Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
AHOZKO HIZKUNTZAREN BILAKAERA - Coggle Diagram
AHOZKO HIZKUNTZAREN BILAKAERA
Hizkuntza/komunikazio bat garatzearen garrantzia:
2.
Ahozko hizkuntza tresna nagusi gisa:
Ideiak eta emozioak adierazteko eta besteekin konektatzeko aukera ematen du.
Garapen azkarra
: Haurrek azkar bereganatzen dute hizkuntza, eta sei urte inguruan hitz egin dezakete.
1.
Hizkuntzaren eta komunikazioaren garapena:
Funtsezkoa da haurren garapen psikologikorako eta sozialerako.
4.
Seinaleak eta arauak ikastea
: Seinaleak eta hizkuntza-arauak ikasi behar dituzte ingurunearekin komunikatzeko.
Hizkuntzaz jabetzea errazten duten faktoreak
:
Haurra helduekin komunikatzen denean, faktore hauek laguntzen diote hizkuntza garatzen:
Motibazioa: interakzioa sustatzea.
Interakzio kualitatiboa: entzute eta erantzute egokia.
Estimulazio egokia: komunikazioa bultzatzea.
Animatzea eta imitatzea: ikasteko eta hizkuntza erabiltzeko.
Faktore hauek laguntzen dute hizkuntza garapenean:
Nerbio-sistema: estimuluak eta aginduak transmititzeko.
Sistema fono-artikulatorioa: hitzak edo soinua erabiltzeko.
Adimena: ulertzeko, ideiak lotzeko eta interpretatzeko gaitasuna.
Eguneroko ingurunearekin egokitzapena: portaera moldatzeko.
Zentzumen-pertzepzioa: entzumen eta ikusmen zorrotzak.
Haurraren hizkuntzaren bilakaeren etapak
:
.
Hizkuntza konbinatorioaren etapa (24-72 hilabete).
II. fasea (30-36 hilabete):
Haurra perpaus osoak erabiltzen hasten da, hiztegia zabaltzen du eta morfemak eta flexioak erabiltzen ditu (pluralak eta artikuluak). Ukazioak eta galderak egiten hasten da, eta lotura kausalak eta denborazkoak adierazteko juntagailuak erabiltzen.
III. fasea (36-72 hilabete):
3-6 urterekin, sintaxia hobetzen du, perpaus konplexuagoak erabiltzen ditu eta aditz-denborak hobeto bereizten ditu. Iraganeko esperientziak kontatzen hasten da, elkarrizketetan hobeto elkarreragiten du eta egitura konplexuak erabiltzen ditu baldintzapeko perpaus bezela.
I. fasea, hitz solteak lotzea (24-30 hilabete):
haurra hitzak konbinatzen hasten da esaldi osoagoak osatzeko, hala nola "auto han" edo "auto berea". Nagusiki substantiboak, aditzak eta adjektiboak erabiltzen ditu, eta artikulu edo preposizio gutxiago. Hitzen ordena eta intonazioa funtsezkoak dira esanahia transmititzeko, eta testuingurua funtsezkoa da esan nahi duena behar bezala interpretatzeko.
Etapa aurrelinguistikoa (0 -12 hilabete)
Haurrak bere zentzumenen eta mugimenduen bidez ezagutzen du mundua, estimuluak hautemanez eta bere fonazio-organoekin esperimentatuz, soinuak sortzen eta adierazten hasteko.
Ikusmen-pertzepzioa:
Haurtxoek hilabete batzuk behar izaten dituzte formak eta koloreak bereizteko, eta sei hilabetera arte ez dute aurpegirik ezagutzen, baina emozioak aurpegi-adierazpenen bidez hautematen dituzte.
Ukipen-komunikazioa
: Kontaktu fisikoa, besarkada eta laztan gisa, funtsezkoa da haurra seguru eta maitatua senti dadin. Masajeek afektua adierazten eta muskuluak estimulatzen ere laguntzen dute.
Entzumen-pertzepzioa
: Haurtxoek soinuak bereizten dituzte, bereziki amaren ahotsa. Poliki hitz egiteak eta abesteak haurra lasaitzen laguntzen du; zarata handia, berriz, negatiboa izan daiteke.
HAURRAREN ADIERAZPEN-SORMENA ETAPA AURRELINGUISTIKOAN
Xurgatzea: Xurgatzeko gaitasuna etapa horretako mugimendu garrantzitsua da
Haur goiztiarrak titiburua xurgatzeko indar nahikorik ez du, eta errazagoa zaio biberoiaren tetina xurgatzea.
Negarra: haurrak egiten duen lehenengo soinu-seinalea.
Zizakadura: haurtxoak lehenengo irribarrea egiten du gogobeteta dagoela adierazteko.
Ekolalia: hilabetera, haurra hizkuntzaren soinuak imitatzen hasten da
Begirada eta keinuak: Haurra hilabete inguru duenean, begiradak bere inguruko formak, koloreak eta mugimenduak bereizten hasten dira. Begiradak trukatzea helduekin komunikatzeko lehen urratsa da eta imitazioa ikaskuntzan garrantzitsua
Hizkuntza ez-konbinatorioaren etapa (12-24 hilabete).
Haurra hitzak esaten hasten da, baina hasieran izendapenak egiten ditu, eta 24 hilabete inguruan esaldi osoen esanahia ulertzen hasten da. Lehenengo hitzak 12 hilabete inguruan agertzen dira, eta 9 eta 18 hilabete bitartean hitz arruntak erabiliko ditu. Haur bakoitzak garapen neurologiko eta ingurune estimulazioaren arabera desberdina izango da hitzen erabilera.