Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

Filosofie - Coggle Diagram

- - - - = de ‘zelfkennis’ heeft niets te maken met de kennis van wat ik ben
    - - = ken jezelf is iets universeel
        -> ziel = afspiegeling vd politieke macht vd SL
        -> zelfkennis is naar buiten kijken
    - - ken jezelf = lees jezelf -> kennis is lezen
        
        geschiedenis filosofie = lezen wat oudere
        
        MAAR met welk boek moet je beginnen/moet je alles lezen???
    - - essentiële vragen
        
         Wat kan ik kennen?
        
         Wat moet ik doen?
        
         Wat mag ik hopen?
        
         Wat is de mens?
    - - Euripides: “tweede gedachten zijn wijzer"
      - Hegel: uit vrees voor dwaling
      - Heraclitus: vertekend beeld van realiteit
- - - - Mensen leven in illusie, denken wakker te zijn maar slapen.
      - Wakker zijn = beseffen dat alles één is & één alles is.
      - Realiteit vormt een universele wet = Logos.
    - - Alles en zijn tegengestelde zijn verbonden (dag ↔ nacht, recht ↔ onrecht).
      - Waarheid = veranderingsproces waarin iets zijn tegengestelde wordt.
      - Dialectiek: A = -A → verbinding is de Logos.
    - - Logos = alleen denkbaar, niet waarneembaar via empirisch onderzoek.
      - Natuur = onzichtbare wet/logica achter zichtbare realiteit.
      - De natuur is ongeschapen en eeuwig bestaand.
    - - Logos hangt niet af van tijd, verandering is logisch, niet temporeel.
        
        Wordingsproces kan in beide richtingen worden gelezen.
        
        Logos bepaalt tempo van verandering in de natuur.
  - - - We zijn (nu) maar ook niet-zijn (wat we waren).
      - We veranderen voortdurend, maar blijven toch dezelfde persoon.
      - Juist: Wat vergaat blijft bestaan in zijn tegengestelde.
    - - Plato: realiteit is een constante flux (alles stroomt, niets blijft).
        
        Juist: Realiteit is dialectisch, niet lineair.
    - - Plato: alles stroomt en niets blijft.
        
        Juist: Alles blijft omdat het stroomt, en alles stroomt omdat het blijft.
        
        Plato’s Heraclitus mist de dialectische identiteit.
  - - - A = A betekent ook A = -A en -A = A.
        A is een dubbele negatie → dialectische identiteit: A = niet -A.
    - - De realiteit zoals idioten die zien, is een vertekend beeld.
        
        Ware realiteit = Logos → Alles is één.
        
        Onze perceptie wordt beïnvloed door wat we al weten.
    - - Zichtbare harmonie = wat we fysiek waarnemen.
      - Onzichtbare harmonie = logische connecties tussen begrippen.
      - Onzichtbare harmonie is de structuur van taal → taal bepaalt wat we zien.
  - - - Realiteit verdeeld in 2 groepen (goed/slecht, dag/nacht)
      - Waarheid van de velen → bevestiging eigen waarheid
      - Dogmatisme → één waarheid, andere vals
    - - Realiteit is één → tegenstellingen zijn beide waar
      - Dag & nacht = dialectisch één
      - Geen absoluut goed of slecht → verschillen door mensen uitgevonden
  - - - Taal vd idioten
        
        Oppervlakkig
        
        Massa-denken als 'eigen wijsheid'
        
        Taal stuurt, geen neutraal middel
- - - - drinkpartij bij Agathon -> vieren eerste schrijfoverwinning
- - - - Kosmopolitisch zelfbewustzijn: iedereen gelijk
      - Visie op machtsverhoudingen: ideeën over de relatie tussen filosofie, religie en politiek vertonen overeenkomsten
      - Reflectie op zijn tijd: een product van zijn eigen tijd (// verlichting in de islamitische wereld)
    - - Dubbele waarheid: de waarheden van religie (metaforisch) en filosofie (wetenschappelijk) soms in tegenspraak zijn => onterecht toegeschreven aan Averroes
      - Werkelijke visie Averroes:
        Religie is allegorisch, filosofie intellectueel. => compatibel
      - Invloed op de Verlichting: ideeën over de scheiding tussen religie en filosofie
- - - - Centrale Stelling
        "Verlichting is de strijd van dogmatisme tegen dogmatisme."
      - Kritiek op de Verlichting
        
