Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
conceptuele principes van het vak - Coggle Diagram
conceptuele principes van het vak
diciplines
Fysisch deterministme
Cultuur (landschaps) geografie
Ruimtelijke analyse
Geografie van gedrag
Regionale geografie
Fysisch deterministme (1890)
kernvisie
Mens is ondergeschikt aan de natuur
kritiek:
is de mens dan helemaal niet verantwoordelijk voor zichzelf?
GRONDLEGGERS
FREDERICH RATZEL
(1844-1904)
beschrijft mens als diersoort die streid voor
lebensraum
Antropho-geographie
sociaal darwinisme
Ellen Churchill Semple
(1863-1932)
beschrijft
vier effecten van omgeving op mens
direct fysiek effect
Psygische effect op bijv riliegie en taal
effect op spreiding en migratie
economisch, sociaal en demografisch effect door beschikbaarheid van hulpbronnen
met als basis de voorspelling van
Malthus in 1798
Elliswordth Huntington
(1876-1947)
legt verband met klimaat en "minder ontwikkelde mensen" in tropen is alles warm en groeien planen makkelijker dus mensen worden lui, in de gamtigde zone moeten mensen werken voor hun eten en dus word je inteliganter
als wetenschappelijke onderbouwing voor
expantie en imperialistme
Karl Houshofer
(1869-1946)
hoogleraar
geopolitiek
lebensroumorganismen
mensen moeten verbonden zijn aan hun staat en het olk wat daar woont heeft recht op eigen land
heart land
een nazi
tegenwoordig minder nazi's
JARED DIMOND
(1977)
het boek Guns Germs and Steel: over hoe de breedtegraad er voor zorgde dat bepaalde cutluren eerster staal enzo uitvonden dan anderen en dus een "voorsprong". hadden op de rest van de wereld
Cultuur (landschaps) geografie (1900)
kernvisie
Mens is bovengeschikt aan de natuur
(reactie op fysisch determinisme)
de mens kan het landschap knaden tot hoe zij het graag zien (geoengeneering)
GRONDLEGGERS
OTTO SCHLÜTER
(1872-1959)
omvorming van natuur naar cultuur landschschap
gericht op materieel landschap
Landschaps geografie
CARL SAUER
(1889- 1975)
ziet veerstoring menselijke hand als
destructieve exploitstie
bezrgd over afname van cultuur histirie door kolonieatie, industrialisatie, verstedelijking en technologie
landachap is een opeensatpeling van lagen cultuurlandschap
cultuurgebieden als cultureel complex
samenhang materieel en immaterieel
habitat
: door mens bezet landschap
herritage
overleving van de meteriele cultuur
history
schriftelijke vastlegging van de immateriele cultuur (
cultuurgeografie
)
tegenwoordig
new cultural geography
als reactie op Saur in 1980
kritiek
er is te weinig nadruk op het handelen van het individu binnen een cultuur en wordt weinig rekening gehouden met normen en waarden en machtsverhoudingen
Ruimtelijke annalyse (1890)
kernvisie
Ruimte is geometrisch
ook wel
systematische geografie
ruimte vormen in wetten en modellen
kritiek
de wereld is niet perfect in te delen zoals bij andere exacte wetenschappen omdat deze wetenschaap al bestaat
GRONDLEGGERS
WALTER CHRISTALLER
1893-1969)
centrale plaats theorie
sataliet steden
momogene regio
rank size rule
tegenwoordig
GIS, technieken en statestiek
niet meer als ultiem uitganspunt maat als tool
Geografie van gedrag (1965)
kernvisie
Gepercipiceerde ruimte: hoe bewegen indivituen zich door de ruimte?
micro niveau
aanvulling op
ruimtelijke annalyse
krietiek
wat is feitelijk gedrag van mensen?
welke methodes gebruik je? te specifiek?
bestaat keuzevrijdheid wel in een maatschappij?
