Please enable JavaScript.

Coggle requires JavaScript to display documents.

การควบคุมป้องกันสัตว์และแมลงนำโรค - Coggle Diagram

- - - - ขนาดเล็ก จมูกแหลม ตาโต
        มีขนอ่อนนุ่ม มีขนแข็ง แซมบ้างเล็กน้อย
        ขนด้านหลังสีน้ำตาล ด้านท้องสีเทา หางยาวเรียบสีดำ
    - - ขนาดกลาง จมูกแหลม
        หูใหญ่ หางยาว ขนด้านหลังโคนสีเทาปลายสีน้ำตาล ด้านท้องมีขนสีขาวเทา หางสีดำ มีเกล็ดละเอียด
    - - ขนาดเล็กที่สุด
        หน้าแหลม ขนหลังสีเทาปนน้ำตาล
        ขนด้านท้องสีขาวอ่อนนุ่ม หางด้านบนสีดำ ด้านล่างสีจางกว่า
    - - ขนาดใหญ่ ขนหยาบ สีน้ำตาลปนเทา ตาเล็ก ในหูเล็ก จมูกทู่ หางสั้นกว่าลำตัว โคนหางมีเกล็ดหยาบๆ
  - - - กาฬโรค (Plaque)
      - ไข้ไทฟัส (Murine typhus fever)
      - ไข้หนูกัด โรคซัล
        โมเนลโลซีส
      - ไข้ฉี่หนู
      - อโรคแลปโตสไปโรซีส
      - โรคบิด
      - โรคพยาธิตืดหน
      - โรคทริคิโนซิส
      - โรคอาหารเป็นพิษ
    - - ทำให้ทรัพย์สินเสียหาย
      - นำโรคติดต่ออันตรายมาสู่คน
        และสัตว์เลี้ยง
  - - - ขอบประตู หน้าต่าง ช่องว่าง
        รอยแยกตามฝาผนัง ท่อระบายน้ำเสีย
        ช่องระบายอากาศต่าง ๆ
        
        ควรใช้ลวดตาข่าย วัสดุที่ทนต่อ การกัดแทะของหนูได้ ปิดช่องทาง ทำให้หนูไม่มีช่องเข้า ออก
    - - เก็บรวบรวมและกำจัดมูลฝอยให้ถูกสุขลักษณะ
      - จัดบ้านเรือนและบริเวณบ้านให้สะอาด
      - เก็บอาหารแห้งไว้ในภาชนะที่ป้องกันการกัดแทะของหนูได้
    - - การใช้สารเคมี
        
        สารเคมีกำจัดหนูเฉียบพลัน
        
        สารเคมีกำจัดหนูชนิดออกฤทธิ์ช้า
      - การใช้กับดัก โดยใช้เหยื่อล่อ
        ที่นิยมกับดักแบบตีตาย กับดักแบบกรง
        กับดักแบบกาว
- - - - วางไข่ใบเดี่ยว ๆตามขอบ
        เหนือระดับน้ำ
    - - วางไข่เป็นแพลอยอยู่บนผิวน้ำ
    - - วางไข่ใบเดี่ยว ๆที่มีทุ่นช่วยให้ลอยบนผิวน้ำ
    - - วางไข่เป็นกลุ่มติดกับใบพืชน้ำ
  - - - 1.2.2 โรคไข้เลือดออก
        (Dengue Fever)
        
        เชื้อไวรัส
        Dengue Virus
        
        ยุงลาย
        
        พบในเด็ก ไข้สูง มีจุดเลือดออก
        ผิวหนัง ไรฟัน อาจชักได้
      - 1.2.3 โรคเท้าช้างชนิดวูเชอ
        เรอเรียแบงครอฟตี้
        (Wuchereria bacrofti)
        
        เชื้อหนอนพยาธิ
        W. bacrofti
        
        ยุงรำคาญ
        ยุงลาย
        ยุงก้นปล่องบางชนิด
        
        ระบาดตามชายแดนพม่า
      - 1.2.4 โรคเท้าช้างชนิดบรูเกีย
        มาลาไย (Brugia malayai)
        
        เชื้อหนอนพยาธิ
        Brugia malayai
        
        ยุงเสือ ยุงก้นปล่อง
        
        ระบาดอยู่บริเวณภาคใต้ของประเทศไทย ชุมพรลงไป
      - 1.2.1 โรคไข้จับสั่นหรือโรคมาลาเรีย
        (Malaria)
        
        เชื้อโปรโตซัว
        Plasmodium spp.
        
