Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

GEOLOGIA HISTORIKOA - Coggle Diagram

- - - - Kontuan hartu behar ditugu printzipio batzuk jakiteko noiz gertatu den estratu bakoitzak.
        
        Horizontaltasuna: Estratu guztiak horizontalean egon behar dira.
        
        Gainezarpenaren printizipio: zaharrena behean dago, berriena goian.
        
        Jarraitasunaren printzipioa: Jarraitasuna egon behar da harrien artean.
        
        Erlazio gurutzatuaren printzipio: horizontalak ez badira, lehen bai ziren eta gero okertu egin dira.
        
        Inklsuioen printzipioa: harri magmatikoak dira. magma inklusioa egon da, harri sedimentarioak dauden lekuan.
      - Eteune estratigrafikoak
        
        Denbora luze batean arroka sedimentarioz sortu ez denean, eteune estratigrafikoak sortu egiten dira.
        
        Eteune motak
        
        Inkonformitatea: Harri magmatiko eta hurrengo geruzen arteko eteunea.
        
        Parakonformitatea: estratuen falta da.
        
        Diskonformitatea: Olatu bezala dagoen estratu bat da. Adierazten du higatu egin dela.
        
        Diskordantzia: Segida bat tolestu egiten da eta gero segida gehiago ateratzen dira.
        
        Palioerliebeduna: Diskonformitatea eta diskordantzia dago.
    - - Izaki bizidunen arrastroak dira. Normalean fosilak dira.
        
        Metodo paleontologikoak
        
        Fosilen eraketa prozesuan, fosilizazio izenez ezagutzen dena, mineralizazioa izeneko fenomenoa gertatzen da. Horrek esan nahi du sedimentuek estalitako organismoen aztarnak edo haien atalak denborarekin deskonposatzen direla.
        
        Hori gertatzen den heinean, sedimentuetan dauden mineralek aztarna horiek utzitako hutsuneak betetzen dituzte, jatorriz materia organikoa zena forma mineralizatu batean bihurtuz.
  - - - Zer dira isotopoak?
        
        Nukleoan, neutroi kantitate desberdina duten elementu berdinak dira, masa ere desberdina dute.
      - Zertan datza?
        
        Isotopoen artean batzuk ez dira egonkorrak eta denborarekin beste elementu batean bihurtzen dira. Beraz, materialetan dauden isotopo erradiaktibo kopurua gutxituz doa (desintegratzen direlako) eta elementu berrien atomo kopurua handituz doa (elementu berriak sortzen direlako).
      - Hainbat isotopo erabili ditzakegu. Uranio-238, Samario-147, Rubidio-87, Potasio-40 eta Berilio-10 dira ohikoenak. Hauek, beste elementu batzuetan bihurtzen dira (semeak)
        
        Uranio-238 => Berun-206 Samario-147=>Neodimio-143 Rubidio-87=> Estrontzio-87 Potasio-40=> Argon-40 Berilio-10=>Boro-10
- - - - Historiako 97% da, planetaren sorreratik lehen zelula eukariotoaren agerpena arte.
        
        Lurra eta ilargia sortu egiten da. Planeta hoztu egiten da eta horrela lurrazala ere sortzen da. Rodina edo Pangea I superkontinentea zatitu egiten da.
        
        Hasieran hidrogenoz eta helioz ostatutako atmosfera zegoen. Sumendi-erupzioak gertatzen ziren, horrela, gas kantitate handiak sortu egiten ziren. (CO2, SO2 eta N2) Ez zegoen O2-rik
        
        Ur-lurruna askatzen da hidrosfera sortuz. Lehen fotosintetikoak, hauengatik, O2 agertzen da. Materia organikoa sortu zen. Lehenengo bizi forma: Zelula prokarioto zelulabakarra. Duela 2000 milloi urte.
    - - Ordoviziarra
        
        550 mu - 220 mu, gutxi gorabehera. Rodinaren (Pangea I) zatiak talka egiten dute eta Pangea II sortu. Ozono geruza sortu egiten da. Uretako izakien dibertsifikazioa egoten da, hain zuzen ere, arrainak agertzen dira. Anfibioak, inurriak eta narrastiak agertu. Iraungiketa handia egoten da.
      - Karboniferoa
      - Permiarra
      - Debonikoa
      - Siluarra
      - Kanbriarra
    - - Triasiko
        
        245-65 m.u, gutxi gorabehera. Pangea II zatitu egiten da: Godwania eta Laurasia. Narrastiak nagusitu egiten dira, dinosaurioak agertuz. Brenaduago lehen ugaztunak, hegaztiak eta primateak agertzen dira. Dinosaurioaren iraungiketa egoten da meteorito baten ondorioz.
      - Jurasiko
      - Kretazeoa
    - - Neogenoa
        
        65mu-0mu. Gaur egun nola ezagutzen dugun mundua da. Gaur eguneko kontinenteak sortu egiten dira (Europa, Asia, Amerika, Ozeania, Afrika eta Antartida) Klima epelak baita glaziarrak egoten dira. Ugaztunak eta hegaztiak hedatzen dira. Lehen hominidoak agertzen dira. Azkenik, gizkaia sortu egin da.
      - Kuaternarioa
      - Paleogeneoa