GRONDLEGGERS
TORSTEN HÄGERSTRAND
(1916-2004)
-
tijdgeografie
wat doen mensen in welke ruimte in welke tijd?
beprekt door maatschappelijke normen en waarden
kunnen mensen zich wel vrij bewegen?
capebility constraints
fysiek en mentaal persoons gebonden
coupling constraints
verplichtingen van institiuties
aouthority constraints
bepaalde gebieden zijn niet altijd berijkbaar voor iedereen door machtsverhoudingen
tegenwoordig
mens heeft zowel keuzevrijdheid en beperkingen, gedrag wordt bepaald door
drie dingen
mental maps
diepte interviews
drie dingen die gedrag beinvloeden
voorkeuren individu
middelen en vaardigheden individu
maatschappelelijke en geografische beperkingen van ruimte en tijd
Regionale geografie
Traditionele (1870-1880)
kernvisie
ziet redio als geisoleerd gebied met interne
verticale
relaties
objectieve werkelijkheid
geen wetmatigheden
puur observaties van hoe de sferen met elkaar in verbinding staan
GRONDLEGGERS
PAUL VIDAL DE LA BLANCHE
(1845-1918)
de natuur bied bestaansmogelijkheiden
wat de natuur te bieden heeft, daar zal de cultuur door beinvloed worden
ALFRED HETTNER
(1859-1941)
schema voor hoe je processen catogoriseerd
RICHARD HARTSHORNE
(1899-1992)
gebieden hebben een uniek karacter door de samenhang van fysische en sociale verschijnselen
niet opzoek naar wetten maar naar unicums
Nieuwe (1980-1990)
kernvisie
opzoek naar
horizontale
relaties en verscillen en overeenkomsten tussen regio's
als reactie op modernisme
dingen zijn niet rechtlijnig maar juist veel lijnig met een knoop hier en daar
postmodernistich dus
ruimte is meer divers en kan dus op verwchillende
schaalniveaus
worden beschouwd om zo onderschied te maken in wat op welk niveau belangrijk is
vier moderne benaderingen
van regio:
als wereldsysteem (
centrum-periferie
)
historie en economie stapelen op en beinvloeden elkaar
ontwikkeling bepaald door
proctieve factoren
regio heef tmeerdere karacters afhankelijk van sociale netwerken en van relaties
als wereldsycsteem
IMMANUEL WALLERSTEIN
(jaren 1970)
centrum periferie
indeling van de wereld
kritiek: geen aandacht voor interne kenmerken (
site
) en ligging tozv andere gebieden (
situation
)
combi economie en historie lagen
DOREEN MASSEY
(1984)
procuct lokale inisiatieven
loality studies
eind 1980
afhankelijk van:
condities
politieke on=mstandigheden van bestuur regio
resources
wat is er binnen regio al gebeurd?
strategie
beleid binnen regio
regio als netwerk van sociale relaties
Regio heeft geen statische grenzen maar is fluede door invloeden van buitenaf
migratie
Globalisering
internet ect
Geschiedenis van de wetenschappelijke geografie
in 4 bloeiperiodes
1. oudheid
oudhied
historische logografische traditie
Strabo, beschijrven van gebieden en hun volkere
mathematish-cartografische traditie
Aristotoles: aarde is een bolvorm!
Eratosthenes: berekening van de omtrek van de aarde
Ptolomaeus: introductie van het graadnet
middeleeuwen (500-1480)
Europa
weinig vooruitgang, soms zelf achteruitgang door religie invloed
arabieren
(vanaf 800)
ontwikkeling sterrenkunde en wiskunde
AlIdrisi verbeterde wereldkaart van pfolomeaus in 1154
China
ontwikkeling scheepvaart
uitvinfing kompas (1117)
wereldkaart Ming dynastie (1418)
2. renaissance
(1490-1650)
secularisatie
van religie en wetenschap
fysico-theologie
herkennen van schepper in de patronen van de natuur (C. Ritter)
empyrische waarnemeing
conclusies op basis van waarnemingen bij een experiment ipv redeneringen
monderne wetenschap
gebasseerd op dat we niet alwetend zijn en dus meer is om te ontdekken --> stimulatie voor
ontdekkingsreizen
ontdekiinsreizen
zorgen voor een opsplitsing in kaarten
staatkundige geografie
natuurkundige geografie
personen
JAMES HUTTON
1726-1797 (father of geography)
uniformitarianisme
: "the present is the key to the past"
deep time
de aarde is veel ouder dan dat we nu denken
processen in de natuur doen er heel lang over om de omgeving te vormen
theory of the earth 1785
ALEXANDER VON BUMBOLT
1769- 1775 maakt hij reis door zuid amerika
vergelijkende methode
relatie tussen organismen en hun omgeving
CARL RITTER
sociaal geograaf
meer een bureau mannestje
ook holistische denker
fysico-theologie:
her kennen van de schepper in de vormen van de natuur
3. eind 1700 tot 1850
de grote geografische stroomversnelling
(1870-1880)
waar staan we in 1870?
