Please enable JavaScript.
Coggle requires JavaScript to display documents.
persoonlijkhiedspsychologische theorieën - Coggle Diagram
persoonlijkhiedspsychologische theorieën
sociaal-cognitieve theorieën
leertheorie
Behaviorisme ontwikkelde geen theorie over structuur persoonlijkheid
persoonlijkheid bestaat niet echt
persoonlijkheid is verzameling Gpatronen
gpatronen zijn het ressultaat van een reeks leerprocessen
Abert Bandura
leren via modeling
persoonlijkhied is meer dan aangeleerd gedrag
gevolg van wederzijds determinisme
interactie tussen omgeving, gedrag en cognities
versterken elkaar
cognities = eigenschappen
zelfeffectiviteit
het vertrouwen van het indiv in eigen bekwaamheid
is niet noodzakelijk gelijk aan de realiteit
geloof in eigen kunnen --> motivatie om iets te done
maten van zelfeffectiviteit wordt beïnvloed door wederzijds determinisme
1 more item...
persoonlijkheid = observeerbaar gedrag + mentale processen
locus of control
Julian Rotter
gedrag = het gevolg vd mate waarin indiv denken controle te hebben
onderscheid
intene locus of control
gebeurtenissen = gevolg van eigen acties
externe locus of control
gebeurtenissen = gevolg lot/geluk/toeval
werkt dubbel
motief voor handelen
je denkt dat het geen zin heeft dat je nog studeert
filter: waardoor je ervaringen ziet
je denkt dat je niets kunt doen aan je slechte punten
internal-external locus of control scale
belangrijke invloed op gebeurtenissen in leven: binnen of buiten zichzelf
gedwongenkeuzetest: kiezen tussen tegengestelde uitspraken
fillers: vragen die niets te maken hebben met de test
om vragenlijst minder duidelijk te maken --> eerlijkere antwoorden
scores hebben een correlatie met emoties en gedrag van mensen
interne loc. --> politiek geëngageerd
gevoel dat ze iets kunnen betekenen/veranderen, verschil kunnen maken
externe loc. --> depressies
gevoel dat ze niets kunnen veranderen
persoonlijkheid = bepaald door de mate waarin we uitkomsten van gedrag toeschrijven aan interne/externe loC
spreekt niet over persoonlijkheidstrek
loC = vaststaand/onveranderlijk
Humanistisch perspectief
uitgangspunt = fundamentele behoeften, die iedereen tracht te vervullen
zelfactualisatie
aangeboren drijfveer
een construcieve, sturende kracht die aanzet tot positief gedrag en groei van het zelf
streven om eigen mogelijkheden/capaciteiten/talenten zo veel mogelijk te ontplooien
bewuste ervaringen (gevoelens, waarnemingen,...)
=kern persoonlijkheid
Abraham Maslow
onderzocht gezondheid ipv problemen
gezonde mensen waar basisbehoeften vervuld zijn
gevolg: vrij om hun mogelijkheden/idealen te ontwikkelen (zaken waar ze sterke betrokkenheid voelen)
problemen komen wanneer er onvervulde behoefte zijn --> onevenwichtigheid
gevolg: niet in staat interesses te ontwikkelen die bijdragen aan groei+gevoel van vervulling
Carl Rogers
cliëntgerichte therapie
geen patiënten, want ze zijn niet ziek
wel cliënten, want ze zijn volwaardige mensen met een probleem
fenomenale veld = deel van onze persoonlijkheid
geheel van gevoelens en percepties = een filter waardoor we realiteit waarnemen = subjectief
realiteit zoals die door de persoon ervaren wordt
subjectieve interpretatie van gebeurtenissen --> onze gedachten, gevoelens, gedrag
bewuste ervaringen (gevoelens, percepties, ervaringen) = kern van persoonlijkheid
psychoanalyse: persoonlijkheid = beheerst door impulsen vanuit het onbewuste
het zelf = onderdeel subjectieve fenomenale veld
zelf = perceptie/waarneming van zichzelf
ontwikkeling zelf
kind beseft dat het een losstaand individu is = zelfbeeld
in interactie met sociale omgeving
ideale vs actuele zelf
gezonde persoonlijkheid:
ideale zelf = actuele zelf
positief zelfbeeld
ontwikkelen tot volledig funcionerend persoon
=congruentie
ongezonde persoonlijkheid:
ongunstige ervaring in omgeving -->actuele zelf beschadigd --> psychische stoornissen/ destructief gedrag
actuele zlef =/ ideale zelf
=incongruentie
ideaal: geen onderscheid tussen subj fenomenologische en obj wereld
= goed leven volgens idealen
= positieve zelfevaluatie
kritieken
nadruk ligt op de zlefbepaling van het individu. begrippen zoals conguentie zijn moeilijk wetenschappelijk te onderzoeken.
sommigen concepten zijn zeer vaag
cliënten ipv patiënten
typologieën
typologieën en trekkingsbenaderingen = beschrijvend
schetsen de km van een persoon + hoe ze verschillen can andere mensen
mensen neiging: indeling obv types - uitsluitende categorieën
doel: vereenvoudigen werkelijkheid
elke persoon hoort tot 1 type (niet meer)
galenus
gele gal
actief
rusteloos
zwarte gal
stil
niet sociaal
slijm
rustig
voorzichtig
bloed
sociaal
dominant
William Sheldon
verschillen in lichaamsbouw
mesomorf (gespierd)
avontuurlijk, agressief, dominant
endomorf (dik)
vriendelijk, egoistisch, lui
ectomorf (smal)
rustig, interlectueel, sociaal geremd
Cesare Lombroso
wou aantonen dat misdadigheid erfelijk bepaald was
epigenetica, sociaal darwinisme, psychiatrie,...
er bestaat zoiets als een geboren crimineel
vaststellen in lichamelijke km
frenologie: studie van schedels
mooie mensen beter karakter dan lelijke mensen
karakter persoon: in uiterlijk aflezen
misbruik theorie nazieregime
mensen met een verstandelijke beperking/joodse afkomst- obv lickamelijke kenmerken - beschouwd als minderwaardig
Carl Gustaf Jungtext
leerling van freud
breekt later zijn theorie =/ wetenschappelijk te bewijzen
studie verfijnd door meer wetenschappelijke aanpak
grondlegger analystische psychologie
individuen: verschillende persoonlijkheidstypen
= gebaseerd op hun voorkeuren in omgang met wereld (info waarnemen, evalueren en beslissingen nemen)
onderscheid in 4 paren met tegengestelde km
oordelen - percipiëren
intuïtie - waarnemen
denken - voelen
extravert - introvert
combinatie van 16 persoonlijkheidstypes
Johan Denollet
4 types
B
lui, rustig, minder ambitieus
C
perfectionist, moeite met emoties uiten
A
competitief, opgejaagd, ongeduldig
D
pijn, verdriet, angst, verontrusting, ... --> distress
invloed van psyche op menselijk hart
bv
hartpatient met type D bijna 4x grotere akns te overlijden
hartpatient met persoonlijkheidstype D herstellen minder snel na hartaanval
meer last van
negatieve gevoelens (stress en irritatie)
sociale inhibitie (geremd zijn, sociale contacten vermijden)
kritieken
ontdanks veel kritiek toch nog populair
herkebaar
vereenvoudigd van da realiteid
voordelen:
aandacht voor belang van stress en psychische factoren in de geneeskunde
pseudowetenschap