Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
ONDO JATEA, OSASUNTSU EGOTEKO, *Beraz - Coggle Diagram
ONDO JATEA, OSASUNTSU EGOTEKO
1 JATEA =/ ELIKATZEA
JATEA
Kanpo-ingurunetik elikagaiak lortzea eta hauek jatea edo edatea
++ kontzientzia edo borondatezkoa
NUTRIZIOA = ELIKATZEA
Elikagaietatik mantenugaiak ateratzeko prozesuen multzoa
++ zelulek mantenugai horiek hartu eta erabili bizirik irauteko eta organismoari bizia emateko
++ inkontzientea edo ez-borondatezkoa
NONDIK HARTU ELIKAGAIAK?
Digestio-sistema
Arnas-sistema
Zirkulazio-sistema
Iraitz sistema
hondakinak kanporatu (iraizketa)
3 DIETA OSASUNGARRIA ETA EKOARDURATSUA
Dieta osasungarria
zer da?
Zure gorputza behar dituen mantenugaiak bermatu
Ezaugarriak
Konpletoa
askotariko elikagaiak
Orekatua
Mantenugaiak proportzio egokian hartu
Dieta zer da?
Egunero jandako elikagaiak (motak)
zenbatean behin (maiztasun)
zenbat (kopurua)
Elikagaien gurpila
dieta osasungarria lortu
Elikagaiak grifikoki maltzokatuta
Ematen dituzten mantenugaien arabera
Kontsumitu daitezkeen gomendatutako kopuruen arabera taldekatuta.
Plater osasungarria
Otordu konpletoa eta orekatua grafikoki adierazi
ariketa fisikoa
Otordu bakoitza eta zein eta zenbat elikagai hartu
Elikagai-talde bakoitzaren funtzioak
Energetikoa
II
bizi-funtzioak betetzeko energia beharrezkoa
I
Estrukturala
Zelula gehiago/ordezkatu
III
IV
Erregulatzailea
V
VI
Dietak energia eman
Zelula arnasketa mitokondriotan eman
ENERGIA KIMIKO MODUAN
energia-motatan eraldatu
Mekanikoa
mugimendua
inkontzientziak
bihotz-taupadak
begi mugimendua
Termiko
Kimiko
substantzia berriak eraldatzeko
Zenbat energia behar egunero?
ENERGIA GASTU OSOA = oinarrizko metabolismo tasa (OMT) + energia gehigarria
OMT--> pertsona batek jan gabe edo edan gabe (8-10 ordutan) behar duen energia kantitatea (ez bero ez hotz)
Ondo kalkulatu...
12500kJ
10000 kJ
2 MANTENUGAI MOTAK ETA FUNTZIOAK
MANTENUGAIEN SAILKAPENA
INORGANIKOAK
02
H2O
gatz mineralak
K
La
Mg
...
ORGANIKOAK
ORGANIKOAK
Karbonoa bai
Bitamina
Proteinak
Lipidoak
gantz azidoak
kolesterola
Karbono hidratoak = gluzidoak
Azido nuklaikoa
FUNTZIOAK
ERREGULATZAILEA
Proteinak
Bitaminak
Ura
Gatz mineralak
lupidoak
ENERGETIKOA
Lupidoak
gluzidoak
Oxigenoa
ESTRUKTURALA
Lupidoak
Proteinak
Gatz mineralak
4 DIETA BEREZIAK
Pertsona osasuntsu batek
Dieta orekatu eta osasungarria
Dieta mediterraneoa
Dieta begetarianoa
Gaixotasunak edo jaki batekiko intolerantziak egon
Dieta bereziak
Diabetikoentzako dieta
Odoleko azukre maila altua
Azukrea eta lipidoak murriztu
Gatz gutxiko dieta
Presio alterial altua
Gatza murriztu
Kolesterol gutxiko dieta
Odolean dentsitate gutziko kolesterolaren maila altuak
Kolesterola murriztu
Haragi gorriak... murriztu
Laktosarik gabeko dieta
Ezin dute laktosa digeritu
Laktosa ez
Glutenik gabeko dieta
Glutena ez
Hipokalorikoa eta hiperkalorikoa
*Beraz
Zure elikatze modua zehaztu
Mutrizio-ohituren araberakoa izan
