Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
ความเสี่ยงของมารดาในระยะตั้งครรภ์มีโรคร่วมด้วย, ผดุงครรภ์ - Coggle Diagram
ความเสี่ยงของมารดาในระยะตั้งครรภ์มีโรคร่วมด้วย
โรคซิฟิลิส
เจาะก่อน 12 สัปดาห์ อายุครรภ์ 23-32 wk
มี 4 ระยะ
ระยะ 1 มีแผลที่อวัยวะเพศ
ระยะ 2 ผื่นขึ้นตามร่างกาย
ระยะ 3 ไม่แสดงอาการมีเชื้อ จะแสดงอาการกับลูก
ระยะ 4 ทำลายประสาทหัวใจหลอดเลือด
เชื้อไปยังทารก
แท้งบุตร ตัวเล็ก คลอดก่อนกำหนด บวมน้ำ
เด็กผ่าคลอดจะมีตุ่มใส
โรคไวรัสตับอักเสบบี
ติดต่อทางเพศสัมพันธ์,ใช้เข็มร่วมกัน,จากแม่สู่ลูก
เสี่ยงติดต่อหลังคลอด
ตั้งครรภ์ เชื้อจะผ่านรกสู่ทารกในครรภ์
หลังคลอด หากมารดาพบเชื้อ ให้ฉีดทันที
เฉียบพลัน
ปวดท้อง มีไข้ อาเจียน ตัวตาเหลือง
เรื้อรัง
ตับอักเสบนาน 6 เดือน ตับแข็ง มะเร็ง
พาหะ = ติดเชื้อไม่แสดงอาการ
โรค HIV
ติดต่อจากการมีเพศสัมพันธ์กับผู้ป่วย HIV,ติดทางสายสะดือจากแม่สู่ลูก,การใช้เข็มร่วมกัน
การให้ยาต้านไวรัส
กินเร็วครบ สามารถคลอดเองได้
ห้ามเจาะถุงน้ำคร่ำ,ห้ามทำหัตถการ,เสี่ยงน้ำเดินก่อน 4 ชม.ต้องรับยาเพราะอาจแพร่กระจายเชื้อ
โรคไข้หวัดใหญ่
*เข้าสู่ร่างกายทางเดืนหายใจ มีอาการไข้ น้ำหมูกไหล มี 2 ชนิด influenza A,B
หญิงตั้งครรภ์
เสี่ยงแท้ง ทารกเสียชีวิตในครรภ์ น้ำหนักแรกเกิดน้อย * วัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่สูง
การป้องกัน
มารดาได้รับวัคซีน มีภูมิคุ้มกันแม่ > ทารกนาน 6 เดือน
มารดาควรได้รับวัคซีนตั้งครรภ์อายุตั้งแต่ 4 เดือนขึ้นไป เร็วสุด 14 wk
โรคหัตเยอรมัน
อาการ
:หลังได้รับเชื้อ 14-21 วัน ไข้จลต่ำๆ เจ็บคอ เมื่อยตัว ถ้าเป็นไข้ 1-2 วัน จะมีผื่นแดงขึ้นใบหน้า ลำคอ ตัว
หากแม่เป็นขณะท้อง จะทำให้เด็กพิการ,แท้ง,ตายคลอด,ตาเป็นต้อกระจก
การป้องกัน
ฉีดวัคซีน MMR หัด คางทูม หัดเยอรมัน ฉีดก่อนตั้งครรภ์ อย่างน้อย 28 วัน คุมกำเนิด เคยติดเชื้อมาจะมีภูมิตลอดชีวิต
โรคสุกใส
ติดจากการหายใจเอาเชื้อไวรัสที่แพร่กระจายอยู่ในอากาศ อาจจะเป็นงูสวัดทีหลัง ถ้าเป็นแล้วมีภูมิตลอดชีวิต
อาการ
มีไข้ต่ำๆ อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร ปวดเมื่อยตัว มีผื่นขึ้น ตุ่มแดง ตุ่มน้ำและคัน 2-3 วันตกสะเก็ด
ท้องได้ ห้ามติดใน 3 เดือน มีโอกาสแท้งสูง
ภาวะแทรกซ้อน
ติดเชื้อในขณะที่ตั้งครรภ์ 3 เดือนแรก ทารกสามารถพิการได้ ทารกศีรษะเล็ก มีน้ำในช่องว่างของศีรษะ เจริญเติบโตช้า
เป็นสุกใสก่อนคลอด 5 วัน หรือหลังคลอด 2 วัน อาจทำให้ร่างกายไม่สามารถสร้างภูมิคุ้มกันได้
ทางรักษา
ดื่มน้ำมากๆ มีไข้สูงควรเช็ดตัวบ่อยๆทานยาลดไข้ได้