        De Verlichting beschouwt haar tegenstanders als bijgelovig
        
        Maar de Verlichting zelf is ook bijgelovig 🤯
        
        Sluit aan bij ideeën van Burck (komt nog)
      - Hegels Verschil met Kant
        
        ⚖️ Kant: Verlichting = een proces dat verder moet gaan
        
        ⛔ Hegel: Verlichting is een afgesloten historische situatie
        
        ❌ Meer Verlichting lost problemen niet op!
  - - - Zöllner
        
        Religie = noodzakelijk voor sociale orde
        
        Politieke macht heeft godsdienst nodig
        
        Verlichting mag niet grenzeloos zijn
        
        Geen anti-verlichtingsdenker, maar waarschuwt voor gevolgen
      - Reactie van Mendelssohn & Kant
        
        Verlichting = bevrijding van onmondigheid
        
        Discussie via de pers (Berlinische Monatsschrift)
        
        Pers als instrument voor ideeënverspreiding
        
        Vergelijking:
        
        Huis van de Wijsheid (Al-Farabi)
        
        Pers bij Kant
        
        Social media van nu
      - Belangrijk: door en in de pers, niet via politiek of andere instanties
  - - - Verschil met Al-Farabi: Al-Farabi:
        Verlichting is breder dan de Europese Verlichting
        Kant: Verlichting = Europese Verlichting
      - Kants Context
        
        Filosoof na de Verlichting
        
        In Duitsland ging de ontwikkeling trager (o.a. vrije pers)
      - Kants Visie
        
        1️⃣ Verlichting stopt niet bij 1650-1750
        
        2️⃣ Verlichting = Emancipatie
        
        3️⃣ Politieke Voorwaarde
        
        4️⃣ Verlichting = Politiek Project
        
        5️⃣ Verlichting ≠ Paradijs
      - Kernslogan: "Sapere aude" = Durf te denken!
    - - Typische Verlichtingsvisie
        "De meeste mensen weten het nog niet, maar vroeg of laat zal iedereen de ideeën omarmen."
      - Eigenschappen van de Verlichting
        
        1️⃣ Nieuw Bewustzijn
        
        2️⃣ Optimisme over de Toekomst
        
        3️⃣ Mens = Vrij & Gelijk
        
        4️⃣ Verschillende Toepassingen
        
        5️⃣ Verschillen tussen Verlichtingsdenkers
        
        6️⃣ Verlichting is Zelfkritisch
      - KANTS STRATEGIE
        
        Bondgenoot: Koning van Pruisen
        
        Balans tussen Gehoorzaamheid & Vrijheid
        
        Het Proces van Verlichting: Vrije meningsuiting = de start van Verlichting
    - - Economisch Comfort = Onvolwassenheid
      - Profiteurs van Onwetendheid (Regeringsleiders & godsdiensten profiteren)
      - Ook politieke, religieuze & klassenbelangen remmen de Verlichting af
      - Revolutie Moet in het Hoofd Beginnen!!!
        
        Politieke revolutie helpt niet zonder mentale revolutie
        
        🏛️ Verandering start bij de publieke opinie → hervorming van onderuit (bottom-up)
        
        ≠ Wollstonecraft (zij wil onderwijs hervormen → top-down)
      - Kant Vraagt Geen Stemrecht, maar Vrijheid
        
        ❌ Geen politieke vrijheid
        ✅ Wel vrijheid van mening & pers → de echte start van Verlichting
    - - Privégebruik = Denken binnen een instelling → geconditioneerd door belangen van die instelling
      - Openbaar Gebruik = Vrij denken op alle vlakken
    - - Moeilijk & Saai? Of Verfijnd & Boeiend?
        
