Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
Spailpín Fánach - Coggle Diagram
Spailpín Fánach
an spailpín bocht
shaol dian, deacair ainnis
chruachás an tsaoil
Bhíodh siad ag obair mar sclábaithe feirme
amuigh i ngach cineáil aimsire "ag siúl an drúchta" agus mar thoradh d’éirigh siad tinn go minic
Bhí an spailpín ag brath go huile is go hiomlán ar a chuma fisiciúl chun maireachtáil
Ní raibh cearta ar bith acu
Tá sé ag iarraidh éalú ón saol chrua
é amuigh i ngach cineál aimsire
Is fuath leis an margadh híreála.
ní raibh aon rogha ag an spailpín
Déanann sé in a ndícheall ina chuid oibre agus cuireann sé a shláinte i mabaol chun dul ag obair.
Náire shaolta air nuair a bhíonn daoine ag magadh faoi agus ag glaoch spailpín air.
Ba mhaith leis saol a athrú
Ag brath go huile is go hiomlán ar a chuma fisiciú; chun maireachtáil.
Mothúcháin
Musclaítear fearg agus brón orm
brón náire agus fearg ina measc
Téarma dímheasa atá san fhocal spailpín
Obair dhian a dhéanann sé agus tá sé tuirseach anois den streachailt.
Tá réimhse leathan sa dáin seo
Tá brón agus fearg ar an soauloín go bhfuil air saol mar seo a chaitheamh.
Chuir sé isteach air na daoine eile ag féachaint anuas air
bród
Rinne sé obair sna páirceanna den scoth. níos fearr ná aon spailpín eile.
cuireann córas na margaí náire ar an spailpín
Éire ag an am
Bhí na Péindlíthe i bhfeidhm
Bḣí muintir na hÉireann in umar na haimléise/
Bhí na Gaeil faoi smacht
Bhí an t-airgead agus an cumhacht go léir ag na Sasanaigh.
Ní raibh cearta ar bith ag na Caitligh
Ní raibh meas madra ag na Sasanaigh nó na feirmeoirí ar na spailpíní.
friotal
cuireann siad an fulaingt agus mothúcháin in iúl.
deas simplí
scríofa sa chéad phearsa
caint díreach sa dán
tagann na focail agus na smaointe díreach óna chroí
Íomhánna
Théarma dímheasa
Uirlis feirmeoireachta.
Ag éirí go moch ar madin nuair a bhíonn an drúcht fós ar an bhféar.
Íomhánna fuair
Éiríonn sé tinn go minic
Amuigh i ngach cineál aimsire ag lorg oibre.
Margadh híreála
Tagann na feirmeoirí ar a gcapaill agus scrúdaíonn siad na spailpíní.
suntasach do na logainmneacha
tá ról tábhachtach ag na logainmneacha sa dán mar tugann siad údaracth don dán.
Is cuid de stair na hÉireann iad na spailpíní agus tuigimid ó na logainmneachas gur tharla na heachtraí truamhéalacha seo i ndairíre.
níl capall ag an spailpín agus bíonn air siúl ó bhaile go baile ag lorg oibre.
tugann logainmneacha údarach don dán
Téama
Is é an saol crua sclábhúil an spailpín téama an dáin seo.
Tá an téama na polaitíóchta an bhochtanais fite fuaite le saol an spailpín freisin.
Meadaracht
Meadracht an amhráin atá anseo. Tá aithris ar an tseanmheadaracht ochtfhoclach anseo freisin ach ní aithris fhoirfe atá ann.
Tá ocht líne i ngach véarsa. Tá rím ann comhardadh deiridh- anois is arís. S
hláinte agus ráithe.... Shláinte agus sráide
mar shampla. Tá uaim ann
moch ar maidin leathan láidir deo deo
mar shampla.
Cumadh an dán seo mar amhrán. Tá béim mar sin ar na gutaí aiceanta, ach níl patrún na gutaí foirfe tríd síos. Tá ceithree bhéim sa chuid is mó de na corrlínte
(1,3,5,7)
agus tá trí bhéim sa chuid is mó de na réidhlínte.
(2,4,6,8)
write out and underline the places where emphasise are put on the vowels
codarsnacht
Codarsnacht láidir le feiceáil idir saol an spail‚in agus saol na mbodairí san íomhá de na feirmeoirí thuas ar a gcapaill agus na spailpíní traochta in suí cois balla.