คัน ทานยาแก้แพ้ ทายาคารามายด์
น้ำเกลือบ้วนปาก ถ้าปากเปื่อยลิ้นเปื่อย
โรคติดเชื้อไวรัสซิก้า
*ติดเชื้อไวรัสจากยุงลาย หลังถูกกัด 2-7 วัน ทำให้หัวเล็ก ทำให้มีไข้ต่ำๆ ผื่นขึ้นตามร่างกาย ปวดกล้ามเนื้อ ข้ออ่อนเพลีย
ภาวะหัวเล็ก Microcephaly
ศีรษะศีรษะเล็กกว่าปกติ วัดเมื่อแรกเกิดและเมื่อครบ 24 hrหรือ72 hr
การดูแล
อาการเชื้อซิกา เช่น ไข้ ออกผื่น ตาอักเสบ ปวดข้อ *ต้องตรวจเลือดและปัสสาวะ อัลตราซาวด์ดูศีรษะ
ผดุงครรภ์
ภาวะเสี่ยงระยะตั้งครรภ์
Huperemesis gravidarum อาการแพ้ท้อง
แพ้ท้องคลื่นไส้ อาเจียนรุนแรง ทำให้ร่างกายขาดน้ำเสียสมดุลของเกลือแร่ นน.ลด เวียนหัว มึนงง *เกิดภาวะ Dehydration ขาดน้ำรุนแรง>อันตรายแก่เด็ก
สาเหตุ
hormone,HCG,Estrogen,Progesterone เพิ่มขึ้น,Thyroxine hormone ในเลือดสูง *ตั้งครรภ์แฝดหรือครรภ์ไข่ปลาอุก>ทำให้แพ้ท้องมาก hormone สูง
อาการ
Mild > อาเจียน < 5 ครั้ง ทำงานปกติอาเจียนหลังอาหารวันละครั้ง ไม่มีน้ำ,เศษอาหาร นนลดเล็กน้อย ทำกิจวัตรได้ การพยาบาล > พักผ่อน ให้แก้อาเจียน
Moderate >อาเจียนติดต่อ 5-10 ครั้ง/วัน,ติดต่อกัน 2-4 สัปดาห์ ทำกิจวัตรไม่ได้,นนลด ขาดสารอาหาร เลือดเป็นกรด
Severs > อาเจียนมาก 10 ครั้ง/วัน ทำกิจวัตรไม่ได้ อาเจียนทันทีหลังทานข้าว ติดต่กัน 4 สัปดาห์ อ่อนเพลีย ผอม นน.ลดมาก ขาดสารอาหารรุนแรง ผิวแห้ง ลิ้นเป็นฝ้าขาว มองไม่ชัด ปัสสาวะน้อย
การพยาบาล
ให้น้ำ 2500-3000 ml เพิ่มอาหาร 6 มื้อทุก 2-3 hr > กินคาร์โบไฮเดรต ขนมปัง
การตั้งครรแฝด Twins or multiple pregnancy
แพ้ท้องมากกว่าปกติ hormone สูง ขนาดมดลูกโต วินิจฉัยลูกโต วินิจฉัยโดย U/S
ความเสี่ยงสูง ไม่สามารถเกิดในเวลาเดียวกัน อันตรายถึงชีวิต ไม่ควรเกิน 1 hr
ชนิดครรภ์แฝด
1.แผดที่เกิดจากไข่ใบเดียวกัน > กรุ๊ปเดียวกัน รูปร่างหน้าตา เพศ ลักษณะทางกรรมพันธุ์เหมือนกัน
2.แฝดที่เกิดจากไข่คนละใบ > ไข่ปฏิสนธิ 2 ใบ เกิด 2 ใน 3 มีรูปร่างหน้าตา ลักษณะทางพันธุ์แตกต่างกันเพศเหมือน/แตกต่าง
แฝดแท้ > ไข่ถูกผสมมีการแบ่งก่อนหรือภายในวันที่ 12 หลังปฏิสนธิ > จะได้แฝดหน้าตาเหมือน เพศเหมือนกัน
ถ้าการแบ่งตัวหลังจากวันที่ 13 การปฏิสนธิไปแล้ว > แฝดแบ่งตัวกันไม่สมบูรณ์ ทำให้แฝดร่างกายติดกันบางส่วน
แฝดเทียมหรือแฝดคนละใบ
แม่ที่มีอายุมาก แม่ที่ใช้เครื่องมือทำให้ท้อง แม่ที่มีไข่ตกมากกว่า 2
เชื้ออสุ 2 ตัวหรือมากกว่า เข้าไปผสมกับไข่ 2 ใบมากกว่า
ภาวะแทรกซ้อน
ภาวะซีดต้องเพิ่มธาตุเหล็ก ความดันโลหิตสูง เจ็บครรภ์ก่อนกำหนดตัวใหญ่หัวใหญ่
การตกเลือดหลังคลอด > มดลูกยืดขยายหดรัดตัวไม่ดีหลังคลอด
