Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
H11: veldonderzoek en participerende observatie - Coggle Diagram
H11: veldonderzoek en participerende observatie
Veldonderzoek = een onderzoeksontwerp waarbij de onderzoeker langere tijd onderzoekssubjecten observeert in hun natuurlijke omgeving -> onderzoeker trekt naar de context waarin mensen zich daadwerkelijk bewegen, lang in veld verblijven (als surveys niet genoeg diepgang hebben)
Whyte - Streer corner society: Italiaanse immigranten in de sloppenwijken van North End bij Boston -> hij participeerde in het dagelijkse leven voor 3,5 jaar (gesloten onderzoek behalve bij Doc gatekeeper)
Participerende observatie = een methode van dataverzameling die het doen van waarnemingen combineert met deelname aan het leven van de onderzochte personen -> deelname aan dagelijkse leven
Etnografie = een gedetailleerde en accurate beschrijving van het sociale leven; kan ook gebruikt worden als synoniem voor veldonderzoek -> thick description van ethnos (volk/cultuur)
Thick description = een diepgaande beschrijving van sociale fenomenen die aandacht heeft voor de context waarin deze zich afspelen
Emic benadering = een beschrijving die gebruikmaakt van de contextspecifieke begrippen en categorieën die de insider zelf hanteren -> beschrijft de sociale realiteit vanuit het inside perspectief en maakt gebruik van begrippen die de onderzochte personen zelf gebruiken (veldonderzoek)
Etic benadering = een beschrijving die gebruikmaakt van neutrale begrippen en categorieën die losstaan van een specifieke context -> een meer objectieve beschrijving die los staat van de specifieke context (veldonderzoek)
Types veldonderzoek
Types onderscheiden aan de hand van 3 elemeneten
Welke rol neemt onderzoeker op in het veld
In welke mate in het onderzoek verborgen
Wat is de globale strategie om met deelnemers om te gaan
Rol van onderzoeker: participeren vs observeren
Velonderzoek is participerende observatie -> onderzoeker gaat participeren en observeren
Continuüm met aan ene uiterste zuiver observeren en ander uiterste volledig participeren
Zuiver observeren = een onderzoeksrol waarbij de onderzoeker in het veld aanwezig is maar niet aan het sociale leven deelneemt -> niet-reactieve onderzoeksmethode maar dan kwalitatief van aard (geen storend effect)
Waarnemer-als-participant = een onderzoekersrol waarbij de onderzoeker slechts minimaal participeert; participatie dient hier enkel om in het veld aanwezig te kunnen zijn -> participatie in functie van waarnemen
Participant-als-waarnemer = een onderzoekersrol waarbij de nadruk sterk ligt op participatie; participatie dient hier om je te kunnen inleven in het perspectief van de onderzoekssubjecten -> uitgangspunt is inleven om te begrijpen hoe een bepaalde sociale context in elkaar zit
Going native (volledig participeren) = een fenomeen waarbij veldonderzoekers zo sterk participeren dat ze meer insider dan onderzoeker zijn -> onderzoekers kunnen naargelang tijd zich volledig mengen in de groep die ze moeten onderzoeker; groepsleden zijn niet op de hoogte dat er zich een onderzoeker in hun midden bevindt (risico: positie als onderzoeker uit oog verliezen)
De mate van openheid: verborgen vs open onderzoek
In welke mate is veld op de hoogte dat er een onderzoek aan de gang is?