        Lange, complexe zinnen
        
        Moeilijk te lezen, lijkt saai
        
        Maar eigenlijk: literaire elegantie & verfijning
      - Poëtische Kracht van Zijn Woorden ✨
        "Twee dingen vullen de geest met steeds nieuwe en toenemende bewondering en eerbied, hoe vaker en aanhoudend het nadenken zich daarmee bezighoudt: de sterrenhemel boven mij en de zedelijke wet in mij."
        
        Poëtische stijl verzacht de ernst van de filosofische boodschap
  - - - Aanpak van de vraag
        
        Indirecte benadering → Niet direct in confrontatie met Zöllner (zoals Kant)
        
        🌀 Draait rond de pot → Zijn antwoorden komen nooit tot een concreet punt
        
        🤐 Behandelt niet rechtstreeks het probleem
        
        Mogelijk bang voor censuur??
      - Wat hij wel concreet bespreekt = Grenzen van de Verlichtingsdenker
        -> zelf grenzen stellen
        -> nodig om sociale & politieke orde niet te destabiliseren
      - Schrijfstijl
        
        Te transparant → Geen ritme, noch aantrekkelijk, noch afstotend
        
        Vergelijking met Aristoteles: Meer informeel en rechttoe rechtaan
        
        Verschil met Kant: Kants stijl is verfijnder en poëtischer
- - - - Universal benevolence = christelijk én verlicht
        
        Republikeins millenialisme
  - - - Ongelijkheid = niet natuurlijk, maar door het systeem gecreëerd
      - Strafrecht = bescherming van eigendom van rijken
      - Common sense = ideologie, geen waarheid
  - - - Verlichting = project
      - Verzet = door luiheid/comfort
      - Geen paradijs → zware opdracht
    - - Kant
        
        Religiekritiek centraal
        
        Onderwijs volgt persvrijheid (bottom-up)
        
        Negeert vrouwen/slaven
      - Wollstonecraft
        
        Religie ≠ vijand verlichting
        
        Eerst onderwijs, dan persvrijheid (top-down)
        
        Zet onderdrukten centraal
- - - - Wet gebiedt het Ik om absoluut zichzelf te zijn
      - Dat lukt nooit → mislukking is onvermijdelijk
      - Het Ik blijft het oneindig proberen
        → reflexiviteit = bewustwording
  - - - Kant: wet is bewust & moreel
        
        Fichte: wet is onbewust & existentieel
  - - - Streven = mislukte oorzaak om alles te zijn
      - Gevoel = bewustwording van eigen begrenzing
      - Driften = gefixeerde vormen van streven
      - Hevig verlangen = ongericht, stopt nooit, object onbekend
- - - - Gebrek aan ethiek
      - Dubbelzinnigheid van de mens → mens = sterfelijk
      - Emancipatie vereist aanvaarding van ambiguïtei
  - - - Onderwijs hervormen
      - Spreken als mens, niet als vrouw
      - Toegang tot universele thema’s
      - Vrouwenonderdrukking = systematisch
      - Vrouwenkwestie = bredere sociale kwestie
      - Ook slaven, zwarten, arbeiders uitgesloten
    - - Wollstonecraft = essentialistisch
      - De Beauvoir = existentialistisch
      - De Beauvoir erkent ongelijkheid binnen andere groepen
  - - - Erkenning = voorwaarde voor zelfbewustzijn
      - Soorten: vrijheid, communicatie, politiek
      - Conflictbemiddeling essentieel
    - - Erkenning via meester/knecht-dialectiek
      - Asymmetrisch begin, leidt tot nood aan wederzijdse erkenning
      - Politieke autoriteit = neutraliserende factor
      - Emancipatie = bewustwording van eigen sterfelijkheid en ambiguïteit