TT T5 มีเลือดถ่ายเทระหว่างเด็กในครรภ์ด้วยกัน เป็นภาวะที่เส้นเลือดต่อกันโดยบังเอิญ
เด็กคนหนึ่งจะอ้วน อีกคนจะตาย
เลือดจะไปแค่คนที่ 1 ทำให้อีกคนแย่
ความผิดปกติของน้ำคร่ำ
น้ำคร่ำ
เกิดจากฉี่เลย สารน้ำจากสารน้ำจากทางเดินamnion หายใจสารจากผิวหน้าทารก
ปริมาน้ำคร่ำ > อายุครรภ์ 40 wk มีน้ำคร่ำน้อยกว่า 1000 ml เล็กน้อย หลัง 42 wk ปริมาณน้ำคร่ำลดลงเรื่อยๆ อาจจะเพียง 200-300 ml
*ห้ามน้อยกว่า 300 ml หรือมากกว่า 1000 ml
หน้าที่ น้ำคร่ำ เคลื่อนไหวสะดวก,ป้องกันการกระทบกระเทือน,รักษาอุณหภูมิของทารก,แหล่งอาหารทารก แรงดันน้ำในโพรงน้ำคร่ำ มีส่วนขยายปากมดลูก ช่วยผลักเด็กน้อย
วัดแอ่งที่ลึกของน้ำคร่ำที่มีขนาดใหญ่ที่สุดแนวดิ่งแนวนอนอย่างน้อย 1 cm >ปกติ 2.1-8 cm *<2 หรือ >8 ผิดปกติ เฉลี่ย 4 ช่อง > 5 cm
เด็กยิ่งแก่รกยิ่งเสื่อม อาหารหมด
ครรภ์แฝดน้ำ Polyhydramnios
สาเหตุทารก
ทารกพิการ กลืนน้ำคร่ำ ทารกไม่มีกะโหลกศีรษะ ปากแหว่งเพดานโหว่ เป็น spina bifida
ทารกบวมน้ำการติดเชื้อของทารกในครรภ์
ครรภ์แฝด มีภาวะแทรกซ้อน ครรภ์แฝดตัวติดกัน
สาเหตุ
มารดาเป็นเบาหวาน ทารกมีภาวะ hyperglycemia,เนื้องอกของรก
การตรวจร่างกาย
มดลูกโตเร็ว,หายใจเหนื่อย ลำบาก นอนราบไม่ได้ต้องหนุนหมอน,คลอดก่อนกำหนดหัวเด็กต่ำ ท้องตึง ทารกบวมน้ำ ฟังเสียงหัวใจทารกยาก
ฟัง FHS สองตำแหน่งไม่เท่ากัน
ยอดมดลูกโตเร็วกว่าอายุครรภ์
การวินิแยกโรค
อายุครรภ์ผิด ครรภ์แฝด ก้อนเนื้อในอุ้งเชิงกราน ถุงน้ำของรังไข่ เนื้องอกมดลูก น้ำในช่องท้องแม่,อ้วน
ผลกระทบต่อการตั้งครรภ์
น้ำคร่ำมาก มารดาหายใจลำบาก คลอดก่อนกำหนด ถุงน้ำคร่ำแตกก่อนกำหนด สายสะดือย้อย รกลอกตัวก่อนกำหนด ทารกอาจเป็นท่าก้น ท่าขวาง *สายสะดือมาก่อน > เสี่ยงขาดออกซิเจน
ภาวะน้ำคร่ำน้อย Oligohydramnios
เสี่ยงขาดออกซิเจนและสายสะดือถูกกด การตายสูงทำในครรภ์และแรกคลอด
การวินิจฉัย
เคยมีน้ำเดินทางช่องคลอด มดลูกไม่โต ยอดมดลูกน้อย คลำพบส่วนของร่างกายทารกง่าย
สงสัยถุงน้ำแตก โดยทดสอบ > Notrazine หรือ fron test ,เจาะถุงน้ำคร่ำ น้ำไหลน้อย,วัก 4 chaper ได้ 2 cm
ความดันโลหิตสูงขณะตั้งครรภ์
Gestational hypertension >
BP สูงแต่ไม่มีโปรตีนในปัสสาวะ เกิดหลังอายุครรภ์ 20 สัปดาห์ BP 140/90 mmHg
Preeclampsia
BP สูงหลัง 20 wk Proteinuria มากกว่าหรือเท่ากับ 300 mg เก็บปัสสาวะ 29 hr ก่อนส่งตรวจ โปรตีน creatinine ratio ปัสสาวะ มากกว่าหรือเท่ากับ 0.3 หรือมากกว่าปัสสาว1+
Chronic hypertension
เป็นความดันเรื้อรังมาก่อนตั้งครรภ์ สูงระยะตั้งครรภ์ถึงหลังคลอด คลอดรักษา
Superimposed preeclampsia
