Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
stedelijke trots stadsontwikkeling en representatie in het stedensysteem…
stedelijke trots stadsontwikkeling en representatie in het stedensysteem van Holland 1572-1672
Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
stedengroei
holland groeide snel uit tot het meest verstedelijkste gebied van Europa
Amsterdam was een centrum voor de kunst
kunstenaars denk aan:
Frans Hals
stadsgezicht
schilders gaan de stad zelf vast leggen
maken de stad het onderwerp
een haarlempje
Stedelijk bouwopgaven:
Stadhuis en waag
stedelijk bouwbedrijf
stadhuizen en wagenj, deed mensen ook een beroep op professionele architectuur
stadsbouwmeesters kregen ook een aanzien en lieten zich portretteren
opkomst vd architect
groep kunstenaars die niet waren opgeleid als bouwer en die onafhankelijk tekeningen maakte voor bouwbedrijven en particulieren
hoe kregen de stadhuizen als typologie vorm
een belangrijk voorbeeld:
het stadhuis van Antwerpen -- 16e eeuw voltooid -- op het moment dat Antwerpen nog de belangrijkste handelstad was van Europa
architectuur was nieuw:
hollandse renaissance
tot 16e eeuw gotiek
ook voor stadhuizen
maar in de loop vande 16e eeuw:
nieuwe architectonische vormen zich voordoen
hollandse renaissance
het stadhuis van Antwerpen moest er uitzien als een Italiaanse Renaissance Pallazo
hollandse renaissance vs hollands classicisme
hollands classicisme kwam wat later
hollands cliassicisme:
begin 17e eeuw een sobere variant van de hollandse renaissance
sobere bouwstijl
volgehoude symmetrie
minimale decoratie
geen topgevel maar een fronton -- Het stadhuis van Amsterdam
wit van marmer vallen ze (bewust) meer op
Verstedelijking en bouwopgaven stedelijke overheid
stadsuitbreidingen
stadhuizen
waaggebouwen
vormgeving stadsbeeld
Het verhaal van de opdracht
wie is de opdracht gever en wat wilde deze bereiken / uitstralen/
op verschilende ruimtelijke schaalniveaus:
Stedebouw en individuele gebouwen
typologie
vormentaal
het stedelijke bouwbedrijf
de uitvoering van al deze plannen van het stadsbestuur lag bij het eigen stadsbouwbedrijf
elke grotere stad in de Republiek had haar eigen stedelijk bouwbedrijf aangeduid als de
stadsfabriek
de meest sprekende delen van de architectuur waren:
het werk van de meestersteenhouwer, die de natuurstenen onderdelen voor zijn rekening nam: het hakken en stellen van lijsten, kapitelen en decoratieve onderdelen.
middeleeuwse stadhuizen waren een;
ten behoeve van allerhande
bestuurlijke, juridische en economische activiteiten
de
representatieve architectuur
van de
buitengevels
die in de voorgaande eeuwen vooral aan kasteelvormen was ontleend
was vanaf
de zestiende eeuw
meer en meer op
paleisvormen geinspireered
Sir William Temple 1628-1699
7 gewesten
veel soevereinitiet haden en om zelf te beslissen
het bestond vooral uit leden van kooplieden
de stedelijkbesturing hield rekening van de bewoner en bezoeker van die stad
ruimtelijke inrichting van de stad zelf
Simon Stevin 1548-1620
symmetrie en gelijkzijdigheid
theoretisch model van een stad
hierarchisch geordend
gelijkmatig en geordend straatbeeld
stedenbouwen en architectuur
zijn niet neutraal
18e eeuw en aanzien van de stad
stadsuitbreiding
steeds groter probleem met huisvesting
voordelen van het besturen:
veel kloosterterreinen kwamen leeg te staan en werden opgegeven
dit waren vaak grote complexen
steden gebruikte deze plekken voor herbestelling (?)
vesteging van de universiteit
Beslissing voor uitrbeiding:
kostbaar -- project / te bebouwen
de schaal - was een belangrijk vraagstuk
belangrijk dat het niet te groot was dat militair het niet beschermd kon worden
er was geen vraag naar luxe woningbouw in Utrecht, maar wel In amsterdam waar het ook werd ontwikkeld.
drie motieven:
tot cieraet
tot dienst
tot profijte
hoe kwam dit in de
praktijk in stand
enkhuizen
uitbreiding in amsterdam
tot 1633
amsterdam transformeerde tot moderne stad
transformeerde tot centrum van de stedenbouw
begin 17e -- utibreiding 4x zo groot vanuit de middeleeuwse kern
begon aan de westkant van vde stad
Derde uitleg
vanaf 1613
Tabula Rasa
heel nieuw stedenbouwkundig plan
vierde uitleg vanaf 1662
alle grond in 1x op te kopen
brede huizen worden gerealiseerd
luxe woonoord werd gerealiseerd
dat hielp bij het stedelijkaanzien van Amsterdam
* gezicht op de gouden bocht in de herengracht, Amsterdam Gerrit Berckheyde
Rutte en Abrahamse 2014
Stedelijke groei en infrastructuur
de ontwikkeling van steden werd beïnvloed door handel, migratie en economsiche expansie
infrastructuur
zoals
grachten
straten
en verdedigingswerken
speelde een
cruciale rol
in
het bepalen van stadsstructuren
ruimtelijke ordening en stadsplanning
steden werden niet willekeurig uitgebreid, maar volgens:
duidelijke
plannen en structuren
wat zorgde voor een
georganiseerde groei
bouwvoorschriften
stadsuitbreidingen
publieke werken
de invloed van handel en economie
handel bepaalde in grote mate
hoe steden zich ontwikkelden
met:
havens
martkplaatsen
en handelsroutes
als
essentiele elementen
de opkomst van handelssteden zoals Amsterdam en Rotterdam toont hoe economsiche krachten stadsontwikkeling sturen
Architectonische en culturele veranderingen
waardoor veranderden
stadsbeelden
door de bouw van
monumentale gebouwen, kerken en openbare pleinen
de stedelijke elite had invloed op hoe de stad werd ingericht, met nadruk op esthetiek en prestige
Bevolkingsgroei en sociale structuren
steden trokken een diverse bevolking aan, wat leidde tot
segregatie
van wijken op basis van klasse en beroep
arbeiderswijken en elitebuurten ontstonden naast elkaar wat de sociale dynamiek binnen de stad beïnvloedde
modernisering en industrialisatie
wat veranderde het
stadsbeeld
de komst van de
industrialisatie
met nieuwe fabrieken, transportmiddelen zoals spoorwegen
de overheid en stadsbesturen
kregen een steeds grotere rol in * stadsplanning en ruimtelijke ordening
Havens, markten en handelsroutes bepaalden de geografische ligging en structuur van steden
De opkomst van handelskapitalisme in de Gouden Eeuw versnelde de uitbreiding en infrastructuurontwikkeling van veel Nederlandse steden
Naast economische hubs fungeerden steden ook als politieke machtscentra, met een groeiende invloed van stadsbesturen.
Rutte en Abrahamse benadrukken dat de Nederlandse stedelijke ontwikkeling een complex proces was, waarin ruimtelijke ordening, economische dynamiek en sociale structuren samenkwamen
De steden groeiden niet alleen door spontane uitbreiding, maar ook door bewuste planning en strategische keuzes