        ยุงก้นปล่อง
        
        ไข้ หนาวสั่น วัน/เว้นวัน
        มีอาการทางสมอง ตับ ร่วมด้วย
      - 1.2.5 โรคไข้สมองอักเสบ(Encephalitis)
        
        เชื้อไวรัส Japanese
        encephalitis
        
        ยุงรำคาญ
        
        มีสัตว์ป่า สัตว์เลี้ยงเป็นรังโรค โดยเฉพาะหนูซึ่งเป็นตัวแร่การจายโรคได้ดี
    - - 2.ระยะลูกน้ำ
        
        ลอกคราบ 4 ครั้ง ครั้งที่ 4 จะกลายเป็นระยะตัวโม่ง
        
        ลูกน้ำ กลายเป็นตัวโม่ง 1-3 สัปดาห์
      - 3.ระยะตัวโม่ง
        
        ไม่กินอาหาร ลอยนิ่งที่ผิวน้ำ
        
        ตัวโม่งไปเป็นตัวเต็มวัย 1-3 วัน
      - 1.ระยะไข่ ยุงชอบวางไข่บนพื้นผิวน้ำ
        
        ไข่จะใช้เวลาในการเจริญเป็นลูกน้ำภายใน 2-3 วัน
      - ระยะตัวเต็มวัย
        
        ยุงตัวเต็มวัยจะผสมพันธุ ์
        หลังออกจากดักแด้ไม่นาน
        
        ยุงตัวเมียจะดูดเลือดจากคนหรือสัตว์
        เพื่อสร้างการเจริญของไข่ในท้อง วางไข่ครั้งละ 50-150 ฟอง
  - - - 4.1.2 การปิดฝาภาชนะเก็บกักน้ำ
      - 4.1.3 การถมที่ลุ่มมีน้ำท่วมขัง
      - 4.1.1 การควบคุมระดับความเร็วของกระแสน้ำชลประทาน คลองส่งน้ำ
      - 4.1.4 การถางวัชพืชริมลำธาร และกำจัดพืชน้ำ
      - 4.1.5 การทำความสะอาดบ้านพักอาศัย
    - - 4.2.1 การใช้สารเคม
        
        การใช้สารเคมีกำจัดลูกน้ำ (Larvicides)
        
        การพ่นสารเคมีกำจัดยุงตัวเต็มวัยแบบมีฤทธิ์ตกค้าง (Residual spray)
        
        การพ่นสารเคมีกำจัดยุงตัวเต็มวัยแบบฟุ้งกระจายในอากาศ (Space Spray Application)
      - 4.2.2 การใช้วิธีทางชีวภาพ
        
        ใช้ตัวห้ำซึ่งเป็นศัตรูตามธรรมชาติที่สามารถควบคุมประชากรของยุงได
        
        การปล่อยปลาที่กินลูกน้ำลงในแหล่งเพาะพันธุ์หรือแหล่งที่มีลูกน้ำมาก ๆ
        
        การใช้ไส้เดือนฝอยบางชนิดเข้าไปทำลายลูกน้ำยุง
        
        การใช้เชื ้อโรคทำให้ยุงตาย เช่น แบคทีเรีย
    - - 4.3.3 การใช้สารทาป้องกันยุง
      - 4.3.4 การใช้ยาจุดกันยุง
      - 4.3.2 การสวมเสื้อป้องกันร่างกายให้มิดชิด
      - 4.3.5 การใช้ตาข่ายป้องกันยุงกัด
      - 4.3.1 การใช้มุ้ง
- - - - :
        
        ตัวแก ขนาด 6-8 มม.
        
        ระยะไข่ 70-80 ฟอง/ครั้ง
        
        ระยะหนอน
        สีขาวปนชมพู
        ขนาด 3-5 มม.
        
        สีรูปร่างเหมือนดักแด้
        แมลงวันบ้าน แต่ใหญ่กว่า
    - - ขนาด 6-8 มม.
        
        ระยะไข่ 60 ฟอง/ครั้ง
        
        ระยะหนอน
        สีขาวปนชมพู
        ขนาด 3-5 มม.
        
        สีรูปร่างเหมือนดักแด้
        แมลงวันบ้าน แต่ใหญ่กว่า
    - - ตัวแก่ ขนาด 6-8 มม.
        
        ระยะไข่ 100-150 ฟอง/ครั้ง
        
        ระยะหนอน
        สีขาวนวล
        ขนาด 2-3 มม.
        