Chronic hypertension + preeclampsia
โปรตีนรั่วในปัสสาวะรั่วในปัสสาวะเกิดในหญิงท้องที่มี BP เพิ่มขึ้น แต่ไม่เคยมีโปรตีนรั่วมาก่อนอายุครรภ์ 20 wk
ผลต่อมารดา
ชัก เสียชีวิต หัวใจล้มเหลว เกิดภาวะ HELLP syndrome *เม็ดเลือดแดงแตก เลือดออกตามไรฟัน ปัสสาวะเป็นเลือด
ผลต่อทารก
รกเสื่อม คลอดก่อนกำหนด รกลอกตัวก่อนกำหนด เลือไปเลี้ยงไม่ดี ทารกโตช้า ทารกได้แมกนีเซียมซัลเฟต(กล้ามเนื้อคลายตัว หลอดเลือดคลายตัว >ดูแลเรื่องหายใจ ปัสสาวะน้อย)
*กรณีเด็กตายในครรภ์ ต้องคลอดภายใน 24-48 ชม. จะเกิดภาวะ DIC ลิ่มเลือดแพร่ในหลอดเลือดคลอด Normal > ผ่า
HELLP syndrome ฉี่ออกเป็นเลือด
Hemolytic anemia เม็ดเลือดแดงแตก BP สูง 140/100,160/90 ให้แมกนีเซียม
Low platelets count เกล็ดเลือดต่ำกว่า 100000 ลูกบาศก์มิลลิเมตร
การวินิจฉัย
Preeclampsia
Systolic มากกว่าเท่ากับ 140 mmHg,diastolic มากกว่าเท่ากับ 90 mmHg เมื่ออายุครรภ์เกิน 20 wk
Proteinuria มากกว่าเท่ากับ 0.3 g
Systolic มากกว่าเท่ากับ 160 mmHg severe ให้แมกนีเซียม อาจทำให้ช็อกเสียชีวิต,diastolic มากกว่าเท่ากับ 100 mmHg,Proteinuria มากกว่าเท่ากับ 2 g (ปวดศีรษะ มีอาการทางสมอง มองเห็นผิดปกติ เจ็บลิ้นปี่ ปวดท้ายทอย
ระดับการบวม
ประเมินวันละครั้ง >1+บวมน้อยข้อเท้า หน้าแข้ง 2+ บวมขาทั้งสองข้าง 3+ บวมใบหน้าแขนท้องส่วนล่าง 4+ บวมทั่วไป
สตรีตั้งครรภ์เป็นโรคเบาหวาน
การตรวจคัดกรอง
อายุ มากกว่าเท่ากับ 30 ปี BMI >30 ประวัติครอบครัวเป็นเบาหวาน เคยเป็นเบาหวานขณะตั้งครรภ์ ตรวจพบน้ำตาลในปัสสาวะ เคยคลอดทารก 4000 kg เคยคลอดทารกเสียชีวิตในครรภ์
GCT น้ำตาลกลูโคส 50 กรัม ในน้ำ 100 CC หลังจากนั้น 1 ชม.เจาะเลือดค่าปกติ <140 mg/dL
เว้น 1 wk ตรวจ OGTT ตรวจซ้ำอายุครรภ์ 24-28|wk ถ้าขึ้น 1 wk มาตรวจซ้ำ hpl ทำงานช่วงนี้
OGTT น้ำตาลกลูโคส100 กรัม น้ำไม่เกิน 100 cc ต้องกินให้หมดภายใน 5 นาที ตรวจก่อนกินกลูโคส 1 ชม ที่ 1,2,3, คือปกติ 105,190,165,145 และ 95,180,155,140 งดน้ำอาหารหลังเที่ยงคืน 8-14 ชม.ผลผิดปกติ 2 ค่าสูง ตFBS
FBS ค่าปกติ 105 md/dl
ถ้า >105 mg/dL DM type II
ถ้า <105 mg/dL DM type I
Overt DM 126 mg/dL
ภาวะแทรกซ้อนด้านแม่
เกี่ยวกับหัวใจและหลอดเลือด BP สูง คลอดก่อนกำหนด ครรภ์แฝดน้ำ อัตราผ่าตัดสูง ทารกตัวใหญ่ เสี่ยงตกเลือด
ภาวะแทรกซ้อนด้านลูก
บาดเจ็บจากการคลอด ข้อติดขัด ขาดออกซิเจนแรกคลอด น้ำตาลต่ำ>ซึม > เสียชีวิต เพราะหลังตัดสายสะดือจะหากินเองไม่ได้ ตัวเหลือง การคลอดติดขัด > ไหล่ติด > เด็กเบาหวานเป็นบ่อยทำให้ขาดออกซิเจน