Verborgen onderzoek = een type veldonderzoek waarbij de onderzochte personen niet weten dat er zich een onderzoeker in hun midden bevindt -> onderzoeker is undercover en neemt een normale rol op zich (ethische uitdagingen); vaak in contexten waarin onderzoeker niet welkom zijn
Nadelen
Onmogelijk om veldnota's te maken
Psychisch belastend
Verborgen karakter van het onderzoek belemmert de toegang tot bijkomende data (diepte-interview)
Schending 3 cruciale ethische richtlijnen
Onderzoek zonder informed consent
Sprake van misleiding
Privacy van de individuen wordt geschonden
-> enkel indien andere methoden onmogelijk zijn
Deceptie = de misleiding van de onderzoekssubjecten door de onderzoeker
Gedeeltelijk verborgen onderzoek = een type veldonderzoek waarbij de onderzochte personen wel weten dat er een onderzoeker aanwezig is, maar niet wat het precies onderwerp van het onderzoek is
Open onderzoek = deelnemers krijgen te horen wat de doelstellingen van het onderzoek zijn -> geen sprake van deceptie
Binnen één onderzoek zijn verschillende maten van openheid voor verschillende personen mogelijk
Het gehanteerde paradigma: coöperatief vs investigatief onderzoek
Paradigma = achterliggende visie op mens en maatschappij die iemand hanteert
Coöperatief paradigma = een visie op veldonderzoek die ervan uitgaat dat onderzoekssubjecten bereid zijn om een waarheidsgetrouwe inkijk in hun leven te bieden
Positieve visie op mens en maatschappij: uitgangspunt is dat de homogene samenleving vrij is van conflicten en dat mensen gericht samenwerken
Mensen zijn bereid onderzoekers in hun omgeving toe te laten en informatie te delen
Best om eerlijk te communiceren over de doelstellingen van het onderzoek -> vertrouwensband
Kritiek Douglas: naïef en onrealistisch
Investigatief paradigma = een visie op veldonderzoek die ervan uitgaat dat onderzoekssubjecten voortdurend proberen onderzoekers om de tuin te leiden
Vat de wereld op als gedifferentieerd en vol van conflict
Mensen hebben verborgen agenda's en proberen anderen te misleiden
Onderzoeker stelt zich op als detectieve die kritisch en wantrouwig staat tegenover wat hij of zij ziet en hoort
De elementen staan niet los van elkaar maar kunnen gecombineerd worden tot concrete veldwerkstrategieën
Wacquant
Participant als waarnemer: verregaand participeren als voorwaarde om te kunnen observeren
Open onderzoek: hij kan niet anders als witte persoon in zwarte boksclub
Coöperatief paradigma: gaandeweg geven de boksers zich meer en meer bloot door het opgebouwde vertrouwen
Bumper stickers -> hoe discrimineert de politie leden van de black panter party?
Waarnemer als participant: observeren enkel, hoe chauffeurs met een sticker behandelt worden
Gesloten onderzoek: politie niet op de hoogte
Investigitatief onderezoek: uitgangspunt is dat politie niet eerlijk communiceert over hun praktijken rond vooroordelen
Constructivistische traditie -> nominalistische ontologie: niet één realiteit maar mensen construeren multiple realiteiten via subjectieve interpretatie
Nadruk op verstehen (diepgaand begrijpen): niet verklaren in termen van oorzaak en gevolg
Methodologie: kwalitatieve gegevens
Veldonderzoekers houden zich vaak bezig met deze onderwerpen
Gebeurtenissen
Sociale rollen
Sociale relaties
Groepen en klieken
Organisaties
Subculturen
Het verloop van veldonderzoek
Dramaturgisch perspectief -> toneel
Planning van veldwerk
Kenmerken: open & flexibel; onderzoeker kan onmogelijk voorspellen welk materiaal zijn pas zal kruizen -> open geest houden en onderzoeksvragen en strategieën flexibel bijstellen
Defocussen = een techniek in de voorbereiding van veldwerk waarbij vooronderstellingen en verwachtingen opzij worden gezet om met een open geest in het veld te kunnen treden
Veldonderzoek als kwalitatief onderzoek -> theoretische steekproeflogica: zodra selectie gemaakt is kan je relevant materiaal opzoeken over onderzoeksobject nog voor intrede in het veld
Toegang verkrijgen tot veld
Getolereerde fysieke aanwezigheid: rol aannemen zodat personen in een sociale setting jouw aanwezigheid expliciet/impliciet accepteren en bereid zijn om info te verschaffen
Hoe intrede aanpakken hangt af van verschillende elementen
Karakter ruimte: publieke vs private ruimte -> bij een publieke ruimte kan je makkelijk aanwezig zijn zonder dat dit vragen oproept, een private ruimte is afgesloten doormiddel van fysieke, sociale of legale barrières (afhankelijk van gatekeepers)
Gatekeeper = personen die, formeel of informeel de toegang tot bepaalde sociale setting reguleren
Ascriptieve (toegeschreven) kenmerken: hoe je toegang verkrijgt hangt af van eigen kenmerken van de onderzoeker vb. gender, leeftijd, afkomst, huidskleur etc. -> biologische of sociale erfenis