        ระยะดักแด้
        สีน้ำตาล
        รูปร่างคล้ายถังเบียร์
  - - - เช่น โรคทางเดินอาหาร โรคอาหารเป็นพิษ
    - - เช่น โรคพยาธิไส้เดือน พยาธิปากขอ
    - - เช่น โรคทางเดินอาหาร บิด พยาธิ
    - - ส่วนใหญ่แมลงวันมักวางไข่ได้ตามแผล หนอง ฝี ในระยะตัวหนอน
        
        แมลงวันทำให้เกิดโรคที่เรียกว่า โรคไมเอซีส (Myiasis)
  - - - 3.1.2 เก็บรวบรวมและกำจัดขยะมูลฝอยให้ถูกหลักสุขาภิบาล
        
        ถังรองรับขยะควรมีความแข็งแรง ไม่รั่วซึม มีฝาปิดมิดชิด
      - 3.1.3 ฟาร์มเลี้ยงสัตว์
        
        เช่น เป็ด ไก่ สุกร โค ม้า มีการจัดการที่ถูกหลักสุขาภิบาล
      - 3.1.1 การให้มีและใช้ส้วมที่ถูกสุขลักษณะทุกหลังคาเรือน
        
        เช่น ค่ายอพยพ ชุมชนก่อสร้าง ที่พักแรมของกลุ่มผู้ประสบภัยธรรมชาติ
      - 3.1.4 ทุกครัวเรือนควรมีตู้เก็บอาหารและฝาชี
        
        เพื่อป้องกันมิให้แมลงวันตอมอาหารและภาชนะ
    - - 3.2.1 การทำลายตัวอ่อนของแมลงวัน
        
        วิธีที่นิยม คือ ใช้สารเคมีพ่นลงบนแหล่งเพาะพันธุ์ของแมลงวัน
      - 3.2.2 การทำลายตัวแก่ของแมลงวัน
        แบ่งเป็น 2 วิธีใหญ่ ๆ คือ
        
        วิธีทางกล
        
        ใช้กรงดัก ไม้พันกาว ใช้
        ไม้ตี กับดักไฟฟ้า
        
        วิธีการใช้สารเคมี
        
        ใช้การฉีดพ่นหรือใช้การวางเหยื่อพิษในการกำจัด
        
        การพ่นสารเคมีแบบมีฤทธิ์ตกค้าง
        
        การวางเหยื่อพิษ
        
        การพ่นสารเคมีแบบฟุ้งกระจายในอากาศ
        
        การวางแถบกาว
- - - - ไข่จำนวน 10 - 40 ฟอง
  - - - ไข่ในแคปซูล
        16-28 ฟอง
        
        สีน้ำตาลออกแดง
    - - 22-24 ฟอง
        
        สีน้ำตาลออกแดงเข้ม
    - - 16-18 ฟอง
        
        สีดำหรือน้ำตาลดำ
    - - 37-44 ฟอง
        
        สีน้ำตาลอ่อน
    - - 16 ฟอง
        
        สีน้ำตาลอ่อน
  - - - พื้นที่ทดสอบ 10 จุด
        วางเหยื่อทุกชนิดๆละ 50 กรัม
        วางทิ้งใว้ 1 คืน
        นำเหยื่อที่เหลือมาชั่ง
        หาร้อยละที่หมดไป
        
        การกำจัดแมลงสาบจะใช้เหยื่อชนิดที่แมลงสาบชอบมากที่สุด
    - - กับดักแมลงสาบ
        1 อัน : พื้นที่ 10 ตร.ม.
        เลือกวางแหล่งที่พบแมลงสาบ 3 วัน
        พร้อมกับเปลี่ยนหยื่อ บันทึกแต่ละชนิดทุกวัน
        
        นำข้อมูลมาคำนวนหาความชุก
        ของแมลงสาบพื้นที่ที่ทำการสำรวจ
  - - - ติดตะแกรงถี่ ๆ ปากท่อ
      - เก็บอาหารที่มิดชิด
      - รซ่อมแซมรอยแตก รอยแยกต่างๆ
      - รเก็บรวบรวม กำจัดขยะให้ถูกหลักสุขาภิบาล
      - จัดระเบียบรักษาความสะอาด
        ในพักอาศัย
    - - การใช้กับดัก โดยใช้เหยื่อที่แมลงสาบชอบ
      - ควรหมั่นตรวจตรามุมต่าง ๆ
      - ใช้สารเคมีฉีดพ่น
      - รใช้เจลสารเคมีกำจัดแมลงสาบ ในพื้นที่แคบๆ
      - ใช้ไซเปอร์เมทริน (Cypermethrin) 1% ไดอะซินอน (Diazinon) 2%
        ผสมน้ำมันชัก เงาแลคเกอร์ทาด้านหลังเครื่องเรือน