Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
MIKROORGANISMOAK ETA FORMA AZELULARRAK - Coggle Diagram
MIKROORGANISMOAK ETA FORMA AZELULARRAK
MiKROBIOLOGIA ETA MIKROORGANISMOAK
Mikrobiologiak mikroorganismoak ikasten ditu.
Mikrobioen metabolismoa
Fotoautotrofoak: Eguzki energia eta materia ez organiko
Fotoheterotrofoak: Eguzki energia eta materia organiko
Kimioautotrofoak: Energi kimiko eta materia ez organiko
Kimioheterotrofoak: Energi kimiko eta materia organiko
Mikroorganismoen ekologia
Fagotrofoak: Aske bizi dira. Fagozitosi bidez hartzen dute elikatzen
Sinbiotikoak: Beste izaki batekin bizi dira, biek probetxu atera
Saprofito: Materia organiko hondakineko mantenugaiak xurgatzen dituzte
Parasitoak: Beste organizmo bizidun baten kontura elikatzen dira
FORMA AZELULARRAK
Biroideak
Harizpi bakarreko RNA labur bat da, ez du proteinarik kodetzen, eta infektatu duen zelularekin batera transkribatzen da(bikoiztu), hau da ugaltzeko modua. Biroide berriak zelula batetik besteetara igarotzen dira. Gene transferentzia horizontala egin daiteke espezie bereko edo desberdinetako organismoen artean
Prioiak
Eraldatutako proteinaz osatuta daude. Ugaltzeko edo errepikatzeko gaitasuna dute,inongo azido nukleorekin elkartuta egon gabe. Prioiek animaliengan zein gizakiarengan nerbio-sistemaren gaixotasun larriak eragiten dituzte.Prioiek PrPc proteinarekin elkartzerakoan proteina horren egitura aldatzeko gaitasuna dute, ondorioz, PrPc proteina normala prioi bihurtzen ditu
Birusak
Derrigorresko parasitoak diren forma ez-zelularra dira. Parasitatzen dute zelularen metabolismoa behar dute bizi funtzioak betetzeko.
Egitura:
-Azido nukleiko batez (DNA eta RNA) eta hori inguratzen duen estalki proteiko batez osaturik daude.
-Estalki proteiko horri kapside esaten zaio; kapsidea kapsomero
Nola sailkatzen dira?
Infektatzen duten zelula motaren arabera: Animalia-birusak, landare-birusak eta bakteriofogoak ditugu
Duten azido nukleiko motaren arabera: DNA birusak eta RNA birusak ditugu
Kapsidearen itxuraren arabera: Helikoidalak, ikosaedrikoak eta konplexuak ditugu
Helikoidala
Helize formako kapside dute, eta barruko material genetikoa harizpi bakarreko RNA izaten da.
Ikosaedriko
Ikosaedro erregular baten itxurako kapside dute. Bilgarri eduki ahal dezakete.
Konplesua
Ikosaedro itxurako burua dauka non azido nukleikoa darama erebai dauka buztan helikoidal bat, lepokoa eta oinaldeko plaka, ostalariaren gainazalera atxikitzeko espikulak eta zuntzak dituena
Ugalketa
Ziklo litikoa
1º Finkatzen eta sartzen: Kapside zelularen gainazaleko finkatzen da eta endozitosi bidez edo birus genomaren bides material genetikoa sartzen du
2º Ostalariaren metabolismoa erabili: Ostalariaren entzimak erabiliz erreplikatu. Azido nukleikoak eta birus proteinak sintetizatzen dira (transkripzioa eta itzulpena)
3º Mundaketa: Azido nukleikoa eta kapsidak paketatu
4º Birusak askatu: Birus berriak askatu beste zelulak infektatzeko prest. Zelula ostalaria hil egiten da
Ziklo lisogenikoa
Ostalarian finkatu eta xurgatu
Azido nukleikoa ostalariaren txertatu
Zelula erreplikatzen denean birusaren material genetikoa erreplikatuko da.(denbora mugagabean egon daiteke egoera horretan)
Birusa nahi duenean aktibatu ahal da eta Ziklo litikoa egin
MIKROORGANISMOAK, GAIXOTASUN INFEKZIOSOEN ERAGILE
Gaixotasunak sortzen dituzten mikroorganizmoei patogenoak deritzaie. Indibiduo gaixoetatik osasuntsuetara kutsatu daiteke
Teoria mikrobiano
Agente patogeno animalia gaixoetan egon behar du, eta osasuntsuetan ez
Patogeno gaixorik dagoen animaliaren gorputzetik bakartu behar da, eta kanpoan kultibatu
Kultibatutako mikrobioak gaitzaren sintomak eragin behar ditu animalia osasuntsu batean
Agente hori berriro isolatu behar da eta hasieran isolatu behar izan da
Birulentzia
Ahalmen Inbaditzailea ostalarian ugaltzeko gaitasuna
Toxina:
Mikrooganismoak sortzen duen subtantzia eta kalteak eragiten dituena
Exotoxinak:Patogeno inguruan botatzen dituen proteina disolbagarriak. Temperatura altuetan galtzen dira
Endotoxinak: Ez dira hilgarriak eta temperatura ez die ezer egiten
Gaixotasun infekziosoak
Mikroorganizmoa transmititzeko bideak
Zuzena
Organismo batetik bestera mikroorganismoa zuzenean pasatzen denean. Sexu, muxu, plazenta… herpes
Zeharkakoa
Uraren elikagaien, tresnen edo animalien bidez. Gertutasuna behar da ez dutelako mikroorganismoek lurzaro irauten
Hedatzea
Epidemia
Gaixotasun infekziosoak eremu geografiko bateko biztanleen kopuru handi bati eragiten dio aldi berean.