Dramaturgisch perspectief -> onderzoeker verschijnt ten tonele
Verblijf in het beld
Onderzoeker speelt meerdere rollen -> neemt bepaalde posities in op het veld waar gedragspatronen en verwachtingen aan vast kleven
Rapid assessment = een techniek uit de toegepaste antropologie waarbij onderzoekers een erg korte tijd in het veld aanwezig zijn om duidelijk afgebakende vragen te beantwoorden -> nadruk ligt op beantwoorden van een set duidelijke afgeleide onderzoeksvragen
Role-taking = een proces waarbij de onderzoeker rollen aanneemt die steeds in het veld aanwezig zijn -> in de huid krijgen van doorsnee persoon die al in veld aanwezig is
Role-making = proces waarbij onderzoekers tijdens het veldwerk zelf nieuwe rollen creëert
Sociale vaardigheden onderzoeker om veldwerk tot goed einde te brengen
Hanging out = in staat om lang op een plaats rond te hangen waar je eigenlijk niet thuis hoort
Rapport maken -> snel goede verstandhouding opbouwen met vreemden
Rapport = goede verstandhouding en vertrouwensband tussen onderzoekssubjecten en veldonderzoekers
Explicit awareness = de vaardigheid om allerhande kleine maar belangrijke details heel bewust waar te nemen
Sleutelinformant = een onderzoekssubject dat bereid is info te verschaffen over zaken waar de onderzoeker zelf niet bij aanwezig kan zijn
Discovering the obvious = de fase in het begin van het veldwerk waarbij de onderzoeker vooral zaken vaststelt die vanuit het perspectief van de onderzoekssubjecten vanzelfsprekend zijn
Uittrede uit het veld
Je kan niet zomaar verdwijnen -> informaten op de hoogte brengen en vertrekken op een manier die aangepast is aan de setting en de onderzoeksrollen die je in het veld hebt opgenomen
Debriefing = informaten inzicht geven in doelstellingen en resultaten van het onderzoek
Veldwerknotities
Uitdaging: info tot interessant onderzoeksresultaten verwerken
Veldwerknotities = aantekeningen die de onderzoeker tijdens het veldwerk maakt
Beste garantie voor volledigheid en waarheidsgetrouwheid
Risico dat mensen zich onnatuurlijk zullen gedragen
Scratch notes/jottings = vaak ongestructureerde en slordige notities die je snel neerpent tijdens de aanwezigheid in het veld -> geheugensteuntjes
Verschillende soorten veldwerknotities op basis van inhoud
Observatienota's = veldwerknotities die een erg uitgebreid en feitelijk verslag van de observeerde gebeurtenissen geven -> neutraal en beantwoorden de vragen wie, wat, waar, waarom en hoe?
Analytische nota's = veldwerknotities die weergeven hoe de veldonderzoeker bepaalde gebeurtenissen interpreteert -> meer diepgaande verwerking en analyse van de observatie
Methodologische nota's = veldwerknotities waarin de onderzoeker reflecteert over de methodes van dataverzameling en -analyse
Voor- en nadelen van veldonderzoek
Voordelen
Goede interne geldigheid: in staat om diepgaand en compleet beeld van sociale fenomenen op te leveren
Goede meetgeldigheid
Je observeert fenomenen in termen van de categorieën die onderzoekssubjecten zelf hanteren
Informanten geven zelf interpretatie -> stimuleert nadenken over conceptualisering
Indien verborgen onderzoek is er een kleine kans op reactiviteit
Geen kloof tussen theoretisch concept en waarnemingen
Naturalistische geldigheid: goede garanties dat je bevindingen een goede afspiegeling zijn van de werkelijke sociale realiteit
Geschikt om onderwerpen te bestuderen die te complex en omvattend zijn om via kwantitatief onderzoek te doen
Langere periode van dataverzameling maakt veldonderzoek nuttig om dynamieken en veranderingen te bestuderen
Nadelen
Gebrek aan betrouwbaarheid: elke onderzoeker heeft eigen achtergrond met interesses en ervaringen -> elke onderzoeker heeft dus eigen verhaal (subjectief)
Gebrek aan populatiegeldigheid (veralgemeenbaarheid van bevindingen naar ruimere steekproef) -> concentreert zich op klein aantal personen die op theoretische gronden zijn geselecteerd
Ethische bekommernissen: confrontatie met onderzoeker kan ingrijpend zijn en lijden teweegbrengen
When prophecy fails (Festinger)
Hoe reageren mensen als een diepgewortelde overtuiging weerlegd wordt?
The seekers -> sekte die voorspellen dat wereld zal vergaan
Mrs. Keech kreeg boodschappen van ruimtewezens dat zondvloed de wereld zou doen vergaan -> schotel zou believers redden van Apocalyps
Etnografisch onderzoek
Gesloten: 3 maanden undercover omdat sekteleden geen andere mensen toelaten in hun leven
Volledig participeren: niet te onderscheiden van gewone stekteleden
Investigatief paradigma: sekteleden geven buitenstaanders nooit een inzicht in hun leven
Idee is ontkracht maar dit leidt niet tot twijfel bij de stekleden -> ze voelen zich zelf sterker omdat ze ales konden tegenhouden