ไว้เพื่อสิทธิเรียกร้องนั้นก็ดี ย่อมตกไปได้แก่ผู้รับโอนด้วย"
        "อนึ่งผู้รับโอนจะใช้บุริมสิทธิใด ๆ ที่ตนมีอยู่เกี่ยวด้วยสิทธิเรียกร้องในกรณีบังคับยึดทรัพย์หรือล้มละลายนั้นก็ได้'
        
        ข้อสอบ
        
        ลูกหนี้ร่วม/เจ้าหนี้ร่วม
        
        พ้นวิสัย/รับช่วงสิทธิรับช่วงทรัพย์
        
        มาตรการในการคุ้มครองเจ้าหนี้(ใช้สิทธิเรียกร้องของลูกหนี้/เพิกถอนฉ้อฉล/โอนสิทธิเรียกร้อง(ไม่ค่อยออก))
        
        ลูกหนี้เจ้าหนี้หลายคน โยงกับความระงับแห่งหนี้
- - - - *ทรัพย์สินติดจำนอง จำนำ และทำประกันภัยเอาไว้ ชื่อผู้รับผลประโยชน์เป็นผู้กู้* (เราจะได้ เมื่อธนาคารไม่คัดค้าน)
        มาตรา 231 "ถ้าทรัพย์สินที่จำนอง จำนำ หรืออยู่ในบังคับบุริมสิทธิประการอื่นนั้นเป็นทรัพย์อันได้เอาประกันภัยไว้ไซร้ ท่านว่าสิทธิจำนอง จำนำ หรือบุริมสิทธิอย่างอื่นนั้นย่อมครอบไปถึงสิทธิที่จะเรียกร้องเอาแก่ผู้รับประกันภัยด้วย"
        "ในกรณีที่เป็นอสังหาริมทรัพย์ ถ้าผู้รับประกันภัยได้รู้ หรือควรจะได้รู้ว่ามีจำนองหรือบุริมสิทธิอย่างอื่น ท่านยังมิให้ผู้รับประกันภัยใช้เงินให้แก่ผู้เอาประกันภัย จนกว่าจะได้บอกกล่าวเจตนาเช่นนั้นไปยังผู้รับจำนองหรือเจ้าหนี้มีบุริมสิทธิคนอื่นแล้ว และมิได้รับคำคัดค้านการที่จะใช้เงินนั้นมาภายในเดือนหนึ่งนับแต่วันบอกกล่าว แต่สิทธิอย่างใด ๆ ที่ได้ไปจดทะเบียน ณ หอทะเบียนที่ดินนั้น ท่านให้ถือว่าเป็นอันรู้ถึงผู้รับประกันภัย วิธีเดียวกันนี้ท่านให้ใช้ตลอดถึงการจำนองสังหาริมทรัพย์ที่กฎหมายอนุญาตให้ทำได้นั้นด้วย"
        "ในกรณีที่เป็นสังหาริมทรัพย์ ผู้รับประกันภัยจะใช้เงินให้แก่ผู้เอาประกันภัยโดยตรงก็ได้ เว้นแต่ตนจะได้รู้หรือควรจะได้รู้ว่าทรัพย์นั้นตกอยู่ในบังคับจำนำหรือบุริมสิทธิอย่างอื่น"
        "ผู้รับประกันภัยไม่ต้องรับผิดต่อเจ้าหนี้ ถ้าทรัพย์สินอันได้เอาประกันภัยไว้นั้นได้คืนมา หรือได้จัดของแทนให้"
        "วิธีเดียวกันนี้ท่านให้อนุโลมใช้บังคับแก่กรณีบังคับซื้อกับทั้งกรณีที่ต้องใช้ค่าเสียหายอันควรจะได้แก่เจ้าของทรัพย์สิน เพราะเหตุทรัพย์สินทำลายหรือบุบสลายนั้นด้วย"
        มาตรา 232 "ถ้าตามความในมาตราก่อนนี้เป็นอันว่าจะเอาเงินจำนวนหนึ่งให้แทนทรัพย์สินที่ทำลายหรือบุบสลายไซร้ เงินจำนวนนี้ท่านยังมิให้ส่งมอบแก่ผู้รับจำนอง ผู้รับจำนำ หรือเจ้าหนี้มีบุริมสิทธิคนอื่น ก่อนที่หนี้ซึ่งได้เอาทรัพย์นี้เป็นประกันไว้นั้นจะถึงกำหนด และถ้าคู่กรณีไม่สามารถจะตกลงกับลูกหนี้ได้ไซร้ท่านว่าต่างฝ่ายต่างมีสิทธิที่จะเรียกร้องให้นำเงินจำนวนนั้นไปวางไว้ ณ สำนักงานวางทรัพย์เพื่อประโยชน์อันร่วมกัน เว้นแต่ลูกหนี้จะหาประกันให้ไว้ตามสมควร "