Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
BİLGİ FELSEFESİ (EPİSTEMOLOJİ) - Coggle Diagram
BİLGİ FELSEFESİ (EPİSTEMOLOJİ)
BİLGİNİN OLUSMASI İÇİN GEREKEN UNSURLAR
SUJE(Özne) : Düşünen, bilmek isteyen.
OBJE(Nesne) : Bilinen varlık, bilgiye konu olan.
BİLGİ AKTI : Bilgiye ulaşılan yol.
BİLGİ : Özne ile Nesne arasındaki ilişkiden doğan ürün.
BİLGİ FELSEFESİNİN TEMEL PROBLEMLERİ
Doğru bilgi mümkün müdür?
Doğru bilgiye ulaşmak imkansızdır.
SOFİSTLER: Sofistler bilginin kişiden kişiye değişeceğini, herkes için aynı olamayacağını savunurlar. Eğer bilgi kişiden kişiye değişiyorsa doğru bilgi mümkün değildir.
TEMSİLCİLERİ
PROTAGORAS; "İnsan her şeyin ölçüsüdür." demiş ve bilginin göreceli olduğunu belirtmiştir.
GORGİAS; "Hiçbir şey yoktur, olsa da bilinmez, bilinse de aktarılamaz." demiş ve bilmeyi hemen hemen olanaksız saymıştır.
SEPTİKLER: Aşırı kuşkuculardır. Bilgi konusunda her türlü yargıdan kaçınırlar. Onlara göre "Bu böyledir." yerine, "Bana öyle geliyor ki..." demeliyiz.
TEMSİLCİLERİ
PYRRHON
TİMON
Doğru bilgiye ulaşmak mümkündür.
DOGMATİZM: Doğru bilgiye ulaşmanın mümkün olduğunu düşünürler.
Bilginin kaynağı nedir?
RASYONELİZM (Akılcılık)
Doğru bilginin kaynağını akılda bulan öğretidir. Temsilcileri; Sokrates, Platon, Aristoteles, Farabi, Descartes ve Hegel'dir.
SOKRATES
PLATON
ARİSTOTELES
FARABİ
DESCARTES
:
HEGEL
EMPİRİZM (Deneycilik)
Bilginin duyu ve algıdan geldiğini, insanın doğuştan hiçbir bilgiye sahip olmadığını öne süren öğretidir. Temsilcileri; J.Locke, D.Hume'dir.
Bu görüş insan zihnini tabula rasa(boş levha) ya benzetir.
KRİTİSİZM (Eleştiricilik)
Bilginin kaynağının hem akıl hem de duyu olduğunu öne süren öğretidir. Temsilcisi Kant'tır
PRAGMATİZM (Faydacılık)
Bilgi uygulamada işe yarıyorsa doğrudur diyen yaklaşımdır. Temsilcileri; W. James ve J. Dewey'dir.
ENTÜİSYONİZM (Sezgicilik)
Bilginin sezgi yoluyla elde edilebileceğini savunur. Temsilcileri Gazali ve H. Bergson'dur.
ANALİTİK FELSEFE (Neopozitivizm
Bilgiye mantıksal dil çözümlemeleriyle ulaşılabileceğini savunan görüştür. Temsilcisi L. Wittgenstein'dir.
POZİTİVİZM (Olguculuk)
Yalnızca bilimin araştırabileceği fizik ve olgusal alanın bilgisinin doğru olduğunu savunan felsefi öğretidir. Metafizik alanı reddeder. Temsilcisi A. Comte'dir.
FENOMENOLOJİ (Görüngübilim)
Bu görüş doğru bilgiye paranteze alma yöntemiyle ulaşılabileceğini savunur. Bu yöntem ön yargıların ve varlığın özüne ait olmayan ögelerin bir süre yok sayılmasıdır. Bu görüşe göre doğru bilgi özlerin bilgisidir. Temsilcisi E. Husserl'dir.
Bilginin sınırları ve doğru bilginin ölçütleri nelerdir?
TÜMEL UZLAŞIM: Bilgi çoğunluk tarafından kabul ediliyorsa doğrudur.
APAÇIKLIK: Bilgi, hiçbir kuşkuya yer vermeyecek açıktaysa doğrudur.
TUTARLILIK: Bilgi, önceki bilgilerle çelişmiyorsa doğrudur.
FAYDADIR: Bilgi, insan yaşamında yarar sağlıyorsa doğrudur.
UYGUNLUK: Bilgi, gerçeklikle örtüşüyorsa doğrudur.
Bilginin güvenilirliği ve değeri nedir?
Pratik hayatta insanların ihtiyaçlarını karşılayan bilgiler daha değerli sayılmaktadır. Bilginin doğruluğu ise araştırılan konularda zaman kaybetmemek açısından çok önemlidir.
Apriori: İnsan aklında doğuştan bulunduğu kabul edilen bilgi.
Aposteriori: Deneyimler sonucu kazanılan bilgi.
BİLGİ ÇEŞİTLERİ
Gündelik Bilgi
Dini Bilgi
Sanatsal Bilgi
Teknik Bilgi
Bilimsel Bilgi
Felsefi Bilgi