wetenschappelijke verklarende geografie
uitgebreid fysisch berip, beperkt sociaal begrip
langetermijn invloed is nog beperkt door meerdere oorzaken waaronder
darwins 'struggle for life'
die haaks stond op de holistische benadereing van de geografen + de fysisco-thoologie werd ontkracht
1870-1880
behoefte voor
geografische
informatie door:
start ontdekking van de binnenlanden koloanien
groeiende wereldhandel in grondstoffen (
kolonilistme en industrieele rev
)
nationalistme
millitair strategische belangen
1873: oprichting KNAG
Corneluis Kan
eerste hoogleraar aan de UvA in 1877
eerste internationale congres in 1873 (Antwerpen)
1922 oprichting
International Geographical Union
(IGU)
tijdschirften komen vanaf nu uit door verbreding van de mensen die kunnen lezen en de boekdruk
4. 1875-1955
institutionalisering van de geografie op universiteiten
opkomst discussie over bestaansrecht Sociale Geografie
acceptatie van
platentektoniek
als fundament van de aardwetenschappen
Pieter Roelf Bos
oprichter van de Bosatlas
vanaf 1871 een schoolvak in NL
eerste leerboek 1875
eerste Bosatlas in 1877
tot 1960:
kapen en baaien kunde
gericht op feitenkennis over een regio
vanaf 1960
vooral begripmatige kennis
minder regionalisering, meer
thematisering
kolonialiteit
als vorm van
othering
van de kolonieen die Europa overzee had en het bevestigen van steriotypen door het als kennis in de schoolbanken aan te bieden
wel ongelijkheid benoemen maar niet de redenen waarom dat zo is
weglaten van de perspectieven van de inheemse bevolking als er over een gebied gepraat word
tegenwoordig
staat
dekolonisatie
centraler en trekken steeds meer boeken de realiteit er bij van het westen als rondlegger van de ongelijkheid in de wereld
meer fysische geografie
gebruik van moderne technologieen komt op
geografiche modellen en kernwoorden
wat is AK?
een wetenschappelijke studie waarin de aarde centraal staat. er word onderscheid gemaakt tussen de studie van het aardoppervlak en de sferen die er bij horen (
fysisch)
en de manier waarop de mensen en dieren in die sferen samenleven (
sociaal
)
dimensies
: sociaal, geografisch, historisch, cultureel, economisch ect
kernconcepten
(taylor, 2008)
1e: space and place
2e: tijd (verandering), schaalniveau, diversiteit, relaties, perceptie
3e:
decralatieve kennis
Inhoudelijke kennis (vb: schildvulkaan, erosie, gletsjer ect)
schaalniveaus
(in en uitzoomen op gebieden)
verticale relaties
: hoe een gebied één is door de verschillende sferen en hoe die invloed op elkaar hebben (vb landbouw en waterhuishouding)
horizontale relaties
: hoe gebieden met elkaar in contact staan door cultuur of handel (vb verspreiding van ziekte over continent)
kernvisies op mens en natuur
mens is ondergeschikt aan de natuur
mens en natuur zijn nevengeschikt en beinvloeden elkaar wederzijds
mens is bovengeschikt aan natuur
geosofie
: niet wetenschappelijke manier van naar AK kijken (bijbel en andere verhalen van volkeren)
Wetenschappelijk denken
kennisverwering door middel van de wetenschappelijke methode (
Objectief, experiment vs theorie, falsificeerbaar, reproduceerbaar, peer-reviewd
)
soorten wetenschap door jaren heen
zuiverde wetenschap
(kennisverwerving)
toegepaste wetenschap
(19e eeuw, gericht op oplossen van maatschappelijke en practische vraagstukken)
ideologische wetenschap
ter ondersteuning van 20e eeuwse ideologieen (marxisme, kapitalisme, imperialisme, nationalisme)
kritische wetenschap
vanaf '70 ingaat op feminisme en ecologische geografie
vulkanen
magma
strato vulkaan
caldeira
schild