Pandemia
Gaixotasun infekziosoak mundu osoko biztanleen kopuru handi bati eragiten dio aldi berean.
Endemia
Eremu geografiko jakin batean gertatzen direnak dira.
Infekzioen prebentzioak
Eskuak garbitzea, desinfeksioa, distantzia soziala, preserbatiboak, musukoak…
Bakartzea: Gaixoak osasuntsu daudenengandik bereiztea
Koarentena: Gaixorik egon ez arren patogenoaren eramaile izan daitekeen pertsonak osasuntsuetatik bereiztea
Txertoak: Indibiduo bati mikroorganismo indargabetuak
Gaixotasun infeziosoen faseak
Inkubazioa: Patogeno sartzen denetik gaixotasunaren sintomak agertu arte. Kutzatu dezake
Garapena: Gaixotasunak aurrera egiten duen fasea, sintomak dauden bitartea. Laguntza medikua behar izan dira
Gaixondoa: Gaisotasuna gainditzen denetik osasun berreskuratu dagoen denbora bat
MIKROORGANISMOEN AZTERKETA
Mikroorganizmoak aztertzeko kultiboak egin behar dira
Hazkuntza inguruneak: Mikroorganizmoak hazteko laborategian erabiltzeko den gel edo likidoa da, hazkuntzarako beharrezkoak diren elikagaia guztiak dituena.
Motak
Solidoak
Solidotzaile bat dutenak dira (agar heteropolisakaridoa, normalean).
Petri plaketan prestatzen dira.
Likidoak
Saio hodietan edo Erlenmeyer matrazeetan prestatzen dira. Odoleko gorputz jariakinekin prestatzen dira.
Erabilera
Orokorra: Mikrobio askoren hazkuntza ahalbidetzen dute.
Bereizgarriak: Mikroorganizmoak hazten laguntzen dute, gainerakoen hazkuntza erabat inhibitu gabe.
Hautakorrak: Mikroorganismoak hazkuntza errazten eta besteen garapena inhibitzen dute.
Ereitea
Kultibo bat mikroorganizmoak ugaltzeko metodo bat. Metodo horretan, nahi den prozezua errazteko ingurune ezin hobea prestatzen da. Ikerketarako funtzezko metodoa da. Pipeta edo ereite uztaia dira ereiteko erabiltzen diren tresnak.
Bakartzeko teknikak
Ildaska bidez
indibiduoen kopuru bat, gero eta txikiagoa, arrastatzen ingurune solidoan.
Diluzio banku
Laginaren diluzioak egitean datza, mikroorganismoen kopurua gutxituz joateko.
GENE TRANSFERENTZIA HORIZONTALA BAKTERIOETAN ETA ANTIBIOTIKOEKIKO ERRESISTENTZIA
Gene transferentzia horizontala bakterioetan
Bakterioek espezie bereko edo desberdinetako indibiduoen artean gene transferentzia izan dezakete(ugalketa sexualik gabe). Aldakortasun genetikoko iturri garrantzitsua da, tranferitutako geneekpropietate berriak ematen dizkiote bakterio hartzaileari
Eraldaketa
Bakterio batek DNA zatiak sartzen ditu bere barnean. DNA exogenoa atzemateko gaitasun hori duten bakterioei bakterio konpetente deritze.
Transdukzioa
Garratzilea biruza da(ADN-a trasnferitu). Infekzioa eragin duen birus batek, Ziklo lisogeniko baten ostean, bakterio ostalariaren geneak kapsidan eramaten ditu eta infektatzen duen hurrengo bakterioari transferitzen dizkio
Konjugazioa
Pilien(ainguraketa puntuak) bitartez bi bakterioen arteko zuzeneko geneen transferentzia da. Bakteria emailearen plasmidoa eta beste gene batzuk, bakteria hartzailera pasatzen dira.
Gene transferentzia horizontal artifiziala
Ingenieritza genetikoak gene transferentzia horizontal artifizialeko teknikak erabiltzen ditu. DNAren organizmo batetik besterako manipulazioa eta transferentzia ahalbidetzen duen teknologia honi esker, onuragarriak izan daitezkeen organismoak edo produktuak lortzeko edo gaixotasun genetikoak sendatzeko
Antibiotikoekiko erresistentzia
Bakteria batek mutazio jasatzen du(antibiotikoei erresistentea). Gene transferentzia horizontalarekin, erresistentzia gene horiek bakterioen artean
Bakteria multierresistenteak ez agertzeko neurriak
Antibiotikoak modu egogokian erabili. Infekzio prozesuetan baino ez erabiltzea eta jarraibideak bete
Prebentzioa. Txertaketa, higiene
Ikerketa eta garapena sustatuz
